(۳۸۲۲) سوال: من مبتلا به بیماری نارسایی کلیه هستم. آیا خروج خون هنگام دیالیز (شستشوی کلیه)، باعث باطل شدن وضو می‌شود؟ شخص چگونه می‌تواند در حین دیالیز، روزه بگیرد و نماز بخواند؟ زیرا گاهی دیالیز برای افراد بزرگسال با وقت ادای نماز مصادف می‌شود.

جواب:

دیالیز (شستشوی کلیه) باعث باطل شدن وضو نمی‌شود زیرا دیدگاه برتر و راجح علما در مورد چیزهایی که از بدن خارج می‌شود این است که فقط چیزهایی باعث باطل شدن وضو می‌شود که از محل خروج ادرار یا مدفوع از بدن خارج شود و تفاوتی ندارد که ادرار، مدفوع، رطوبت یا باد باشد؛ اما چیزهایی که از غیر محل ادرار و مدفوع، خارج شود مانند خونی که از بینی می‌آید و خونی که از زخم، جاری می‌شود کم یا حتی زیاد آن نیز وضو را باطل نمی‌کند. بنابراین دیالیز، وضو را باطل نمی‌کند.

شخص بیمار برای نماز هم می‌تواند دو نماز عصر و ظهر یا مغرب و عشا را جمع کند و با هم بخواند و با پزشک نیز هماهنگ باشد که دیالیز بیشتر از نصف روز وقت نگیرد تا نماز ظهر و عصر در وقتشان از وی فوت نشود؛ مثلا به پزشک بگوید که دیالیز را به مقداری بعد از زوال خورشید به تأخیر بیاندازد تا وی بتواند نماز ظهر و عصرش را بخواند یا آن را زودتر انجام دهد تا بتواند پیش از به پایان رسیدن وقت نماز عصر، نماز ظهر و عصرش را بخواند. مهم این است که جایز است میان دو نماز را جمع نماید و با هم بخواند اما نباید نماز را از وقتش به تأخیر بیاندازد و برای این منظور باید با پزشک مسئول، هماهنگ کند.

در مورد روزه: من دچار تردید هستم؛ گاهی به نظرم می‌رسد که این مانند حجامت نیست زیرا با حجامت، خون از بدن خارج می‌شود و به بدن بر نمی‌گردد که این همان طور که در حدیث آمده است، روزه را باطل می‌کند اما دیالیز، خون را از بدن خارج می‌کند، تصفیه می‌کند سپس به بدن ‌باز می‌گرداند؛ اما بیم دارم که در این دیالیز و شستشو، مواد مغذّی و تقویتی وجود داشته باشد که جای خوردن و نوشیدن را بگیرد؛ اگر چنین باشد، روزه را می‌شکند و اگر فرد برای همیشه به همین وضعیت مبتلا باشد، از کسانی خواهد بود که امیدی به درمان بیماری‌ آنان نیست لذا به ازای هر روز، یک مسكين را غذا می‌دهد؛ اما اگر گاهی چنین باشد، هنگام دیالیز، روزه نمی‌گیرد و قضایش را بعدا به جا می‌آورد. اگر موادی که هنگام دیالیز با خون، مخلوط می‌شود تقویتی نباشد و فقط خون را تصفیه کند، روزه را نمی‌شکند که در این صورت، می‌تواند دیالیز را حتی در حالت روزه نیز انجام دهد. برای شناخت چگونگی و ماهیت دیالیز باید به پزشک مراجعه شود.