یکشنبه 10 ربیع‌الاول 1448
۱ شهریور ۱۴۰۵
23 آگوست 2026

(۳۱۰۶) آیا کسی که بر روی سنگ ریزه بدون کفش راه می‌‌رود وضویش باطل می‌‌شود؟

(۳۱۰۶) سوال: در حدیثی که به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نسبت داده شده آمده که می‌‌فرماید: «من مس الحصی فقد لغا، و من لغا فلا جمعة له»: (کسی که به سنگ ریزه دست بزند (و با آن بازی کند) دچار لغو شده است  کسی که دچار لغو شود فضیلت جمعه را از دست می‌‌دهد) منظور از (مس) در این حدیث چیست؟ آیا کسی که بر روی سنگ ریزه بدون کفش راه می‌‌رود وضویش باطل می‌‌شود؟ لغو چند نوع است؟

جواب:

در فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «من مس الحصی فقد لغا» منظور این است که هنگام خطبه‌‌ی جمعه سنگ ریزه را لمس کند و منظور از (الحصی) سنگ ریزه‌‌ای است که به عنوان فرش مسجد است زیرا مسجد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم با سنگ ریزه فرش شده بود لذا اگر با این سنگ ریزه‌‌ها بازی کند لغو انجام داده است زیرا این کار بیهوده‌‌ای است که او را از گوش دادن به خطبه محروم می‌‌کند در حالی که گوش دادن به خطبه واجب است  و این مانند فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است:  «إذا قلت لصاحبك يوم الجمعة: أنصت، و الإمام يخطب فقد لغوت»[۱]: (هرگاه در روز جمعه به دوستت گفتی: ساکت شو در حالی که امام خطبه می‌‌خواند دچار لغو شده‌‌ای) لذا هر آن چه از گوش دادن به خطبه‌‌ی جمعه باز می‌‌دارد لغو است.

منظور از لغو چیست؟ منظور از لغو چیزی است که فایده‌‌ای ندارد این در اصل است ولی منظور از لغو در حدیث کسی است که از پاداش جمعه محروم می‌‌شود است چون نماز جمعه بهتر از دیگر نمازها و اجر بیشتری دارد لذا هرگاه انسان با کلام کار بی فایده‌‌ای انجام می‌‌داد در حالی که امام خطبه می‌‌خواند یا سنگ ریزه را لمس می‌کرد در حالی که امام خطبه می‌‌خواند پاداش نماز جمعه که بیش از سایر نمازها است را از دست می‌‌دهد.

اما گفتار سؤال کننده: آیا انسان اگر بر روی سنگ ریزه با پای برهنه راه برود وضویش باطل می‌‌شود؟ جواب: وضویش باطل نمی‌‌شود و بین وضو و با پای برهنه راه رفتن بر روی سنگ ریزه ارتباطی وجود ندارد بلکه حتی اگر کسی با صحبت کردن یا… لغو انجام دهد در حالی که امام خطبه می‌‌خواند وضویش باطل نمی‌‌شود بلکه وضیش باقی است اما همان‌‌طور که گفتم از پاداش نماز جمعه که در میان سایر نمازها خاص است محروم می‌‌شود.


[۱] تخریج  آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: جاء في حديث نُسِبَ إلى الرسول الكريم صلى الله عليه وسلم أنه قال: «من مَسَّ الْحَصَى فقد لَغَا، ومن لغا فلا جمعة له»، ما المقصود بالمس في هذا الحديث؟ وهل الذي يمشى على الحصى بدون حذاء ينتقض وضوؤه؟ وما هي أنواع اللغو؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أولا قوله صلى الله عليه وسلم: «من مس الحصى فقد لغا» يعني في ذلك: مَسَّ الحصى والإمام يخطب يوم الجمعة، والمراد بالحصى: الحصباء التي فُرِشَتْ على المسجد؛ لأن مسجد الرسول-عليه الصلاة والسلام- كان قد فُرِشَ بالحصباء، فإذا مس هذا الحصى الذي هو الحصباء عبنا فقد لغا؛ لأن هذا العبث يُلْهِيهِ عن استماع الخطبة، واستماع الخطبة واجب، وهذا كقوله : «إذا قلت لصاحبك يوم الجمعة أنصِتُ، والإمام يخطب فقد لغوت»، فَكُلُّ ما يُشْغِلُ عن استماع الخطبة يوم الجمعة فإنه لغو.

ما المراد باللغو؟ المراد باللغو ما لا فائدة فيه، ولكن هذا في الأصل، ولكن المراد باللغو في الحديث من حُرم أجر الجمعة، وذلك لأن صلاة الجمعة أفضل من غيرها وأعظم أجرًا، فإذا لغا الإنسان بالكلام والإمام يخطب، أو بِمَس الحصى والإمام يخطب فَقَدْ فَقَدَ ثواب الجمعة الذي تزيد به على غيرها.

وأما قول السائل: هل الإنسان إذا مشى على الحصى حافيًا ينتقض وضوؤه؟ فالجواب: أنه لا ينتقض وضوؤه، ولا علاقة للوضوء بالمشي حافيا على الحصى، بل حتى من لغا والإمام يخطب بكلام أو غيره فإنه لا ينتقض وضوؤه، بل وضوؤه باق، لكن كما قلت يُخرَم ثواب الجمعة الذي اختصت به من بين سائر الصلوات.

مطالب مرتبط:

(۳۰۴۹) آیا نماز جمعه در مکانی شبیه صحرا جایز است؟

اگر این افراد در این مکان تابستان و زمستان اقامت دارند و به منزله‌‌ی روستا یا شهر تلقی می‌‌شود بر آن‌‌ها واجب است نمازها را به صورت جماعت در آن جا اقامه کنند همچنین مادامی که در آن جا اقامت دارند و در آن جا بنابر عرف خانه‌‌هایی دارند نماز جمعه را اقامه کنند....

ادامه مطلب …

(۳۱۴۵) زن نماز جمعه را در خانه‌‌اش چند رکعت می‌‌خواند؟

زن اگر نماز جمعه را همراه امام خواند مثل امام می‌‌خواند اما اگر در خانه‌‌اش خواند به عنوان نماز ظهر چهار رکعت می‌‌خواند....

ادامه مطلب …

(۳۰۴۸) حکم نماز جمعه برای کسی که از محل اقامه‌ی آن فاصله‌ی زیادی دارد

اگر خارج از شهر در مکان دوری باشد لازم نیست که به شهر بیاید زیرا به خاطر دور بودنش به اجابت این اذان فرا خوانده نمی‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۳۰۴۷) آیا می‌توانیم در بیابان با چهار نفر، نماز جمعه بخوانیم؟

جایز نیست نماز جمعه در بیابان برپا شود چه انسان مسافر و چه مقیم باشد به همین دلیل پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نماز جمعه را در سفرهایش برپا نمی‌‌کرد....

ادامه مطلب …

(۳۰۸۴) هرگاه امام بین دو خطبه بنشیند آیا دعایی وجود دارد که مأموم بگوید؟

دعای مشخصی وجود ندارد اما شایسته است این فرصت را غنیمت شمرده و در این وقت دعا کند زیرا نزدیک‌‌ترین  وقت به اجابت دعا در روز جمعه از لحظه‌‌ی دخول امام به مسجد تا پایان نماز است....

ادامه مطلب …

(۳۰۴۶) حکم اقامه نماز جمعه برای عشایر ساکن بیابان

در بادیه‌‌ها (بیابان‌‌ها) نماز جمعه خوانده نمی‌‌شود زیرا در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بیابان‌‌هایی در اطراف مدینه بود ولی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن‌‌ها امر نکرد که نماز جمعه را برپا کنند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه