(۳۵۶۴) حکم ساخت مساجد باشکوه در مناطق غیرضروری

(۳۵۶۴) سوال: برخی مسلمانان ثروتمند، مساجد بزرگ و باشکوه می‌سازند که برای آن بسیار هزینه می‌کنند؛ گاهی این نوع مساجد در مناطقی بنا می‌شود که مساجد زیادی در آن وجود دارد در حالی‌ که در بسیاری از سرزمین‌های اسلامی به مسجد نیاز دارند و چه بسا بتوان با هزینه‌ی این مسجد باشکوه، ده‌ها مسجد در دیگر مناطق سرزمین‌های اسلامی احداث کرد؛ اما چنان‌که اطلاع دارم آن ثروتمندان، ساخت مسجد در منطقه‌ی‌ خود را بر دیگر مناطق ترجیح می‌دهند. آیا این کار آنان، با اسلام موافقت دارد؟ آیا نصیحتی برای این افراد دارید؟

جواب:

ساخت مسجد از بهترین راه‌های صرف و بخشش اموال است؛ زیرا مساجد خانه‌های الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرمان داده تا اسم وی در آن برافراشته شده و در آن یاد گردد. مسجد، محل عبادت، بر پا نمودن نماز و آموزش علم است؛ لذا عثمان بن عفان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ در حدیث صحیحی روایت می‌کند که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «منْ بنى لله مسجداً يبتغي به وجه الله بنى الله له بيتاً في الجنة»[۱] : (کسی که مسجدی را برای کسب رضایت و خشنودی الله بسازد، الله نیز برایش خانه‌ای در بهشت بنا می‌کند). صرف دارایی در این کار از بهترین اعمال شمرده می‌شود و پاداش آن تا وقتی مسلمانان از آن استفاده کنند، شبانه‌روز ادامه دارد و این کار از بسیاری از وصیت‌ها که شخص خانواده‌اش را به کارهایی مثل قربانی کردن وصیت می‌‌کند، بهتر است؛ زیرا منفعت قربانی کردن برای زمان مخصوص و معینی است و به خانواده‌ی میت و افراد کمی محدود می‌شود بر خلاف ساخت مسجد که منفعتش عام‌ و بیشتر است و از درگیری‌های بین خویشاوندان و تردیدهایی که درباره‌ی کارهایی مانند قربانی وجود دارد نیز بسیار دورتر است؛ در نتیجه همواره به کسانی که درباره‌ی وصیتشان با ما مشورت می‌کنند سفارش می‌کنیم که درباره‌ی مواردی مانند ساخت مسجد وصیت کنند تا به خاطر چنین چیز کم ارزشی میان نزدیکان نیز درگیری و دشمنی رخ ندهد. چون ساخت مساجد از بهترین وسیله‌های تقرب و نزدیک شدن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است، هر ‌چه سودمندتر و گسترده‌تر باشد بهتر است؛ کسانی که مسجد می‌سازند و برای زیبایی آن اموال زیادی خرج می‌کنند در حالی که چه بسا این مکان‌ها اصلا به مسجد نیاز نداشته باشد و مسلمانان در دیگر اماکن که نیازمند مسجد هستند را رها می‌کنند، رفتار آن‌ها به نیتشان بستگی دارد و ما درباره‌ی نیت و هدفشان قضاوت و اظهار نظر نمی‌کنیم اما می‌گوییم: بهتر است که برای زیباسازی مسجد، اموال زیادی را خرج نکنند تا به اسراف، زیاده‌روی و فخرفروشی منجر نشود زیرا این مخالف سنت است و تجربه نیز ثابت کرده که مسجد هر چه ساده‌تر باشد، انسان خشوع بیشتری در آن دارد. همچنین به این افراد می‌گوییم: اگر محله‌ای به مسجد نیاز نداشته باشد، ساخت مسجد در آن محله، ضرار است و موجب تفرقه و پراکندگی مسلمانان می‌شود. اهل علم بیان کرده‌اند که اگر مسجدی با نزدیک بودنش به مسجد دیگری زیان برساند، مسجد ضِرار شمرده شده و واجب است ویران شود. همچنین چنان که در سؤال نیز اشاره شد می‌گوییم: در سرزمین‌های اسلامی به خصوص در سرزمین‌های فقیر، جاهایی نیاز به ساخت مسجد دارند و چه بسا با هزینه‌ی یکی از آن مساجد باشکوه و پر زرق و برق، بتوان چند مسجد ساخت که برای مسلمانان سودمند باشد. کسی که قصد ساخت مسجد در سرزمین خود برای رضایت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دارد باید بداند که مسجد در هر جایی که سودمندتر باشد، ساخت آن در آن‌جا اولویت دارد و بهتر است.

۱- صحیح بخاری: كتاب المساجد، باب من بنى مسجدا، شماره (٤٣٩). صحیح مسلم: كتاب المساجد ومواضع الصلاة، باب فضل بناء المساجد والحث عليها، شماره (٥٣٣).

تعداد بازدید: 31

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: بعض الإخوة الذين لديهم أموال يبنون مساجد ضخمة في بلادهم وتكلف الكثير من الآلاف، وقد يكون في منطقة فيها مساجد كثيرة، في حين أن الكثير من البلاد الإسلامية بحاجة إلى بناء مساجد، وقد يُبنى بهذا المسجد الضخم عشرات المساجد في البلاد الإسلامية إلا أنهم حسب ما أعتقد أنهم يفضلون البناء في بلادهم على غيرها، هل هذا من الإسلام؟ وهل من نصيحة لهم؟

فأجاب رحمه الله تعالى: بناء المساجد من أفضل ما تبذل فيه الأموال؛ لأن المساجد بيوت الله عز وجل، أذن الله أن تُرفَع ويُذْكَر فيها اسمه، هذا محل عبادته وإقامة الصلاة وتعليم العلم، ولهذا ثبت في الحديث الصحيح – حديث عثمان بن عفان رضي الله عنه أن «من بنى مسجدا الله يبتغي به وجه الله بنى الله له بيتا في الجنة». وإنفاق الأموال فيها من أفضل الأعمال، وأجرُها دائم مستمر ليلا ونهارًا ما دام المسلمون ينتفعون بها، وهي أفضل من كثير من الوصايا التي يوصي أهلها بها في أضَاحِ ونحوها؛ لأن نفع الأضاحي إنما يكون في وقت مخصوص معين، وهو أيضاً مقصور على أهل الميت ونفر قليل ينتفعون به، بخلاف بناء المساجد، فإنه أعَمّ نفعا وأشمل وأكثر، وأبعد عما يحصل من النزاع بين القرابات بسبب هذه الوقوف التي تُجعَل في أضاح وشبهها، ولهذا نحن ننصح دائما من يستشيرنا في وصاياه أن يجعلها في مساجد ونحوها مما لا علاقة له بين القرابات حتى يحصل بينهم النزاع والعداوة بسبب هذا الشيء الطفيف. وإذا كانت المساجد مما يُتقرب به إلى الله، فإنه كلما كانت أنفع وأوسع شمولاً كانت أفضل، والقوم الذين كانوا يبنون مساجد ويشيدونها تشييدًا كثيرًا ينفقون عليه الأموال الطائلة، وربما تكون الأحياء في غير حاجة إليها، ويدعون أماكن للمسلمين في حاجة إلى هذه المساجد، هم على نيتهم، ولا نتكلم عنهم في نياتهم، ولكننا نقول: إن الأفضل ألا يبالغوا في تشييد هذه المساجد حتى يَخْرُجوا بها إلى السَّرَف والبَطَر والمباهاة؛ لأن هذا خلاف السنة، وكلما كان المسجد أكثر بساطة كان أدعى للخشوع كما هو مجرب. ونقول لهم أيضًا إذا كانت الأحياء في غير حاجة للمسجد فإن بناء المسجد يكون ضرارًا يتفرق به المسلمون وقد ذكر أهل العلم أن المسجد إذا كان يَضُر بقُرْبِه – أي: يَضُرّ بمسجد بقربه – فإنه يعتبر مسجد ضرار ويجب هدمه. ونقول أيضًا -كما ذكر السائل-: إن في بلاد المسلمين – ولا سيما الفقيرة منها – فيها أماكن محتاجة إلى بناء المساجد، وربما يُبنى بنفقة هذا المسجد عِدة مساجد تنفع المسلمين، وما دام الرجل يريد أن يبني المساجد في بلده ابتغاء وجه الله، فإنه كلما كانت المساجد أنفع في أي بلاد من بلاد المسلمين كان بناؤها أولى وأحسن.