یکشنبه 20 شعبان 1447
۱۹ بهمن ۱۴۰۴
8 فوریه 2026

(۳۱۵۳) حکم ترک نماز جمعه به‌ سبب ضرورت

(۳۱۵۳) سوال: مردی برای نماز جمعه به مسجد رفت و بعد از این که امام بر روی منبر ایستاد و شروع به ایراد خطبه‌‌ی جمعه نمود فرزند این مرد آمد و گفت: خانه دچار آتش سوزی شده است، لذا این شخص به همراه برخی از نمازگزاران خارج شده و آتش را خاموش کردند و به مسجد بازگشتند در حالی که نماز تمام شده بود؛ حکم این کار چیست؟ حکم کسانی که نماز از آن‌‌ها فوت شده چیست؟ لطفا ما را راهنمایی کنید، جزاکم الله خیرا.

جواب:

این کار اشکالی ندارد یعنی اگر انسان به خاطر خاموش کردن آتش در خانه‌‌اش یا خانه‌‌ی برادر مسلمانش در نماز جمعه حاضر نشود یا مکان خود را هر چند بعد از امام هنگام نماز جمعه ترک کند اشکالی ندارد بلکه چه بسا این کار بر او واجب شود و در صورتی که نماز از او فوت شد پاداشش کامل نوشته می‌‌شود زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مورد شخص معذور می‌‌فرماید: «من مرض أو سافر كتب له ما كان يعمل صحيحا مقيما»[۱]: (هر کسی که بیمار شود یا به مسافرت برود آن چه در هنگام سلامتی و اقامت انجام می‌‌داد برای او نوشته می‌‌شود) لذا بر این مردی که بعد از حضور امام هنگامی که به او گفته شد: خانه‌‌ات دچار آتش سوزی شده خارج شد و دیگرانی که برای کمک به او خارج شدند اشکالی ندارد و اگر بعد از اتمام نماز به مسجد رسیدند نماز ظهر را بخوانند زیرا هر کسی نماز جمعه از او فوت شود نماز ظهر می‌‌خواند.

اما کسی که قسمتی از نماز جمعه را درک کند نگاه کند اگر یک رکعت کامل را درک کرده نماز جمعه می‌‌خواند ولی اگر کمتر از یک رکعت را درک کرد – بدین صورت که در حالی آمد که امام سرش را از رکوع رکعت دوم بالا آورد- نماز ظهر می‌‌خواند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ذهب رجل للمسجد لصلاة الجمعة، وبعد أن حضر الإمام إلى المنبر وبدأ خطبة الجمعة، جاء ابن هذا الرجل وقال: إن حريقا شَبَّ في البيت، فخرج الرجل مستنفرًا البعض من المصلين، فأخمدوا الحريق وعادوا إلى المسجد وقد انتهت الصلاة. فما حكم ذلك؟ وما حكم الناس الذين فاتتهم الصلاة؟ أرشدونا جزاكم الله خيرًا.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: ذلك لا بأس به، أي: إن الإنسان إذا تَخَلَّفَ عن الجمعة، أو غادر مكان الجمعة، ولو بعد حضور الإمام، من أجل إطفاء الحريق الذي في بيته أو في بيت أخيه المسلم فلا بأس به، بل قد يكون هذا واجبًا عليه، وإذا فاتته الصلاة فإنه يكتب له أجرها كاملا؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال في المعذور: «من مرض أو سافر كتب له ما كان يعمل صحيحًا مقيمًا»، فلا حرج على هذا الرجل الذي خرج بعد أن حضر الإمام حين قيل له: إن بيتك قد شَبَّ فيه الحريق، ولا حرج على الآخرين الذين قاموا بمساعدته، وإذا كانوا رجعوا إلى المسجد بعد أن انتهت الصلاة فإنهم يصلونها ظهرا؛ لأن كل من فاتته صلاة الجمعة فإنه يصليها ظهرا.

أما من أدرك بعض صلاة الجمعة فينظر إن أدرك ركعة كاملة فإنه يصليها جمعة، وإن أدرك أقل من ركعة – بأن جاء والإمام قد رفع رأسه من الركوع في الثانية – فإنه يصليها ظهرا.

مطالب مرتبط:

(۳۱۵۵) حکم ادای نماز عصر مسافر بعد از جمعه پیش از رسیدن به وطن

نماز عصر را به صورت قصر دوباره اعاده کن زیرا اگر شخص نمازی را فراموش کند در حالی که در سفر است یا در واجبی از واجبات آن خلل وارد سازد بر او واجب است آن را اعاده کند...

ادامه مطلب …

(۳۱۱۹) آیا برای زن جایز است در اثنای خطبه‌‌ی جمعه صحبت کند؟

صحبت کردن هنگام خطبه‌‌ی جمعه برای کسی که به مسجد برای گوش دادن به خطبه می‌‌آید حرام است اما کسی که در خانه‌‌اش است و از کسانی است که نماز جمعه بر آن‌‌‌‌ها واجب نیست اشکالی ندارد صحبت کند...

ادامه مطلب …

(۳۱۱۸) آیا راهنمایی مسافران در حین خطبه نماز جمعه گناه است؟

اگر چنین اتفاقی رخ داد بهتر است کسی که آن‌‌ها را بر محل آب راهنمایی می‌‌کند از روش اشاره استفاده کند و آن‌‌ها را به محل آب با اشاره راهنمایی کند....

ادامه مطلب …

(۳۰۶۰) حکم دو رکعت نمازی که مردم آن را بین اذان اول و دوم جمعه می‌‌خوانند چیست؟

این بدعت است یعنی نماز سنتی که بین دو اذان نزدیک به هم خوانده شود زیرا از صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم چنین چیزی مشهور نبوده است لذا برای انسان شایسته نیست که این دو رکعت را بخواند....

ادامه مطلب …

(۳۱۱۷) حکم جواب دادن خطیب در روز جمعه در صورتی که در آیه یا حدیثی اشتباه کند

در صورتی که امام در خواندن آیه‌‌‌‌ای اشتباه کرد جواب او داده می‌‌شود و اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۳۱۲۵) آیا خطیب روز جمعه حق دارد قبل از وقت خطبه و زود به مسجد بیاید؟

در حق امام مشروع است که آمدنش را تا وقت دخول نماز به تأخیر بیندازد و شایسته نیست زود بیاید و زود آمدن فقط برای مأمومین مشروع است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه