(۳۳۶۶) حکم عبور انسان‌ها و حیوانات از میان قبرستان

(۳۳۶۶) سوال: ما از صحرا هستیم اما کوچ نمی‌کنیم، در یکی از صحراها اقامت داریم که در آن قبرستان قدیمی وجود دارد و تا الان در آن افراد دفن می‌شوند و این قبرستان بر جاده بین دو طرف است که مسیر ماشین‌ها آن را به دو قسمت تقسیم می‌کنند در حالی که قبرستان است و همچنین بعضی از راه‌های کوچک که مسیر حیوانات و انسان‌ها است نیز در آن وجود دارد و راهی را برای ماشین‌ها ایجاد کردیم اما نتوانستیم کسانی که در این صحرا سکونت دارند را م توجیه کنیم تا اینکه از این راه استفاده نمایند و نصیحت‌های پی در پی ما را اجابت نمی‌کنند، همچنین حیوانات مانند: گاو، گوسفند و غیره همیشه از این مسیر می‌روند، راه رهایی از این مشکل چیست؟ و آیا هنگامی که از این مسیر می‌رویم گناهکار می‌شویم یا خیر؟ لطفاً پاسخ دهید. بارک الله فیکم.

جواب:

قبل از جواب دادن به سوال این برادر، دوست دارم که حقوق اصحاب قبرستان را ذکر کنم؛ زیرا آن‌ها مسلمان هستند و بدین خاطر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از اینکه بر قبر قدم گذاشته شود و بر آن نشسته شود نهی نموده‌اند و فرموده‌اند: «لأن يجلس أحدكم على جمرة فتحرق ثيابه فتخلص إلى جلده خير له من أن يجلس على قبر»[۱] یعنی: (اینکه شخص بر روی اخگری از آتش بنشیند تا این که لباسش بسوزد و به پوستش برسد بهتر است برای او از اینکه بر روی قبری بنشیند.)

همانگونه که از تحقیر نمودن قبور نهی نموده‌اند همچنین از اینکه آنقدر تعظیم شوند که منجر به غلو و شرک شود نیز نهی نموده‌اند از جابر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت شده که می‌فرماید: «نهى رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم أن يجصص القبر وأن يقعد عليه و أن يبنى عليه»[۲] یعنی: (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از گچ کاری قب و از اینکه بر آن نشسته شود و از غینکه بر آن بنا شود نهی نموده‌اند.) و این قضیه‌ای که سوال کننده از این قبرستان قدیمی که مسیر و راهی برای عبور کنندگان، ماشین‌ها و چراگاه گاو‌ها و دام شده است، واجب بر آن‌ها که این قضیه را به والیان امر برای اتخاذ آنچه در حمایت و حفظ آن نیاز است خبر دهند و تا اینکه راه‌های کنار آن را هموار سازند تا مردم از آن مسیرها عبور نمایند و حکومت که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آن‌ها را موفق بگرداند در این امر کوتاهی نمی‌کند و بر مردم واجب است که آنچه در آن مصلحت اسلام و مسلمانان است را برای حکومت بیان نمایند تا اینکه بر نیکی و تقوا تعاون نمایند.

[۱] [تخریج آن گذشت.]

[۲] [تخریج آن گذشت.]

تعداد بازدید: 29

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: نحن من البدو، ولكننا غير متنقلين، بل مقيمون بواد و به مقبرة قديمة ما زال يُقْبَرُ فيها حتى وقتنا الحاضر، وهي على الطريق بين ضلعين، يقسمها طريق للسيارات بحيث تُصْبِحُ نصفين، وهي مقبرة واحدة، ويتخللها أيضًا بعض الطرق الصغيرة للمواشي وللسير على الأقدام، وقد فتحنا طريقا للسيارات ولم نستطع أن نصرف الناس الذين يسكنون في هذا الوادي من استعمال تلك الطرق المذكورة لعدم استجابتهم لنصائحنا المتكررة، كذلك الحيوانات تسير عليها كل وقت؛ كالبقر والغنم وغيرها، فكيف التخلص من هذه المشكلة، وهل عندما نسير عليها كل وقت نأثم بذلك أم لا؟ أفيدونا بارك الله فيكم.

فأجاب رحمه الله تعالى: قبل الجواب على سؤال الأخ أود أن أبين أن لأصحاب القبور حقوقاً؛ لأنهم مسلمون، ولهذا نهى النبي صلى الله عليه وسلم أن يوطأ على القبر وأن يجلس عليه، وقال: «لَأَنْ يَجْلِسَ أَحَدُكُمْ عَلَى جَمْرَةٍ فَتُحْرِقَ ثِيَابَهُ، فَتَخْلُصَ إِلَى جِلْدِهِ، خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَجْلِسَ عَلَى قَبْر». وكما نهى النبي عليه الصلاة والسلام عن امتهان القبور فإنه نهى أيضًا عن تعظيمها بما يفضي إلى الغلو والشرك، فعن جابر رضي الله عنه قال: «نَهَى رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُجَصَّصَ الْقَبْرُ، وَأَنْ يُقْعَدَ عَلَيْهِ، وَأَنْ يُبْنَى عَلَيْهِ». وهذه القضية التي ذكرها السائل عن هذه المقبرة القديمة التي أصبحت ممرا وطريقاً للمشاة والسيارات ومرعى للبقر والمواشي، يجب عليهم أن يرفعوا أمرها إلى ولاة الأمور لاتخاذ اللازم في حمايتها وصيانتها، وفرش طرق حولها يعبر الناس منها إلى الجهات الأخرى، والحكومة – وفقها الله – لا تُقَصِّرُ في هذا الأمر، وعلى الرعية أن يُبينُوا للحكومة ما يكون فيه المصلحة للإسلام والمسلمين؛ ليكونوا متعاونين على البر والتقوى.