شنبه 13 جمادی‌الاول 1448
۲ آبان ۱۴۰۵
24 اکتبر 2026

(۳۷۵۷) حکم پرداخت زکات برای ساخت مسجد و مدرسه

(۳۷۵۷) سوال: آیا امکان دارد که زکات را برای ساخت مساجد، مدارس و مراکز تعلیم قرآن كريم پرداخت کرد؟

جواب:

علما در این مورد اختلاف نظر دارند و علت این اختلاف، اختلاف در تفسیر فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ} [التوبة: ۶۰] : (برای در راه الله) است که آیا منظور از آن، هر کار عام المنفعه‌ای است که با آن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تقرب جسته می‌شود یا فقط جنگ در راه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است؟ برای من چنین آشکار است که منظور، فقط جنگ در راه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌باشد زیرا وقتی این اصطلاح به طور مطلق و بدون قید، ذکر شود همین معنا از آن فهمیده می‎‌شود. همچنین اگر این اصطلاح را عام قرار دهیم، اسلوب حصر در این آیه، ‌فایده‌ای نخواهد داشت: {إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ} [التوبة: ۶۰] : (صدقه‌ها فقط برای فقرا، مساکین و… است). همچنین زیرا حصر آن به جنگجویان به احتیاط نزدیک‌تر است و آن‌چه به احتیاط نزدیک‌تر باشد، اولویت دارد که از آن پیروی شود. ساخت مدارس و… که در سؤال بدان اشاره شد کارهای خیری است که باید مردم برای انجام آن‌ تشویق شوند و صرف مال و هزینه برای آن، از جهت صدقه و انجام امور خیر و نیک صورت می‌پذیرد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: من الكويت هل يمكن أن تنفق الزكاة في بناء المساجد والمدارس، وفي أماكن لتعليم القرآن الكريم؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: هذه عَحِلّ خلاف بين العلماء، مَنْشَؤُهُ الخلاف في تفسير قوله تعالى: ﴿ وَفِي سَبِيلِ اللهِ ﴾ [التوبة: ٦٠] هل المراد به كل ما يتقرب به إلى الله من المصالح العامة أو المراد به الغزو في سبيل الله فقط؟ والذي يظهر لي أن المراد به الغزو في سبيل الله فقط؛ لأن هذا هو المعروف عند الإطلاق، ولأننا لو جعلناه عاما لم يكن للحضر فائدة في قوله: ﴿ إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَكِينِ ﴾ [التوبة: ٦٠] الخ، ولأن حضره في الغزاة أحوط، وما كان أحوط فهو أولى بالاتباع أما ما أشار إليه السائل من بناء المدارس ونحوه فإنها أعمال خير يُحثّ الناس عليها، ويكون صرف المال عليها من جهة أخرى، من جهة الصدقات وأفعال الخير والبر.

مطالب مرتبط:

(۳۷۵۹) آیا کمک برای ساخت یا ترمیم مساجد و مؤسسه‌ها و مدارس دینی، جزو مصارف زکات است؟

کمک به کارهای نیک عام النفعه مانند ساخت مساجد، مدارس و مؤسسه‌ها، اصلاح راه‌ها، خوابگاه‌ها برای طلاب علم و... شامل اقسام زکات نمی‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۷۳۵) آیا تأمین مخارج برادران و دوستانی که نیازمند هستند، می‌تواند از زکات مال باشد؟

اگر منظورتان برادران دینی باشد، بله؛ اگر برادران دینی، نیازمند و مستحق زکات باشند یا بدهکار باشند و نتوانند بدهی‌شان را بپردازند، از زکات به آنان داده می‌شود و برایشان حلال است. اما اگر منظورتان برادران نَسَبی هستند، نیاز به توضیح دارد...

ادامه مطلب …

(۳۷۵۱) حکم صدقه دادن به کافری که بسیار نیازمند باشد

صدقه دادن به غير مسلمان که محتاج و نیازمند است، جایز است و اجر دارد اما جایز نیست که صدقه‌ی واجب یعنی زکات به او داده شود مگر این که از کسانی باشد که تألیف قلب و به دست آوردن دل‌هایشان مطلوب است...

ادامه مطلب …

(۳۷۱۹) پرداخت زکات به همسر

پرداخت زکات به همسرش با این نیت، درست نیست و بر وی واجب است که زکاتش را دوباره بپردازد....

ادامه مطلب …

(۳۷۱۴) اهل زکات و مستحقان آن چه کسانی هستند؟

 فقرا و مساکین، زکات را به خاطر نیازی که دارند، دریافت می‌کنند اما فقیر، نیازمندتر از مسکین است. ....

ادامه مطلب …

(۳۷۴۵) آیا تأمین زکات برای خواهری که شوهرش از تأمین نفقه کوتاهی می‌کند، جایز است؟

اگر نتوانست از اموالش بردارد و شوهر نیز واجبِ تأمین مخارج را ادا نکرد، جایز است که فقط به اندازه‌ی نیازش از زکاتت به او بدهی....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه