پنج‌شنبه 24 محرم 1448
۱۷ تیر ۱۴۰۵
9 جولای 2026

(۳۰۹۲) حکم طولانی و کوتاه نمودن خطبه چیست؟

(۳۰۹۲) سوال: نظر شما در مورد طولانی و کوتاه نمودن خطبه چیست؟

جواب:

آن چه در خطبه مشروع است این است که کوتاه باشد به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : : «إن طول صلاة الرجل و قصر خطبته مئنة من فقهه»[۱]: (همانا طولانی نمودن نماز فرد و کوتاه نمودن خطبه دلیل بر فقه و فهم شخص است) اما طولانی و کوتاه نمودن آن بنابر تمایل مردم نیست زیرا برخی دوست دارند که خطیب به کلماتی اندک اکتفا نموده و خطبه را به پایان برساند و برخی دوست دارند خطبه را طولانی کند برخی مردم از سخنانش خسته نمی‌‌شوند و دوست دارند که طولانی نماید و برخی بر عکس هستند.

مدار در طولانی و کوتاه نمودن خطبه آن چیزی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر آن بودند و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برخی اوقات برای مردم با سوره‌‌ی (ق) خطبه می‌‌نمودند لذا آن چه مثل این سوره یا نزددیک به آن یا کمی بیشتر از آن باشد کوتاه است و خسته کننده نیست اما برخی اوقات حاجت اقتضا می‌‌کند که خطیب بیش از این خطبه را طولانی کند یا می‌‌خواهد مردم را به خاطر امر بزرگی که در آن واقع شده‌‌اند سرزنش کند لذا عبارات را تکرار نموده و با اسلوب متفاوت صحبت می‌‌کند تا تأثیر بیشتری بگذارد و مهم این است که انسان در این قضیه یعنی در طولانی یا کوتاه نمودن خطبه آن چه حکمت اقتضا می‌‌کند را رعایت کند.


[۱] تخریج  آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما رأيكم في تطويل الخطبة وقصرها؟

فأجاب رحمه الله تعالى: المشروع في الخطبة أن تكون قصيرة؛ لقول  النبي- عليه الصلاة والسلام-: «إن طول صلاة الرجل وقصر خطبته مئِنَّةٌ من فقهه»، ولكن الطول والقصر ليس على مزاج الناس، فإن من الناس من يجب أن يقتصر الخطيب على كلماتٍ يسيرة ،وينصرف، ومن الناس من يحب أن يطيل، ومن الناس أيضًا من لا يمل الناس كلامه ويحبون أن يطيل، ومن الناس من يكون بالعكس.

والمدار في الطول والقصر على ما كان عليه النبي -عليه الصلاة والسلام-، وقد كان النبي -عليه الصلاة والسلام- يخطب الناس أحيانًا بسورة ﴿ ق وَالْقُرْءَانِ الْمَجِيدِ ﴾ [ق:1] ، فما كان مثل هذه السورة أو قريبا منها أو زائدا عليها يسيرًا فإن هذا قصير وغير ممل، لكن أحيانًا تدعو الحاجة إلى أن يطيل الخطيب أكثر من ذلك، إما لأنه يريد أن يُبيِّينَ أحكاما شرعية يتصل بعضها ببعض تحتاج إلى تطويل أو لأنه يريد أن يزجر الناس عن أمرٍ وقعوا فيه وهو أمر عظيم كبير، فيكرر العبارات ويخالف بين الأساليب، حتى يكون ذلك أشد تأثيرا، والمهم أن يراعي الإنسان في ذلك ما تقتضيه الحكمة في إلقائه وطول خطبته وقصرها.

مطالب مرتبط:

(۳۰۵۵) حکم غسل زدن در روز جمعه چیست؟ آیا احادیثی در این زمینه وارد شده است؟

غسل روز جمعه بر هر بالغ و عاقلی واجب است ببه دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ...

ادامه مطلب …

(۳۰۶۵) آیا جایز است قبل از اینکه امام روی منبر بایستد بلند شده و دو رکعت سنت بخوانم؟

اگر دارای سبب باشد مانند کسی که کمی قبل از آمدن امام وارد مسجد شده است این شخص نمی‌‌نشیند تا اینکه دو  رکعت نماز بخواند....

ادامه مطلب …

(۳۰۳۷) حکم کسی که سه نماز جمعه را پی در پی ترک کند چیست؟

ز پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که می‌‌فرماید: «من ترك ثلاث جمع تهاونا طبع الله على قلبه (کسی که سه جمعه را از روی سستی ترک کند الله بر قلب او مهر می‌‌زند)...

ادامه مطلب …

(۳۱۵۷) چه چیزی در نماز سنت راتبه‌‌ی جمعه بهتر است، دو رکعت در خانه یا چهار رکعت بعد از نماز در مسجد؟

قول راجح نزد من این است که چه در خانه و چه در مسجد بخواند بنابر آن چه اقتضای قول پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است چهار رکعت می‌‌خواند....

ادامه مطلب …

(۳۱۲۳) آیا برای امام در روز جمعه بهتر است همانند بقیه‌‌ی مأمومین زود به مسجد بیاید؟

بهتر و سنت در این قضیه این است که امام در خانه‌‌ یا در مکانی دیگر بماند و تا قبل از داخل شدن وقت به مسجد نیاید این روش پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است...

ادامه مطلب …

(۳۰۸۱) لطفا پیرامون زود آمدن به نماز جمعه توضیح دهید.

برادران مسلمانم را به زود آمدن به نماز جمعه سفارش می‌‌کنم تا این که این پاداش را دریافت کنند و از زود آمدنشان با نماز خواندن، تلاوت قرآن و ذکر بهره ببرند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه