شنبه 13 جمادی‌الاول 1448
۲ آبان ۱۴۰۵
24 اکتبر 2026

(۳۱۱۵) هرگاه خطیب در روز جمعه ایستاد و گفت: السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، آیا جواب سلام او را بدهیم؟

(۳۱۱۵) سوال: هرگاه خطیب در روز جمعه ایستاد و گفت: السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، آیا جواب سلام او را بدهیم؟

جواب:

بله، هرگاه خطیب سلام کرد بر جماعت سلام می‌‌کند و کسی که بر جماعتی سلام می‌‌کند بر آن‌‌ها واجب است جواب او را بدهند اما جواب دادن فرض کفایه است لذا اگر صف اول یا برخی جواب سلام را داده و خطیب بشنود کافی است و این زمانی است که انسان در مسجد باشد اما اگر در خارج از مسجد باشد نگاه می‌‌کنیم اگر می‌‌خواهد در این مسجدی که امام آن آمده نماز بخواند جواب او را می‌‌دهد ولی اگر نمی‌‌خواهد در آن مسجد نماز بخواند جواب نمی‌‌دهد زیرا خطیب بر کسانی که داخل مسجد هستند و کسانی که می‌‌خواهند در این مسجد نماز بخوانند سلام کرد.

بنابراین می‌‌گوییم: اگر انسانی خواست در مسجدی که در غرب شهر است نماز بخواند و از خطیبی که در وسط شهر است عبور کرد؛ آیا بر این شخص واجب است با خطبه‌‌ی او سکوت کند یا این که به او می‌‌گوییم: او قصد نماز با او را ندارد لذا واجب نیست؟

جواب دومی است یعنی بر او واجب نیست برای این خطبه سکوت کند زیرا قصد خواندن نماز در مکانی که این خطیب خطبه می‌‌خواند را ندارد به همین دلیل اگر خرید و فروش کرد در حالی که به خطبه‌‌ی امامی که قصد نماز خواندن همراه او را ندارد گوش می‌‌داد خرید و فروش او درست است زیرا مسجدی که می‌‌خواهد در آن نماز بخواند خطیب آن شروع به خطبه نکرده بلکه اذان (دوم) گفته نشده است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا قام الخطيب يوم الجمعة وقال: السلام عليكم ورحمة الله وبركاته، فهل نرد عليه السلام؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نعم، إذا سَلَّم الخطيب يسلم على جماعة، والمسلم على جماعة يجب عليهم أن يردوا عليه، لكن الرد فرض كفاية، فإذا رد الصف الأول أو بعضهم وسمعهم الخطيب كفى، وهذا إذا كان الإنسان في المسجد، أما إذا كان في غير المسجد :نظرنا إن كان يريد أن يصلي في هذا المسجد الذي جاء إمامه فليرد عليه، وإن كان لا يريد الصلاة فيه فإنه لا يرد؛ لأن الخطيب إنما سلَّم على من في المسجد، وعلى من يريد أن يصلي في هذا المسجد.

ومن ثَمَّ نقول: لو أن إنسانًا أراد أن يصلي في مسجد غرب البلد، ومر بخطيب يخطب في وسط البلد، فهل يجب على هذا أن ينصت لخطبة الإمام، أو نقول: إنه لا يريد الصلاة معه فلا يجب؟

الجواب: الثاني، أنه لا يجب عليه أن ينصت لهذه الخطبة؛ لأنه لم يُرِدْ أن يصلي في المكان الذي فيه خطيبها، ولهذا لو باع أو اشترى وهو يستمع إلى خطبة الإمام الذي لا يريد الصلاة معه كان البيع والشراء صحيحًا؛ لأن المسجد الذي يريده لم يبدأ فيه الخطيب بالجمعة، بل لم يناد فيه للجمعة.

مطالب مرتبط:

(۳۱۱۰) حکم پاسخ سلام و مصافحه در حین خطبه جمعه

هرگاه انسان وارد مسجد شد در حالی که خطیب خطبه می‌‌خواند دو رکعت نماز سبک می‌‌خواند و می‌‌نشیند و بر کسی سلام نمی‌‌کند چون سلام کردن بر مردم در این حالت حرام است...

ادامه مطلب …

(۳۱۴۳) حکم نزدیک بودن مساجد جمعه به یک‌‌دیگر چیست؟

اصل بر این است که تعدد مساجد جامع جایز نیست مگر در صورت نیاز یا به خاطر دور بودن مساجد از یک‌‌دیگر...

ادامه مطلب …

(۳۰۵۷) حکم دو اذان در نماز جمعه

امیر المؤمنین عثمان بن عفان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ اذان سوم (با اقامه) را آورد هنگامی که مدینه توسعه یافت و جمعیت بالا رفت به خاطر اینکه حضور یافته و زود به مسجد بیایند و این اذان از سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم محسوب می‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۳۰۷۳) آیا در فضیلت امامت نماز و خطبه برای مردم در روز جمعه از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم احادیثی وارد شده است؟

نص خاصی را در فضیلت امامت نماز جمعه و خطبه‌‌ی آن سراغ ندارم...

ادامه مطلب …

(۳۰۹۰) خطیب جمعه در مسجد ما در آخر خطبه می‌‌گوید: {و أقم الصلاة} آیا این از سلف وارد شده است؟

گمان نمی‌‌کنم از سلف وارد شده باشد...

ادامه مطلب …

(۳۱۰۷) رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از “احتباء” در روز جمعه در حال خطبه نهی نموده‌‌اند؛ “احتباء” چیست؟

"احتباء" یعنی این که انسان بر روی باسن خود نشسته و ساق و دو رانش را راست قرار دهد و با کمربند یا ماننده آن ببندد تا این که به یکدیگر بپیوندند و راحت‌‌تر باشد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه