(۳۷۲۲) سوال: آیا پرداخت صدقات به گدایان و تکدّی‌گران، زكات به شمار می‌رود؟

جواب:

گدایان و تکدّی‌گران که نزد مردم می‌روند و از آن‌ها درخواست پول می‌کنند، از دو حالت خارج نیستند:

حالت اول: ظن غالب انسان بر راستگو بودن و نیاز آنان باشد؛ به این افراد از زکات و صدقه‌ی نفل داده می‌شود و اشکالی ندارد که انسان به آنان کمک کند؛ اما شایسته نیست که مسجد را مکانی برای تکدّی‌گری و گدایی قرار دهند بلکه این کار را کنار درب مسجد و بیرون از آن انجام دهند.

حالت دوم: ظن غالب انسان بر این باشد که راستگو نیستند و ادعای فقر و نیازشان حقیقت ندارد، بلکه ظن غالب بر دروغگو بودن آنان باشد و این که برای زیاده‌خواهی از مردم پول می‌گیرند؛ شایسته نیست که از زکات و از صدقه‌ی واجب، چیزی به این افراد داده شود؛ زیرا پول دادن به این افراد، آنان را تشویق می‌کند تا به گدایی و درخواست حرام ادامه دهند در حالی که برای مسلمان، حرام است که برای زیاده‌خواهی و مال‌اندوزی از مردم، گدایی و تقاضای پول کند بلکه این کار از گناهان کبیره است؛ زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «من سألَ الناسَ أموالَهم تَكَثُّراً فإنما يَسأَلُ جَمراً فليَستَقِلَّ أو لِيَستَكثِر»[۱] : (کسی که برای مال‌اندوزی از مردم، گدایی و تقاضای مال کند، در حقیقت تقاضای آتش می‌کند؛ حال می‌خواهد کم یا زیاد چنین کند!). درباره‌ی بسیاری از این دسته گدایان شنیده‌ایم که وقتی مرده‌اند، اموال زیادی اعم از طلا، نقره و پول نقدی نزدشان پیدا شده است و این بدین معنا می‌باشد که برخی از این گدایان برای مال‌اندوزی گدایی می‌کنند و درخواست آنان برای رفع نیاز یا ضرورت نیست.

۲- صحیح مسلم: كتاب الزكاة، باب كراهة المسألة للناس، رقم (١٠٤١).