(۳۵۱۳) سوال: اهل روستایم رسمی دارند: هنگامی که یکی از آنان از دنیا میرود زنان گریه میکنند، گریبانها را پاره میکنند، بر سر و صورت خود میزنند و نوحه سرایی میکنند. بعضی از افراد دینی آنان را نصیحت میکنند اما فایدهای ندارد اضافه بر این با همین حالت مذکور جنازه را تا قبرستان نیز همراهی میکنند و مردان و زنان در مسیر بر سرهایشان خاک میریزند. وقتی جنازه به قبرستان رسید و دفنش کردند بر قبر نشسته گریه و نوحه سرایی میکنند. بعد از گذشت چهل روز برای میت شام پخته و همهی مردم را بدون استثنا دعوت میکنند و شام با ریختن قهوه و چای بر زمین به پایان میرسد. نظر شما دربارهی این رسم چیست؟ حکم کسی که آن را انجام دهد چیست؟
جواب:
این رسم رسمی منکر و بدعتی گمراه است. بر مسلمان واجب است هنگام ابتلا به مصیبت به قضا و قدر الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ راضی باشد و بداند هر کاری انجام دهد این مصیبت ناگزیر اتفاق میافتد زیرا تقدیر نوشته شده، قلمها خشک شده و صُحُف جمع شدهاند. هر چه باشد باید تقدیر الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ به وقوع بپیوندد. همان طوری که مسلمانان میگویند: هرآنچه الله بخواهد میشود و هر آنچه نخواهد نمیشود. اگر انسان به این مسئله اطمینان داشته باشد و بداند این مصیبت از جانب الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ است راضی شده و تسلیم میشود. همان طور که علقمه پیرامون فرمودهی الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ : {وَمَن یُؤمِن باللَّهِ یَهدِ قَلبَهُۥۚ}[التَّغَابُنِ: ١١] (هرکس به الله ایمان آورد قلبش را هدایت میکند) میگوید: “شخصی است که به مصیبتی دچار میشود و میداند که از جانب الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ است پس راضی و تسلیم میشود.” بنابراین وظیفهی انسان هنگام دچار شدن به مصیبتها صبر و امید داشتن به اجر است تا این که از ثواب محروم نشود زیرا مصیبت دیدهی حقیقی کسی است که از ثواب محروم شود. هرگاه به مصیبتی دچار شدی بگو: «إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ، اللَّهُمَّ أْجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي ، وَأَخْلِفْ لِي خَيْرًا مِنْهَا»[۱] : (ما از آنِ الله هستیم و به سوی او باز میگردیم، بارالها در مقابل مصیبتم به من اجر بده و بهتر از آن را برایم جایگزین بنما) اگر چنین کنی الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ در مقابل مصیبت به تو اجر داده و بهتر از آن را برایت جایگزین میکند. این چیزی است که پیامبر صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم فرموده و واقع بر آن شهادت داده است. امسلمه رَضِيَاللهُعَنْهَا همسر ابوسلمه رَضِيَاللهُعَنْهُ بود و وی را بسیار زیاد دوست داشت. هنگامی که ابوسلمه وفات یافت گفت: «اللَّهُمَّ أْجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي ، وَأَخْلِفْ لِي خَيْرًا مِنْهَا» در حالی که با خودش میگفت: چه کسی از ابوسلمه بهتر است؟ وقتی عدهاش تمام شد پیامبر صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم او را خواستگاری کرده و با وی ازدواج نمود که رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم برایش بهتر از ابوسلمه رَضِيَاللهُعَنْهُ بود. همچنین وقایع زیادی بر این مسئله گواه بودهاند.
لذا انسان اگر صبر کند و امید اجر داشته باشد به صابران به طور کامل و بدون حساب اجر داده میشود اما بیتابی، اندوه و نوحه سرایی مصیبت را بر نمیگرداند بلکه موجب وقوع در گناه میشود زیرا نوحهسرایی بر میت از جمله گناهان کبیره است که از پیامبر صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم ثابت است که ایشان شخصی که نوحه سرایی میکند و کسی که به نوحه سرایی گوش میدهد را لعنت نمودهاند.[۲]نوحهسرا کسی است که نوحه سرایی میکند و مستمع کسی است که به نوحهسرایی گوش فرا میدهد. همچنین بر کسانی که والیان امور این زنان هستند واجب است آنان را بازدارند. همچنین بر والیان امور سرزمین و افرادی که دارای سلطنت هستند نیز واجب است چنین کارهایی را در قبرستانها و بازارها منع کرده و زنان را از همراهی کردن جنازهها منع کنند تا جامعه، جامعهای اسلامی باشد که الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ را بشناسد و به قضا و قدرش راضی باشد.