چهارشنبه 23 محرم 1448
۱۷ تیر ۱۴۰۵
8 جولای 2026

(۳۱۲۹) حکم «عمل ختم» پس از نماز عصر جمعه

(۳۱۲۹) سوال: در روز جمعه بعد از نماز عصر امام مسجد “عمل ختم” انجام می‌‌دهد یعنی: در وسط نشسته و نمازگزاران در اطراف او جمع شده سپس شروع نمود و سه بار استغفر الله می‌‌گوید و شش مرتبه سوره‌‌ی فاتحه را می‌‌خواند و ده بار بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات می‌‌فرستد؛ آیا این کار جایز است یا بدعت است؟

جواب:

این عمل بدون شک بدعت است و از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده که بر روی منبر در حالی که خطبه می‌‌خواند می‌‌فرمود: : «علیکم بسنتی و سنة  الخلفاء الراشدین المهدیین من بعدی، تمسکوا بها و عضوا علیها بالنواجذ، و إياكم و محدثات الأمور، فإن كل محدثة بدعة، و كل بدعة ضلالة »[۱](بر شما لازم است که سنت من و سنت خلفای راشد هدایت یافته‌‌ی بعد از من را با چنگ و دندان‌‌های پیشین بگیرید و شما را از امور نوظهور هشدار می‌‌دهم زیرا هر امر نوظهوری بدعت و هر بدعتی گمراهی است).

هر عبادتی که انسان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را با آن عبادت می‌‌کند باید دو چیز در آن باشد:

اول: خالصانه برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد.

دوم: از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم تبعیت کند و متابعت محقق نمی‌‌شود مگر زمانی که عبادت او در سبب، جنس، اندازه، کیفیت، زمان و مکان آن موافق شریعت باشد و این عبادتی که سؤال کننده ذکر نمود از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نه در زمان و نه در کیفیت وارد نشده است لذا بدعت است و بر کسی که آن را انجام می‌‌دهد واجب است به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه کند و این شخص و امثالش به جای این بدعت‌‌ها به شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ اکتفا کنند ما بندگان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هستیم و در صورتی که بنده هستیم نه از لحاظ عقلی شایسته است و نه از لحاظ شرعی جایز است از راهی که برای رسیدن به آن ترسیم شده به راه دیگری که آن را از هوای نفسانی می‌‌گیریم منحرف شویم. الله المستعان.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: في يوم الجمعة وبعد صلاة العصر يقوم إمام المسجد بعمل الختم، وهو: أن يجلس في الوسط ويجتمع من حوله المصلون، ثم يبدأ ويقول: أستغفر الله ثلاث مرات ويقرأ الفاتحة ست مرات، ويصلي على الرسول صلى الله عليه وسلم عشر مرات. فهل هذا عمل جائز أم أنه بدعة؟

فأجاب رحمه الله تعالى هذا العمل بدعة بلا شك، وقد ثبت عن النبي – عليه الصلاة والسلام- أنه كان يقول على المنبر وهو يخطب الناس: «أما بعد، فإن خير الحديث كتاب الله وخير الهدي هدي محمد، وشر الأمور محدثاتها، وكل بدعة ضلالة»، وصح عنه أنه قال: «عليكم بسنتي وسنة بِسُنَّتِي» الخلفاء الراشدين المهديين من بعدي تمسكوا بها، وعضوا عليها بالنواجذ، وإياكم ومحدثات الأمور، فإن كل محدثة بدعة، وكل بدعة ضلالة».

إن كل عبادة يتعبد بها الإنسان إلى الله فإنه لا بد فيها من أمرين.

الأول: الإخلاص الله عز وجل.

والثاني: المتابعة لرسول الله صلى الله عليه وسلم، ولا تتحقق المتابعة إلا إذا كانت العبادة التي يتعبد بها موافقة للشرع، في سببها، وجنسها، وقدرها، وكيفيتها، وزمانها، ومكانها، وهذه العبادة – أو الذكر الذي ذكره السائل – لم ترد عن النبي – عليه الصلاة والسلام-، لا في زمنها ولا في كيفيتها، فهي بدعة يجب على من فعلها أن يتوب إلى الله عز وجل، وأن يستغني بما شرع الله عما ابتدعه هذا وأمثاله، فإننا عبيد الله -عز وجل-، وإذا كُنَّا عبيدا له فلا ينبغي لنا عقلا، ولا يسوغ لنا شرعًا، أن نَعْدِلَ عن الطريق التي رسمها للوصول إليه، إلى طريق أخرى نتخذها من أهوائنا، والله المستعان.

مطالب مرتبط:

(۳۰۹۴) وقتی خطیب جمعه نیامد، نمازگزاران چه کنند؟

یک نفر بلند شده و برای آن‌‌ها دو خطبه بخواند که با آن کفایت حاصل شود سپس نماز جمعه را بخوانند اما خواندن نماز ظهر در حالی که امکان اقامه‌‌ی نماز جمعه وجو دارد بر آن‌‌ها حرام است....

ادامه مطلب …

(۳۱۴۶) آیا نماز ظهر در روز جمعه به نسبت زن در وقت نماز در مسجد است یا بعد از خطبه یا هنگام شنیدن اذان؟

زن در روز جمعه در خانه‌‌اش نماز ظهر را می‌‌خواند لذا هرگاه وقت اذان ظهر فرا رسید نماز می‌‌خواند یعنی به صورت مطلق ارتباطی با نماز یا خطبه‌‌ی جمعه ندارد...

ادامه مطلب …

(۳۰۸۱) لطفا پیرامون زود آمدن به نماز جمعه توضیح دهید.

برادران مسلمانم را به زود آمدن به نماز جمعه سفارش می‌‌کنم تا این که این پاداش را دریافت کنند و از زود آمدنشان با نماز خواندن، تلاوت قرآن و ذکر بهره ببرند...

ادامه مطلب …

(۳۱۲۲) محل انتظار خطیب پیش از خطبه

بهتر است تا فرا رسیدن وقت نماز در خانه‌‌اش بماند زیرا این شیوه‌‌ی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است...

ادامه مطلب …

(۳۰۷۳) آیا در فضیلت امامت نماز و خطبه برای مردم در روز جمعه از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم احادیثی وارد شده است؟

نص خاصی را در فضیلت امامت نماز جمعه و خطبه‌‌ی آن سراغ ندارم...

ادامه مطلب …

(۳۰۴۵) حکم ترک نماز جمعه برای چوپانِ دور از شهر در صورت عدم اجازه‌ی کارفرما

بر این سؤال کننده گناهی نیست زیرا نمی‌‌تواند به خاطر دور بودن مکانش به نماز جمعه برسد اما اگر همان‌‌جا نماز خواند دو رکعت نخواند بلکه چهار رکعت به عنوان نماز ظهر بخواند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه