(۳۳۵۰) سوال: حکم موعظه کردن هنگام دفن چیست؟

جواب:

موعظه کردن هنگام دفن: اگر موعظه‌ی عادی باشد بدین معنا که انسان نشسته و منتظر آماده شدن قبر است، با همراهانش سخنانی بگوید که دل‌هایشان را نرم بگرداند این کار خوبی است که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را انجام داده است اما این که بایستد و برای مردم خطبه بخواند درست نیست زیرا از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده هنگام دفن یا بعد از آن بایستد و خطبه بخواند. اگر این کار از جمله امور مشروع بود اولین کسی که آن را انجام می‌داد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بود اما چون آن را انجام نداده دانسته می‌شود که سنت نیست. اما شخصی که نشسته و افرادی گرد او هستند و با آنان صحبت می‌کند گفته نمی‌شود او خطیب است. بنابراین موعظه کردن نزد قبر لزوماً این نیست که انسان خطبه بخواند.

بنابراین صحیح نیست بگوییم امام بخاری رَحِمَهُ‌الله چون در کتابش بابی را (موعظه کردن نزد قبر) نامگذاری کرده بر این نظر است که انسان هنگام دفن برای مردم خطبه بخواند زیرا او نگفته: (باب خطبه خواندن نزد قبر) که بین این دو فرق وجود دارد.

 مهم این است که صحبت کردن در حالت نشسته با افرادی که گرد انسان هستند پیرامون اموری که متعلق به مرگ، دفن و غیره است و دل را نرم می‌کند سنت است که از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است اما ایستاده خطبه خواندن از سنت نیست.