(۳۳۰۸) سوال: شیخ بزرگوار، آیا جایز است که بر جنازه‌ی معصیت کاران، هنگامی که یکی از آنها بر معصیت بمیرد، نماز خوانده شود مثل ترک کردن نماز یا روزه نگرفتن رمضان؟ لطفا راهنمایی کنید.

جواب:

نماز بر معصیت کاران جایز است بلکه مستحق‌تر به دیگران نیز هستند زیرا که نماز بر میّت شفاعتی برای او می‌باشد به دلیل قول رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که می‌فرماید: «مَا مِنْ رَجُلٍ مُسْلِمٍ يَمُوتُ فَيَقُومُ عَلَى جَنَازَتِهِ أَرْبَعُونَ رَجُلًا لَا يُشْرِكُونَ بِاللَّهِ شَيْئًا؛ إِلَّا شَفَّعَهُمُ اللَّهُ فِيهِ»^[۱]: (هیچ مرد مسلمانی نیست که بمیرد و بر جنازه‌ی او چهل نفر که به الله شرک نمی‌ورزند نماز بخوانند مگر این که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ شفاعت آنان را در حق وی خواهد پذیرفت) پس اهل معصیت به شفاعت شدن با دعا نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ محتاج می‌باشند؛ نمازگزاران برای میّت دعای مغفرت و رحمت می‌کنند، لذا دعا کننده در دعایش می‌گوید: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ، وَعَافِهِ وَاعْفُ عَنْهُ، وَأَكْرِمْ نُزُلَهُ، وَوَسِّعْ مُدْخَلَهُ، وَاغْسِلْهُ بِالْمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالْبَرَدِ، وَنَقِّهِ مِنَ الْخَطَايَا كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الْأَبْيَضَ مِنَ الدَّنَسِ، وَأَبْدِلْهُ دَارًا خَيْرًا مِنْ دَارِهِ، وَأَهْلًا خَيْرًا مِنْ أَهْلِهِ، وَزَوْجًا خَيْرًا مِنْ زَوْجِهِ، وَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ، وَأَعِذْهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، أَوْ مِنْ عَذَابِ النَّارِ» ^[۲] (خداوندا! او را بیامرز و مورد رحمت خویش قرار ده و از وی درگذر و آرامگاهش را فراخ گردان و او را با آب برف و تگرگ شستشو ده و از گناهان پاک گردان؛ چنان که جامه‌ی سفید را از چرک پاک می‌کنی و او را خانه‌ای بهتر از خانه‌اش [در دنیا] و خانواده‌ای بهتر از خانواده‌اش [در دنیا] و همسری شایسته‌تر از همسرش [در این دنیا] نصیب گردان و او را داخل بهشت کن و از عذاب قبر یا از آتش جهنم برحذر دار) «وَافْسَحْ لَهُ فِي قَبْرِهِ، وَنَوِّرْ لَهُ فِيهِ»^[۳]: (قبر او را وسیع و گشاده گردان و آن را نورانی گردان) و اگر این دعا استجابت شود، در آن خیر زیادی برای میّت می‌باشد.

اما مثالی که سوال کننده با ترک نماز و روزه زد، پس مثالش در مورد ترک کردن روزه صحیح می‌باشد چون ترک کردن روزه، معصیتی از معاصی می‌باشد و او را از دایره اسلام خارج نمی‌کند اما ترک کننده‌ی نماز، قول راجح از اقوال اهل علم این می‌باشد که کافر و مرتد است و خارج از دایره اسلام قرار می‌گیرد پس جایز نیست که مسلمانان در حالی که از احوال او باخبر هستند بر چنین شخصی نماز بخوانند به این خاطر که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در مورد منافقین به رسولش می‌گوید: {وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُوا وَهُمْ فَاسِقُونَ} [سوره التوبة: ۸۴]: (و هرگز بر هیچ یک از آن‌ها که مرده است، نماز نخوان، و بر (کنار) قبرش نایست، بی‌گمان آن‌ها به الله و رسولش کافر شدند و در حالی‌که فاسق (و نافرمان) بودند؛ مردند) و چون نماز بر میّت، دعا و طلب بخشش برای او می‌باشد و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ} [سوره التوبة: ۱۱۳]: (برای پیامبر و کسانی ‌که ایمان آوردند (شایسته) نبود که برای مشرکان طلب آمرزش کنند هر چند از نزدیکان‌شان باشند بعد از آنکه برای آن‌ها روشن شد که آن‌ها اهل دوزخند) و مرتد کسی است که ردّت آن با قرآن و سنت ثابت باشد و برای کسی که علم به آن دارد واضح است که او از اصحاب دوزخ می‌باشد و برای همین رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مورد کسی که بر نماز‌هایش محافظت نمی‌کند، خبر می‌دهد که همراه فرعون و هامان و قارون و ابی بن خلف که روسای کفر بودند والعیاذ بالله، ^[۴]حشر می‌گردند؛ بر همین اساس مثال کسی که تارک نماز می‌باشد بر طبق قول راجح صحیح نمی‌باشد که او معصیت کار است بلکه می‌گوییم ترک کننده‌ی نماز، کافر و مرتد می‌باشد و جایز نیست برای کسی که علم به آن دارد بر او نماز بخواند و برای اهلش نیز جایز نمی‌باشد که او را تقدیم مسلمین کنند که بر او نماز بخوانند در حالی که می‌دانند او نماز نمی‌خوانده است زیرا این فریب مسلمین می‌باشد همچنین هنگامی که بر همین حالش مرده است، برای اهلش نیز جایز نمی‌باشد که دعای مغفرت و رحمت برای او کنند.

[۱]تخریج آن گذشت.

[۲]تخریج آن گذشت.

[۳]تخريج آن گذشت.

[۴] تخریج آن گذشت.