سه‌شنبه 21 صفر 1448
۱۲ مرداد ۱۴۰۵
4 آگوست 2026

(۳۳۵۳) حکم دعا کردن امام و گفتن آمین توسط حاضرین پس از دفن

(۳۳۵۳) سوال: هنگام پایان دفن امام دعا می‌کند و حاضرین که گرد وی هستند آمین می‌گویند. حکم این کار چیست؟

جواب:

این کار از جمله بدعت‌ها است که امام یا غیر امام برای میت دعا کند و حاضرین آمین بگویند زیرا این کار از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده بلکه خلاف آن وارد شده است. پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هرگاه از دفن میت فارغ می‌شد بر آن ایستاده و می‌فرمود: {استغفروا لأخيكم و سلوا له بالتثبيت فإنه الآن يُسأل} یعنی: (برای برادرتان طلب مغفرت کنید و برایش ثابت قدم بودن را بخواهید زیرا او اکنون سؤال می‌شود) و دسته جمعی برای میت استغفار و درخواست ثابت قدم بودن نمی‌کرد.

دوست دارم به همین مناسبت، برادران مسلمانم و همه‌ی کسانی که صدایم را می‌شنوند را یادآوری کنم که به آنچه در سنت آمده و سلف صالح آن را انجام داده‌اند ملتزم باشند و چیزی که الله و رسولش مشروع نگردانیده‌اند را نوآوری نکنند که با این کار از جمله بدعت‌گذاران و نوآوران شوند و {كل بدعة ضلالة} یعنی: (هر بدعتی گمراهی است). هرگاه میت دفن شد و مردم از دفن کردن وی فارغ شدند انسان نزد قبرش ایستاده و می‌گوید: (بار الها او را بیامرز، بار الها او را بیامرز، بار الها او را بیامرز) زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هرگاه دعا می‌نمود آن را سه بار تکرار می‌کرد. همچنین دعا می‌کرد: (بار خدایا او را ثابت قدم قرار ده، بار خدایا او را ثابت قدم قرار ده، بار الها او را ثابت قدم قرار ده) سپس باز می‌گشت. این چیزی است که سنت بر آن دلالت دارد اما ایستادن طولانی و قرائت آیات: آیة الکرسی، فاتحه، یاسین یا سوره‌های دیگر اصلی ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: بعض الناس بعد أن يُدفن الميت يبقون عند قبره مدة يستغفرون الله ويذكرونه، ويتكلمون أيضًا مع الميت، ويتمسكون بقصة عمرو بن العاص إذ طلب من مُشَيَّعيه أن يَبْقَوا عند قبره مدة نحر الجزور. فما حكم هذا العمل؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أما الوقوف عند القبر والاستغفار له وسؤال التثبيت للميت، فهذا كان من هدي النبي صلى الله عليه وسلم: أنه إذا فرغ من دفن الميت وَقَفَ عليه وقال: «اسْتَغْفِرُوا لِأَخِيكُمْ، وَسَلُوا لَهُ بِالتَّثْبِيتِ، فَإِنَّهُ الْآنَ يُسْأَلُ». وأما ما ذكر عن عمرو بن العاص رضي الله عنه، فإن هذا من الأمور الاجتهادية التي يعتبر هدي غيره مخالفا لها؛ لأن ذلك لم يفعله أبو بكر ولا عمر ولا عثمان ولا علي رضي الله عنهم، فهو صلى الله عليه وسلم قال لمن خاطبهم بالبقاء عنده: «حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ، وَأَنْظُرَ مَاذَا أَرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّی»، يعني: الملائكة الذين يسألون الميت. فهذا مجرد اجتهاد منه صلى الله عليه وسلم  قد يوافق عليه وقد لا يُوافق، ولكنه ليس على الصورة التي سأل عنها هذا السائل.

مطالب مرتبط:

(۳۳۵۲) حکم دعا کردن دسته‌جمعی پس از دفن میت

این کار از جمله بدعت‌ها است زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به این کار دستور نداده و خودش نیز انجام نداده است و چنین نبوده که وی دعا کند و دیگران آمین بگویند و چنین دستوری نیز نداده است....

ادامه مطلب …

(۳۳۴۸) آیا موعظه کردن بعد از دفن میت جایز است؟

سخن خوبی است اما تا زمانی که در این مسئله از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش پیشوایی نداریم در حالی که آنان حریص‌ترینِ مردم بر نصیحت و خیرخواهی بودند و وقت‌هایی که نصیحت در آن سود و تأثیر بیش‌تری دارد را دنبال می‌کردند شایسته نیست ما برای چنین کاری پیش‌گام شویم...

ادامه مطلب …

(۳۳۵۷) حکم نماز در مسجدی که قبری در محوطه آن قرار دارد

جایز نیست که قبر داخل محوطه‌ی مسجد باقی بماند و نگاه بکند اگر قبر زودتر بوده مسجد به وسیله‌ی دیوار از آن خارج شود تا اینکه قبر بیرون از مسجد باشد و اگر مسجد زودتر بوده قبر نبش شود و میت در قبرستان دفن شود.....

ادامه مطلب …

(۳۳۴۴) حکم تلقین میت بر قبر چیست؟

تلقین میت بعد از دفنش بدعت است زیرا از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و یارانش در حدیث قابل قبولی وارد نشده است.....

ادامه مطلب …

(۳۳۶۶) حکم عبور انسان‌ها و حیوانات از میان قبرستان

واجب بر آن‌ها که این قضیه را به والیان امر برای اتخاذ آنچه در حمایت و حفظ آن نیاز است خبر دهند و تا اینکه راه‌های کنار آن را هموار سازند تا مردم از آن مسیرها عبور نمایند...

ادامه مطلب …

(۳۳۶۷) حکم نشستن و راه رفتن بر روی قبرستان قدیمی

نشستن بر قبرها حرام است و جایز نیست. بر مسلمان واجب است از این که قبرستان را مسیرش قرار دهد خودداری کند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه