جمعه 4 محرم 1448
۲۹ خرداد ۱۴۰۵
19 ژوئن 2026

(۴۰۷۹) آیا حج بدون رضایت طلبکاران جایز است؟

(۴۰۷۹) سوال: نیت کرده که إن شاء الله در سال آینده حج واجب را انحام دهد در حالی که بدهی زیادی دارد ولی می‌‌گوید: بیشتر گمانم این است که اگر از طلبکاران اجازه بگیرد به او اجازه می‌‌دهند لذا او می‌‌تواند هزینه‌‌ی حج را از جمله هزینه‌‌های سفر، خوردنی، نوشیدنی و… فراهم کند و سؤال این است که آیا در صورتی که از طلبکاران اجازه نگیرد گناه‌‌کار می‌‌شود؟

جواب:

بحث اجازه گرفتن یا نگرفتن نیست بحث این است که اگر انسان بدهکار باشد حج بر او واجب نیست و اشکالی ندارد آن برای ادای حج نرود و شایسته نیست که حج را ادا کند در حالی که بدهکار است حتی اگر طلبکاران اجازه دهند و بگویند: حج را انجام بده و از جانب ما حلال هستی می‌‌گوییم: حج را ادا نکن تا زمانی که بدهی خود را پرداخت کنی حمد و سپاس پروردگارت را به جای آور که حج را بر تو مگر در صورت توانایی کامل واجب نگردانیده است و بدهکار در واقع توانایی ندارد زیرا مشغول بدهی است لذا حج را در هر صورت چه به او اجازه دهند و چه ندهند انجام ندهد تا این که بدهی خود را پرداخت کند و اگر پروردگارش را ملاقات نماید در حالی که حج را انجام نداده و بدهکار بوده گناهی بر او نیست همان‌‌طور که بر فقیر زکات واجب نیست و اگر پروردگارش را در حالی ملاقات کند که زکات را پرداخت نکرده گناهی بر او نیست همچنین کسی که توانایی حج را نداشته و پروردگارش را در حالی که توانایی نداشته ملاقات کند گناهی بر او نیست و سرزنش نمی‌‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنه يَنْوِي أن يحج إن شاء الله في السَّنَةِ القادمة حَجَّ الفَرِيضَة ولكن عليه ديون كثيرة، ولكن يقول: يَغْلُبُ علي الظن أنه إذا استأذن من أصحابها سوف يأذنون له، فهو الآن يستطيع أن يوفر تكاليف الْحَج من مصاريف سفر ومأكل ومشرب وغير ذلك، والسؤال: هل يأثم إذا لم يستأذن من أصحاب الديون؟

فأجاب رحمه الله تعالى المسألة ليست مسألة استئذان أو عدم استئذان، المسألة أن الإنسان إذا كان عليه ديون فإنه لا يجب عليه الْحَجُّ، ولا حَرَجَ عليه أن يَدَعَهُ ولا ينبغي أن يحج ويُبقي الدُّيُونَ عليه، حتى لو أذن أهل الديون وقالوا: حُجَّ وأنت منا في حِل. فإننا نقول: لا تحج حتى تقضي الدَّيْنَ، احمد ربك أن الله -عز وجل- لم يوجب عليك الْحَجَّ إلا بالاستطاعة التامة، والْمَدِينُ ليس عنده استطاعة في الواقع، لأن ذِمَّتَهُ مشغولة فلا يَحجَّ حتى يُوَفِّيَ الدَّيْنَ سواء أذنوا له أم لا، وهو إذا لقى ربه وهو لم يحج لأن عليه ديونا فإنه لا يأثم بذلك، كما أن الفقير لا تجب عليه الزكاة ولا يأثم إذا لَقِى ربه وهو لم يُزَكِّ، كذلك من لم يستطع الْحَجَّ إذا لقى ربه وهو لم يستطع، فإنه يلقى ربه غير آثم ولا ملوم.

مطالب مرتبط:

(۴۱۱۳) حکم سفر زن بدون محرم و شرایط امنیت از فتنه

مادامی که حج بر کسی که محرمی ندارد واجب نیست الحمدلله در این امر وسعت وجود دارد و گناهی در آن نیست و شایسته نیست که زن خود را به خاطر آن خسته کند زیرا در این حالت به آن مکلف نیست....

ادامه مطلب …

(۴۰۵۹) آیا گناهان کبیره و حقوق مردم با حج آمرزیده می‌شوند؟

می‌‌دانیم که به وسیله‌‌ی حج مبرور حقوق مردم ساقط نمی‌‌شود بلکه باید حقوق آن‌‌ها یا با وفای به آن یا با صلح پرداخت شود....

ادامه مطلب …

(۴۱۰۲) چه کسی مکلف به ادا کردن حج به نیابت از پدر و مادر هستند زمانی که زنده باشند؟

هیچ یک از مردم مکلف به نیابت از دیگری نیست زیرا عبادات بر شخص مکلف واجب است نه کسی دیگر و اگر عبادت کسی بر دیگری واجب می‌‌شد لازمه‌‌ی آن این بود که اگر آن را ادا نمی‌‌کرد گناهکار می‌‌شد...

ادامه مطلب …

(۴۰۶۳) حكم خرید و فروش و کسب در آمد در هنگام حج و عمره

هرگاه انسان به نیت حج آمد اما همراه خود کالایی را برای این که آن را در هنگام حج بفروشد بیاورد یا در ایام حج کالایی را برای خانواده‌‌اش بخرد یا این که در کشورش بفروشد مادامی که هدف اولیه‌‌اش حج یا عمره است اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۰۹۲) حکم عدم ادا حج توسط فقیر

حج جز بر کسی که توانایی آن را دارد واجب نیست...

ادامه مطلب …

(۴۰۸۹) حکم ادا حج با هزینه‌ی پرداخت‌شده توسط خویشاوندان

اشکالی ندارد انسان از برادرش هدیه را قبول کند که از آن برای ادای حج استفاده کند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه