(۳۳۰۶) سوال: مادرم که با فرزندانش در بادیه (صحرا) زندگی می‌کرد وفات یافت، من هم باتوجه به شرایط کاری و دوری از محل، وقتی از وفاتش خبردار شدم رفتم و دیدم که یک روز قبل از اینکه به آنجا برسم او را دفن کرده‌اند، پس روز دوم از دفنش من سلام کرده و کنار قبر بر او نماز خواندم، حال آیا این کار جایز است؟

جواب:

بله؛ انسان وقتی که قبل از دفن میت، بر او نماز نخوانده است، جایز است که بر قبر نماز بخواند چرا که این فعل از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است، در حدیث آمده است: أنَّ امْرَأَةً سَوْدَاءَ كَانَتْ تَقُمُّ المَسْجِدَ -أَوْ شَابًّا- فَفَقَدَهَا رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم، فَسَأَلَ عَنْهَا -أَوْ عَنْهُ-، فقالوا: مَاتَ، قَالَ: «أَفَلا كُنْتُمْ آذَنْتُمُونِي بِهِ» فَكَأنَّهُمْ صَغَّرُوا أمْرَهَا -أَوْ أمْرهُ- فَقَالَ: «دُلُّونِي عَلَى قَبْرِهِ أو قَبْرِه» فَدَلُّوهُ فَصَلَّى عَلَيْهَا، ثُمَّ قَالَ: «إنَّ هذِهِ القُبُورَ مَمْلُوءةٌ ظُلْمَةً عَلَى أهْلِهَا، وَإنَّ اللهَ -عَزَّ وَجَلَّ- يُنَوِّرُهَا لَهُمْ بِصَلاتِي عَلَيْهِمْ»^[۱]: (زنی سياه يا جوانی بود که مسجد را نظافت می‌کرد؛ رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن زن يا آن جوان را نيافت، (رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم) از احوال او پرسيد، گفتنـد: مـرده اسـت، فرمـودند: «چـرا مـرا آگـاه نکرديـد» انگار آن‌ها کار آن زن يا جوان را کوچک شمردند، (رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم)  فرمودند: «قبرش را به من نشان بدهيد» قبر او را برايش نشان دادند، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر آن نماز گزارد و فرمودند: «ايـن قبرهـا بـر صـاحبانش پـر از ظلمـت اسـت و الله بـه برکت نماز خواندن من آن را برایشان روشن می‌سازد»).

 اما از نماز بر قبر در وقت نهی برحذر باشد زیرا چیزی نیست که مستلزم این امر باشد، یعنی: هیچ دلیلی وجود ندارد که باعث شود وی در وقت نهی بر او نماز بخواند؛ چرا که می‌‌تواند با تمام شدن وقت نهی بر او نماز بخواند.

[۱] . تخریج آن گذشت.