یکشنبه 16 ذیقعده 1447
۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
3 می 2026

(۳۰۹۲) حکم طولانی و کوتاه نمودن خطبه چیست؟

(۳۰۹۲) سوال: نظر شما در مورد طولانی و کوتاه نمودن خطبه چیست؟

جواب:

آن چه در خطبه مشروع است این است که کوتاه باشد به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : : «إن طول صلاة الرجل و قصر خطبته مئنة من فقهه»[۱]: (همانا طولانی نمودن نماز فرد و کوتاه نمودن خطبه دلیل بر فقه و فهم شخص است) اما طولانی و کوتاه نمودن آن بنابر تمایل مردم نیست زیرا برخی دوست دارند که خطیب به کلماتی اندک اکتفا نموده و خطبه را به پایان برساند و برخی دوست دارند خطبه را طولانی کند برخی مردم از سخنانش خسته نمی‌‌شوند و دوست دارند که طولانی نماید و برخی بر عکس هستند.

مدار در طولانی و کوتاه نمودن خطبه آن چیزی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر آن بودند و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برخی اوقات برای مردم با سوره‌‌ی (ق) خطبه می‌‌نمودند لذا آن چه مثل این سوره یا نزددیک به آن یا کمی بیشتر از آن باشد کوتاه است و خسته کننده نیست اما برخی اوقات حاجت اقتضا می‌‌کند که خطیب بیش از این خطبه را طولانی کند یا می‌‌خواهد مردم را به خاطر امر بزرگی که در آن واقع شده‌‌اند سرزنش کند لذا عبارات را تکرار نموده و با اسلوب متفاوت صحبت می‌‌کند تا تأثیر بیشتری بگذارد و مهم این است که انسان در این قضیه یعنی در طولانی یا کوتاه نمودن خطبه آن چه حکمت اقتضا می‌‌کند را رعایت کند.


[۱] تخریج  آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما رأيكم في تطويل الخطبة وقصرها؟

فأجاب رحمه الله تعالى: المشروع في الخطبة أن تكون قصيرة؛ لقول  النبي- عليه الصلاة والسلام-: «إن طول صلاة الرجل وقصر خطبته مئِنَّةٌ من فقهه»، ولكن الطول والقصر ليس على مزاج الناس، فإن من الناس من يجب أن يقتصر الخطيب على كلماتٍ يسيرة ،وينصرف، ومن الناس من يحب أن يطيل، ومن الناس أيضًا من لا يمل الناس كلامه ويحبون أن يطيل، ومن الناس من يكون بالعكس.

والمدار في الطول والقصر على ما كان عليه النبي -عليه الصلاة والسلام-، وقد كان النبي -عليه الصلاة والسلام- يخطب الناس أحيانًا بسورة ﴿ ق وَالْقُرْءَانِ الْمَجِيدِ ﴾ [ق:1] ، فما كان مثل هذه السورة أو قريبا منها أو زائدا عليها يسيرًا فإن هذا قصير وغير ممل، لكن أحيانًا تدعو الحاجة إلى أن يطيل الخطيب أكثر من ذلك، إما لأنه يريد أن يُبيِّينَ أحكاما شرعية يتصل بعضها ببعض تحتاج إلى تطويل أو لأنه يريد أن يزجر الناس عن أمرٍ وقعوا فيه وهو أمر عظيم كبير، فيكرر العبارات ويخالف بين الأساليب، حتى يكون ذلك أشد تأثيرا، والمهم أن يراعي الإنسان في ذلك ما تقتضيه الحكمة في إلقائه وطول خطبته وقصرها.

مطالب مرتبط:

(۳۱۱۳) حکم سواک زدن در حالی که امام خطبه می‌‌خواند چیست؟

در صورتی که برای نیاز باشد مانند این که شخص از سواک برای رفع خواب آلودگی استفاده کند این کار درست و هدف از آن خیر است....

ادامه مطلب …

(۳۱۴۰) حکم اقامه‌ی نماز در مسجد دورتر و استناد به حدیث «لا تشد الرحال…»

افرادی که به مسجد خارج از شهر می‌‌روند هدفشان خود مسجد نیست بلکه به خاطر علم، منفعت و نصیحتی که به وسیله‌‌ی خطبه‌‌ی این خطیب از آن بهره‌‌‌‌مند می‌‌شوند است و از باب بار سفر بستن به غیر از این مساجد سه‌‌گانه نیست...

ادامه مطلب …

(۳۰۴۲) آیا برای مسلمان درست است که نماز جمعه را پشت رادیو بخواند؟

نماز تو پشت رادیو جایز نیست زیرا باید در نماز جمعه بر یک امام جمع شد و این اجتماع چگونه است در حالی که بین تو و بین این امام مسافت‌‌ زیادی وجود دارد...

ادامه مطلب …

(۳۱۱۲) اگر شخصی در حال خطبه عطسه بزند و تو در کنار او باشی حکم آن چیست؟

جایز نیست جواب او را بدهی زیرا گوش دادن به خطبه مهم‌‌تر است....

ادامه مطلب …

(۳۰۴۳) آیا در صورتی که مسجد دور باشد جایز است نماز جمعه در خانه خوانده شود؟

اینکه انسان در خانه‌‌ یا مغازه‌‌اش نماز بخواند جایز نیست زیرا مقصود از نماز جمعه و جماعات این است که مسلمانان با یکدیگر جمع شوند...

ادامه مطلب …

(۳۱۵۷) چه چیزی در نماز سنت راتبه‌‌ی جمعه بهتر است، دو رکعت در خانه یا چهار رکعت بعد از نماز در مسجد؟

قول راجح نزد من این است که چه در خانه و چه در مسجد بخواند بنابر آن چه اقتضای قول پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است چهار رکعت می‌‌خواند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه