دوشنبه 11 ربیع‌الاول 1448
۲ شهریور ۱۴۰۵
24 آگوست 2026

(۳۷۵۷) حکم پرداخت زکات برای ساخت مسجد و مدرسه

(۳۷۵۷) سوال: آیا امکان دارد که زکات را برای ساخت مساجد، مدارس و مراکز تعلیم قرآن كريم پرداخت کرد؟

جواب:

علما در این مورد اختلاف نظر دارند و علت این اختلاف، اختلاف در تفسیر فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ} [التوبة: ۶۰] : (برای در راه الله) است که آیا منظور از آن، هر کار عام المنفعه‌ای است که با آن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تقرب جسته می‌شود یا فقط جنگ در راه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است؟ برای من چنین آشکار است که منظور، فقط جنگ در راه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌باشد زیرا وقتی این اصطلاح به طور مطلق و بدون قید، ذکر شود همین معنا از آن فهمیده می‌شود. همچنین اگر این اصطلاح را عام قرار دهیم، اسلوب حصر در این آیه، ‌فایده‌ای نخواهد داشت: {إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ} [التوبة: ۶۰] : (صدقه‌ها فقط برای فقرا، مساکین و… است). همچنین زیرا حصر آن به جنگجویان به احتیاط نزدیک‌تر است و آن‌چه به احتیاط نزدیک‌تر باشد، اولویت دارد که از آن پیروی شود. ساخت مدارس و… که در سؤال بدان اشاره شد کارهای خیری است که باید مردم برای انجام آن‌ تشویق شوند و صرف مال و هزینه برای آن، از جهت صدقه و انجام امور خیر و نیک صورت می‌پذیرد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: من الكويت هل يمكن أن تنفق الزكاة في بناء المساجد والمدارس، وفي أماكن لتعليم القرآن الكريم؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: هذه عَحِلّ خلاف بين العلماء، مَنْشَؤُهُ الخلاف في تفسير قوله تعالى: ﴿ وَفِي سَبِيلِ اللهِ ﴾ [التوبة: ٦٠] هل المراد به كل ما يتقرب به إلى الله من المصالح العامة أو المراد به الغزو في سبيل الله فقط؟ والذي يظهر لي أن المراد به الغزو في سبيل الله فقط؛ لأن هذا هو المعروف عند الإطلاق، ولأننا لو جعلناه عاما لم يكن للحضر فائدة في قوله: ﴿ إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَكِينِ ﴾ [التوبة: ٦٠] الخ، ولأن حضره في الغزاة أحوط، وما كان أحوط فهو أولى بالاتباع أما ما أشار إليه السائل من بناء المدارس ونحوه فإنها أعمال خير يُحثّ الناس عليها، ويكون صرف المال عليها من جهة أخرى، من جهة الصدقات وأفعال الخير والبر.

مطالب مرتبط:

(۳۷۴۴) حکم پرداخت زکات به برادر نیازمند

اگر وضعیت برادرت این‌گونه است که گفتی، مستحق زکات است اما شایسته است که به او بگویی: مقداری پول زكات دارم؛ چه چیزی از وسایل مورد نیاز خانه می‌خواهی که برایت بخرم؟ ....

ادامه مطلب …

(۳۷۵۳) پسر عمویم نماز نمی‌خواند، آیا زکات به آن تعلّق می‌گیرد؟

هیچ مبلغی از زکات به شخص کافر داده نمی‌شود، چه برسد به کسی که مرتد شده و از دین برگشته است....

ادامه مطلب …

(۳۷۴۰) آیا جایز است زکاتم را به فرزندانِ برادرِ پدری‌ام بدهم؟

اگر فرزندانِ برادرِ پدری‌ات نیازمند و مستحق هستند و تأمین مخارجشان بر تو واجب نیست، جایز است که زکات را به آنان بدهی...

ادامه مطلب …

(۳۷۴۸) حکم پرداخت زكات مال به داماد و عروس

اگر برای نفقه و تأمین مخارجش باشد، وی نیازی ندارد زیرا شوهرش مسئولیت این کار را دارد و از اهل زکات نیست اما اگر شوهرش فقیر و نیازمند باشد، بر پدر واجب است که مخارج پسر و عروسش را از مال شخصی خود تأمین کند...

ادامه مطلب …

(۳۷۳۷) حکم پرداخت زکات به برادران نیازمند

اگر این برادرانت به قدر کافی مال دارند و حدّاقل نیازشان را تأمین می‌کنند، درست نیست که از زكاتت به آنان بدهی؛ زیرا در این حالت، نیازمند زكات نیستند و زکات فقط باید به مستحقان از فقرا، مساکین، بدهکاران و... پرداخت شود...

ادامه مطلب …

(۳۷۵۹) آیا کمک برای ساخت یا ترمیم مساجد و مؤسسه‌ها و مدارس دینی، جزو مصارف زکات است؟

کمک به کارهای نیک عام النفعه مانند ساخت مساجد، مدارس و مؤسسه‌ها، اصلاح راه‌ها، خوابگاه‌ها برای طلاب علم و... شامل اقسام زکات نمی‌شود....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه