یکشنبه 14 جمادی‌الاول 1448
۳ آبان ۱۴۰۵
25 اکتبر 2026

(۳۰۹۲) حکم طولانی و کوتاه نمودن خطبه چیست؟

(۳۰۹۲) سوال: نظر شما در مورد طولانی و کوتاه نمودن خطبه چیست؟

جواب:

آن چه در خطبه مشروع است این است که کوتاه باشد به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : : «إن طول صلاة الرجل و قصر خطبته مئنة من فقهه»[۱]: (همانا طولانی نمودن نماز فرد و کوتاه نمودن خطبه دلیل بر فقه و فهم شخص است) اما طولانی و کوتاه نمودن آن بنابر تمایل مردم نیست زیرا برخی دوست دارند که خطیب به کلماتی اندک اکتفا نموده و خطبه را به پایان برساند و برخی دوست دارند خطبه را طولانی کند برخی مردم از سخنانش خسته نمی‌‌شوند و دوست دارند که طولانی نماید و برخی بر عکس هستند.

مدار در طولانی و کوتاه نمودن خطبه آن چیزی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر آن بودند و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برخی اوقات برای مردم با سوره‌‌ی (ق) خطبه می‌‌نمودند لذا آن چه مثل این سوره یا نزددیک به آن یا کمی بیشتر از آن باشد کوتاه است و خسته کننده نیست اما برخی اوقات حاجت اقتضا می‌‌کند که خطیب بیش از این خطبه را طولانی کند یا می‌‌خواهد مردم را به خاطر امر بزرگی که در آن واقع شده‌‌اند سرزنش کند لذا عبارات را تکرار نموده و با اسلوب متفاوت صحبت می‌‌کند تا تأثیر بیشتری بگذارد و مهم این است که انسان در این قضیه یعنی در طولانی یا کوتاه نمودن خطبه آن چه حکمت اقتضا می‌‌کند را رعایت کند.


[۱] تخریج  آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما رأيكم في تطويل الخطبة وقصرها؟

فأجاب رحمه الله تعالى: المشروع في الخطبة أن تكون قصيرة؛ لقول  النبي- عليه الصلاة والسلام-: «إن طول صلاة الرجل وقصر خطبته مئِنَّةٌ من فقهه»، ولكن الطول والقصر ليس على مزاج الناس، فإن من الناس من يجب أن يقتصر الخطيب على كلماتٍ يسيرة ،وينصرف، ومن الناس من يحب أن يطيل، ومن الناس أيضًا من لا يمل الناس كلامه ويحبون أن يطيل، ومن الناس من يكون بالعكس.

والمدار في الطول والقصر على ما كان عليه النبي -عليه الصلاة والسلام-، وقد كان النبي -عليه الصلاة والسلام- يخطب الناس أحيانًا بسورة ﴿ ق وَالْقُرْءَانِ الْمَجِيدِ ﴾ [ق:1] ، فما كان مثل هذه السورة أو قريبا منها أو زائدا عليها يسيرًا فإن هذا قصير وغير ممل، لكن أحيانًا تدعو الحاجة إلى أن يطيل الخطيب أكثر من ذلك، إما لأنه يريد أن يُبيِّينَ أحكاما شرعية يتصل بعضها ببعض تحتاج إلى تطويل أو لأنه يريد أن يزجر الناس عن أمرٍ وقعوا فيه وهو أمر عظيم كبير، فيكرر العبارات ويخالف بين الأساليب، حتى يكون ذلك أشد تأثيرا، والمهم أن يراعي الإنسان في ذلك ما تقتضيه الحكمة في إلقائه وطول خطبته وقصرها.

مطالب مرتبط:

(۳۰۸۵) حکم استعمال تعبیر «حبیب‌الله» برای پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در خطبه جمعه

بدون شک رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم حبیب الله است اما بهتر از حبیب الله این است که خلیل الله بگوییم زیرا خلّت بالاترین درجه‌‌ی محبت است...

ادامه مطلب …

(۳۰۴۶) حکم اقامه نماز جمعه برای عشایر ساکن بیابان

در بادیه‌‌ها (بیابان‌‌ها) نماز جمعه خوانده نمی‌‌شود زیرا در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بیابان‌‌هایی در اطراف مدینه بود ولی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن‌‌ها امر نکرد که نماز جمعه را برپا کنند...

ادامه مطلب …

(۳۱۰۵) معنای فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حدیث: (کسی که به سنگ ریزه دست بزند (و با آن بازی کند) دچار لغو شده است) چیست؟

معنا این است که از پاداش جمعه محروم می‌‌شود نه این که نماز جمعه‌‌اش باطل می‌‌شود ...

ادامه مطلب …

(۳۱۰۹) حکم صحبت کردن برخی از مأمومین با امام در اثنای خطبه

صحبت کردن با امام در صورت مصلحت یا حاجت اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۳۱۵۷) چه چیزی در نماز سنت راتبه‌‌ی جمعه بهتر است، دو رکعت در خانه یا چهار رکعت بعد از نماز در مسجد؟

قول راجح نزد من این است که چه در خانه و چه در مسجد بخواند بنابر آن چه اقتضای قول پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است چهار رکعت می‌‌خواند....

ادامه مطلب …

(۳۰۶۱) حکم اقامه‌ی تحیة‌المسجد در اثنای خطبه‌ی نماز جمعه پیش از پایان خطبه‌ی اول

مشروع است که هرگاه انسان وارد مسجد شد در حالی که امام خطبه می‌‌کرد تا اینکه دو رکعت نماز نخواند ننشینید سپس برای خطبه سکوت کند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه