یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۳۳۵۲) حکم دعا کردن دسته‌جمعی پس از دفن میت

(۳۳۵۲) سوال: شیخ بزرگوار! آیا جایز است تشییع کنندگان بعد از اتمام دفن بایستند و دسته جمعی برای میت دعا کنند؟ به صورتی که یکی از آنان  دعا کند و بقیه آمین بگویند یا هر شخصی خودش به صورت سری برای میت، ثابت قدم بودن را درخواست کند؟ لطفاً پاسخ دهید، جزاکم الله خیرا.

جواب:

سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پیرامون این مسئله این است که هرگاه از دفن کردن میت فارغ می‌شد بر قبرش ایستاده و می‌فرمود: {استغفروا لأخيكم و سلوا له بالتثبيت فإنه الآن يُسأل} یعنی: (برای برادرتان طلب مغفرت کنید و برایش ثابت قدم بودن را بخواهید زیرا او اکنون سؤال می‌شود). بنابراین هر شخصی برای میت استغفار کرده و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برایش ثابت قدم بودن را می‌خواهد. هر شخص جداگانه نه این که همگی بر دعا جمع شوند زیرا این کار از جمله بدعت‌ها است زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به این کار دستور نداده و خودش نیز انجام نداده است و چنین نبوده که وی دعا کند و دیگران آمین بگویند و چنین دستوری نیز نداده است. همچنین نیاز به ماندن طولانی نزد قبر نیست بلکه شخص سه بار برای میت استغفار نموده و سه بار برایش از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ثابت قدم بودن را می‌خواهد سپس باز می‌گردد زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هرگاه دعا می‌نمود سه بار آن را تکرار می‌کرد می‌فرمود: (بار الها او را بیامرز، بار الها او را بیامرز، بار الها او را بیامرز، بار الها او را ثابت قدم قرار ده، بار الها او را ثابت قدم قرار ده، بار الها او را ثابت قدم قرار ده) و باز می‌گشت. بنابراین می‌گوییم: اگر جمع شدند و یک دعا را خواندند یا شخصی برایشان دعا خواند و آنان آمین گفتند این کار از جمله بدعت‌ها است و هر کدام از طلاب علم که آنان را ببیند باید برای مردم تبیین کند که این کار از سنت نیست.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عند الانتهاء من الدفن يدعو الإمام ويؤمن الحاضرون الذين حوله، فما حكم ذلك؟

فأجاب رحمه الله تعالى: هذا من البدع أن يدعو الإمام أو غير الإمام بمن حوله للميت ويُؤَمِّن الحاضرون؛ لأن ذلك لم يرد عن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم-، بل ورد ،خلافه فقد كان النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم – إذا فُرغَ من دفن الميت وَقَف عليه وقال: «اسْتَغْفِرُوا لِأَخِيكُمْ، وَسَلُوا لَهُ بِالتَّثْبِيتِ، فَإِنَّهُ الْآنَ يُسْأَلُ»، ولم يكن يدعو بهم استغفارا للميت وسؤالا لتثبيته.

وإنني بهذه المناسبة أود أن أذكر إخواني المسلمين، كل من يسمع كلامي هذا، أن يلتزموا في هذه الأمور بما جاءت به السُّنَّة وعَمِلَه السَّلَف الصالح، وأن لا يحدثوا عندها شيئًا لم يَشْرَعُه الله ورسوله، فيكونوا من المبتدعين، و«كُلّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ (۳)، فإذا دُفِنَ الميت وفُرغَ من دفنه يقف الإنسان عند القبر ويقول: اللهم اغفر له، اللهم اغفر له، اللهم اغفر له؛ لأن النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم كان إذا دعا دعا ثلاثا، ويدعو أيضًا: اللهم ثبته، اللهم ثبته، اللهم ثبته، ثم ينصرف. هذا ما تدل عليه السُّنَّة، وأما الوقوف طويلا وقراءة الآيات: آية الكرسي، أو الفاتحة، أو يس، أو غيرها من السور، فلا أصل له.

مطالب مرتبط:

(۳۳۴۵) حکم تلقین میت بعد از دفن

تلقین میت بعد از دفن وی مشروعیت ندارد و این مسئله از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت نیست نه در مورد فرزندش و نه در مورد دیگران.....

ادامه مطلب …

(۳۳۵۳) حکم دعا کردن امام و گفتن آمین توسط حاضرین پس از دفن

این کار از جمله بدعت‌ها است که امام یا غیر امام برای میت دعا کند و حاضرین آمین بگویند زیرا این کار از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده بلکه خلاف آن وارد شده است...

ادامه مطلب …

(۳۳۴۳) قرین چیست؟

قرین همان شیطان است که به اجازه‌ی الله بر انسان مسلط شده که او را به بدی‌ها دستور داده و از خوبی‌ها باز می‌دارد...

ادامه مطلب …

(۳۳۴۹) حکم موعظه نزد قبر یا هنگام دفن

پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم گاهی این کار را انجام می‌داد اما به روش خطبه نبود بدین صورت که بایستد و با صدای بلند مردم را پند دهد. ...نصیحت

ادامه مطلب …

(۳۳۶۰) حکم نماز در مسجدی که قبری در آن، در جهت عکس قبله قرار دارد

اگر این مسجد بر روی قبر بنا شده است نماز خواندن در آن حرام است و باید خراب شود...

ادامه مطلب …

(۳۳۷۵) حکم دفن میت صالح در کنار گناهکار

دلیلی وجود ندارد که انسان صالح اذیت شود زیرا احوال آخرت با احوال دنیا تفاوت دارد ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه