چهارشنبه 19 ذیقعده 1447
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
6 می 2026

(۳۳۵۳) حکم دعا کردن امام و گفتن آمین توسط حاضرین پس از دفن

(۳۳۵۳) سوال: هنگام پایان دفن امام دعا می‌کند و حاضرین که گرد وی هستند آمین می‌گویند. حکم این کار چیست؟

جواب:

این کار از جمله بدعت‌ها است که امام یا غیر امام برای میت دعا کند و حاضرین آمین بگویند زیرا این کار از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده بلکه خلاف آن وارد شده است. پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هرگاه از دفن میت فارغ می‌شد بر آن ایستاده و می‌فرمود: {استغفروا لأخيكم و سلوا له بالتثبيت فإنه الآن يُسأل} یعنی: (برای برادرتان طلب مغفرت کنید و برایش ثابت قدم بودن را بخواهید زیرا او اکنون سؤال می‌شود) و دسته جمعی برای میت استغفار و درخواست ثابت قدم بودن نمی‌کرد.

دوست دارم به همین مناسبت، برادران مسلمانم و همه‌ی کسانی که صدایم را می‌شنوند را یادآوری کنم که به آنچه در سنت آمده و سلف صالح آن را انجام داده‌اند ملتزم باشند و چیزی که الله و رسولش مشروع نگردانیده‌اند را نوآوری نکنند که با این کار از جمله بدعت‌گذاران و نوآوران شوند و {كل بدعة ضلالة} یعنی: (هر بدعتی گمراهی است). هرگاه میت دفن شد و مردم از دفن کردن وی فارغ شدند انسان نزد قبرش ایستاده و می‌گوید: (بار الها او را بیامرز، بار الها او را بیامرز، بار الها او را بیامرز) زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هرگاه دعا می‌نمود آن را سه بار تکرار می‌کرد. همچنین دعا می‌کرد: (بار خدایا او را ثابت قدم قرار ده، بار خدایا او را ثابت قدم قرار ده، بار الها او را ثابت قدم قرار ده) سپس باز می‌گشت. این چیزی است که سنت بر آن دلالت دارد اما ایستادن طولانی و قرائت آیات: آیة الکرسی، فاتحه، یاسین یا سوره‌های دیگر اصلی ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: بعض الناس بعد أن يُدفن الميت يبقون عند قبره مدة يستغفرون الله ويذكرونه، ويتكلمون أيضًا مع الميت، ويتمسكون بقصة عمرو بن العاص إذ طلب من مُشَيَّعيه أن يَبْقَوا عند قبره مدة نحر الجزور. فما حكم هذا العمل؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أما الوقوف عند القبر والاستغفار له وسؤال التثبيت للميت، فهذا كان من هدي النبي صلى الله عليه وسلم: أنه إذا فرغ من دفن الميت وَقَفَ عليه وقال: «اسْتَغْفِرُوا لِأَخِيكُمْ، وَسَلُوا لَهُ بِالتَّثْبِيتِ، فَإِنَّهُ الْآنَ يُسْأَلُ». وأما ما ذكر عن عمرو بن العاص رضي الله عنه، فإن هذا من الأمور الاجتهادية التي يعتبر هدي غيره مخالفا لها؛ لأن ذلك لم يفعله أبو بكر ولا عمر ولا عثمان ولا علي رضي الله عنهم، فهو صلى الله عليه وسلم قال لمن خاطبهم بالبقاء عنده: «حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ، وَأَنْظُرَ مَاذَا أَرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّی»، يعني: الملائكة الذين يسألون الميت. فهذا مجرد اجتهاد منه صلى الله عليه وسلم  قد يوافق عليه وقد لا يُوافق، ولكنه ليس على الصورة التي سأل عنها هذا السائل.

مطالب مرتبط:

(۳۳۶۰) حکم نماز در مسجدی که قبری در آن، در جهت عکس قبله قرار دارد

اگر این مسجد بر روی قبر بنا شده است نماز خواندن در آن حرام است و باید خراب شود...

ادامه مطلب …

(۳۳۳۷) حکم وصیت به دفن در مکان معین

بهتر است انسان وصیت نکند که در مکان معینی دفن شود به ویژه اگر دوری و مشقت داشته باشد زیرا این مسئله خویشاوندان و دیگران را را به سختی می‌اندازد...

ادامه مطلب …

(۳۳۴۰) آیا شتاب کردن در دفن میت، سنت است؟

بله، شتاب کردن در دفن میت و آماده کردن وی مانند غسل زدن، کفن کردن و نماز بر وی از سنت است...

ادامه مطلب …

(۳۳۴۶) آیا در سنت وارد شده که بعد از دفن، شخصی میت را تلقین نماید؟

این مسئله از پیامبر ثابت نیست...

ادامه مطلب …

(۳۳۶۵) حکم شرعی نشستن و عبور از روی قبرستان

جایز نیست که قبرستان مسلمانان به عنوان راهی قرار داده شود که مردم از آن عبور کنند و بر آن‌ها بنشینند؛ زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از نشستن بر روی قبر نهی نموده...

ادامه مطلب …

(۳۳۸۴) حکم گفتن اذان در داخل قبر هنگام دفن میت

هنگام داخل کردن میت به قبرش اذان دادن هیچ اصلی ندارد بلکه میت در قبرش داخل می‌شود و به پهلوی راست و به سمت قبله گذاشته می‌شود و سپس لحد بر او قرار داده می‌شود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه