پنج‌شنبه 20 ذیقعده 1447
۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
7 می 2026

(۳۵۴۵) حکم قرائت قرآن و اطعام در خانه میت به نیت صدقه

(۳۵۴۵) سوال: به نظر شما حکم شرع در مورد کسانی که برای میت در خانه‌اش قرآن می‌خوانند و غذا می‌خوردند و می‌گویند این صدقه است، چیست؟

جواب:

می‌گویم نگه داشتن میت در خانه‌اش بعد از آماده کردنش خلاف سنت است و سنت این می‌باشد که در دفن او شتاب ورزیده شود به این خاطر که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: {أَسْرِعُوا بِالْجِنَازَةِ، فَإِنْ تَكُ صَالِحَةً فَخَيْرٌ تُقَدِّمُونَهَا، وَإِنْ يَكُ سِوَى ذَلِكَ فَشَرٌّ تَضَعُونَهُ عَنْ رِقَابِكُمْ}[۱] (در حمل جنازه شتاب کنید. اگر مرده نیک اعمال است. او را به سوی نیکویی پیش می‌برید و اگر غیر از آن است. بدی‌ای را از شانه‌های خویش بر زمین می‌نهید.) پس شایسته نمی‌باشد که میت در خانه‌اش نگه داشته شود و حال این که قرآئت نیز به آن زیاد شود که دیگر خیلی بدتر است چون قرائت بر میت بعد از مرگش بدعت می‌باشد در صورتی که صحابه چنین کاری نمی‌کردند بلکه میتشان را آماده می‌کردند و بر او نماز می‌خوانند و دفنش می‌کردند و در حدیث آمده است: {أَنَّ امْرَأَةً سَوْدَاءَ كَانَتْ تَقُمُّ الْمَسْجِدَ، أَوْ شَابًّا، فَفَقَدَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَسَأَلَ عَنْهَا، أَوْ عَنْهُ، فَقَالُوا : مَاتَ. قَالَ : ” أَفَلَا كُنْتُمْ آذَنْتُمُونِي “. قَالَ : فَكَأَنَّهُمْ صَغَّرُوا أَمْرَهَا، أَوْ أَمْرَهُ، فَقَالَ : ” دُلُّونِي عَلَى قَبْرِهِ “. فَدَلُّوهُ، فَصَلَّى عَلَيْهَا، ثُمَّ قَالَ : ” إِنَّ هَذِهِ الْقُبُورَ مَمْلُوءَةٌ ظُلْمَةً عَلَى أَهْلِهَا، وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُنَوِّرُهَا لَهُمْ بِصَلَاتِي عَلَيْهِمْ}[۲] (زنی سیاه‌پوست که مسجد را جارو می‌کرد درگذشت. پیامبر خدا جویای حال او شد. گفتند: درگذشت. پیامبر خدا فرمود: «چرا مرا از آن آگاه نکردید؟!» گفت: گویی آنان آن زن را حقیرتر از آن می‌دانستند [ که خبر مرگ او را به پیامبر برسانند]. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «مرا بر سر قبر او ببرید». ایشان را بر سر قبرش بردند پس بر آن نماز خواند و فرمود: «اين گورها مملو از ظلمت و تاریکی‌اند و با نماز من بر آنان خداوند گورهایشان را منور می‌گرداند».) و بر او قرآن نخوانند و دعای دست جمعی نکردند بلکه نماز جنازه  خوانند و رفتند و این سنت می‌باشد.

و از مسلمین و کسانی که کلامم را می‌خوانند، می‌خواهم که آن چیزی که بر آن هستند را بر کتاب و سنت و روش صحابه از خلفای راشدین و دیگر اصحاب عرضه کنند چون که این چیزی است که به آن دستور داده شده‌ایم و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَٱلسَّـٰبِقُونَ ٱلۡأَوَّلُونَ مِنَ ٱلۡمُهَـٰجِرِینَ وَٱلۡأَنصَارِ وَٱلَّذِینَ ٱتَّبَعُوهُم بِإِحۡسَـٰنࣲ}[۳] (و پیشگامان نخستین از مهاجرین و انصار، و کسانی‌که به نیکی از آن‌ها پیروی کردند) و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: {عليكم بسُنَّتي وسُنَّةِ الخُلَفاءِ الرَّاشِدينَ المَهْدِيِّينَ، عَضُّوا عليها بالنَّواجِذِ، وإيَّاكم ومُحدَثاتِ الأُمورِ}[۴]  (پس بر شما است تمسک به سنتِ من وسنت جانشینان رهیافته و هدایتگرم و آن را محکم بگیرید و از امور نو در دین برحذر باشید) و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خواهیم ما را از متمسکین به سنت و قائمین به شریعت قرار دهد و از ما بگذرد و ما را عفو کند قطعا او بسیار سخاوتند و بخشنده است.


[۱] [تخريج آن گذشت]

[۲] [تخریج آن گذشت]

[۳] [سوره التوبة: ۱۰۰]

[۴] [تخریج آن گذشت]

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم الشرع في نظركم في هؤلاء الناس الذين يقرءون القرآن على الميت في بيته، ويأكلون الطعام ويقولون: هذه صدقة؟ أرجو إفادة.

فأجاب -رحمه الله تعالى -: أقول: إن حبس الميت في بيته بعد تجهيزه خلاف السنة، والسُّنَّة أن يبادر أهل الميت بدفنه؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «أَسْرِعُوا بِالْجِنَازَةِ، فَإِنْ تَكُ صَالِحَةٌ فَخَيْرٌ تُقَدِّمُونَهَا، وَإِنْ يَكُ سِوَى ذَلِكَ، فَشَرٌّ تَضَعُونَهُ عَنْ رِقَابِكُمْ». فلا ينبغي أن يُحْبَسَ الميت في بيته، ثم إن حبسه في بيته إذا انضم إلى ذلك أن يُقرأ عليه كان هذا أشدَّ وأشدَّ؛ لأن القراءة على الميت بعد موته من البدع، فهاهم الصحابة رضي الله عنهم ما كانوا يقرءون على موتاهم بعد موتهم، بل كانوا يُجهزونهم ويُصَلُّون عليهم ويدفنونهم، وفي الحديث: أَنَّ امْرَأَةٌ سَوْدَاءَ كَانَتْ تَقُمُّ الْمَسْجِدَ – أَوْ شَابًا- فَفَقَدَهَا رَسُولُ الله صلى الله عليه وسلم، فَسَأَلَ عَنْهَا -أَوْ عَنْهُ – فَقَالُوا: مَاتَ، قَالَ: «أَفَلَا كُنتُمْ آذَنْتُمُونِي؟»، قَالَ: فَكَأَنَهُمْ صَغَرُوا أَمْرَهَا أَوْ أَمْرَهُ ۖ فَقَالَ: «دُلُّونِي عَلَى قَبْرِهِ» فَدَلُّوهُ، فَصَلَّى عَلَيْهَا، ثُمَّ قَالَ: «إِنَّ هَذِهِ الْقُبُورَ عَمَلُوءَةٌ ظُلْمَةٌ عَلَى أَهْلِهَا، وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ – يُنَوِّرُهَا هُمْ بِصَلَاتِي عَلَيْهِمْ»، ولم يقرأ عليها، ولم يَدْعُ لها دعاء جماعيا، بل صلى عليها صلاة الجنازة وانصرف، هذا هو السُّنَّة.

وإني أدعو إخواني المسلمين، وأدعو كل من يقرأ كلامي هذا أن لا يعملوا بما هم عليه الآن حتى يعرضوه على كتاب الله وسنة رسوله صلى الله عليه وسلم وطريقة الصحابة من الخلفاء الراشدين وغيرهم؛ لأن هذا هو الذي أمرنا به، قال الله -تعالى-: ﴿ وَالسَّبِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَجِرِينَ وَالْأَنصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُم باحسن ﴾ [التوبة: ١٠٠]. وقال النبي صلى الله عليه وسلم: «عَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الْمَهْدِيِّينَ الرَّاشِدِينَ». فنسأل الله سبحانه وتعالى أن يجعلنا من المتمسكين بسنته القائمين بشريعته، وأن يتجاوز عنا ويعفو عنا، إنه جواد كريم.

مطالب مرتبط:

(۳۵۱۴) حکم پوشیدن لباس سیاه در مصیبت

پوشیدن سیاه هنگام مصیبت شعار باطلی است که اصلی ندارد بلکه شایسته است انسان هنگام مصیبت آنچه شرع دستور داده را انجام دهد...

ادامه مطلب …

(۳۵۳۳) آیا اطعام در ایام تعزیه برای روح میت جایز است؟

این عمل ( یعنی جمع کردن این صدقات) صحیح نمی‌باشد ولی اما جمع شدن نزدیکان و دوستان برای تشیع جنازه و همراهی جنازه‌اش اشکالی ندارد و بلکه از سنت است مخصوصا اگر نزدیکانش یا دوستانش و یا غیره از کسانی که حقی بر او دارند، باشد....

ادامه مطلب …

(۳۵۱۲) آیا میت به سبب گریستن خانواده‌اش بر وی دچار عذاب می شود؟

منظور از عذاب دادن، دردمند شدن میت در قبرش است، هر چند که عقوبتی بر وی نباشد...

ادامه مطلب …

(۳۵۰۷) حکم تجمع در مجالس تعزیه تا سه روز بدون تکلف

برادران مسلمانم را دعوت می‌کنم که خود را خسته نکنند، وقت و مال را ضایع نکنند و از این کار دست بکشند زیرا خیری برایشان در بر ندارد بلکه با این کار به گناه نزدیک‌تر هستند تا این که در سلامت باشند...

ادامه مطلب …

(۳۵۲۸) حکم ذبح حیوانات، اطعام و سوگواری در مراسم عزاء

ما اینها را منکر می‌دانیم و این را ضایع کردن مال می‌بینم و همچنین این اجتماع با حال مرگ و ناراحتی از دو جهت منافات دارد...

ادامه مطلب …

(۳۵۴۱) آیا عزا مکان مشخصی دارد؟

چیزی که بعضی از مردم در هنگام عزا انجام می‌دهند این که درب را باز می‌گذارند و خانه را چراغانی می‌کنند و صندلی صف می‌دهند و یا غذا می‌آوردند و چه بسا شخصی را برای قرائت قرآن بیاورند و مانند آن همه از چیز‌های هستند که مردم به وجود آورده‌اند و از بدعت‌هایی است که مفاسدی را به دنبال دارد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه