چهارشنبه 6 شوال 1447
۵ فروردین ۱۴۰۵
25 مارس 2026

(۳۱۰۶) آیا کسی که بر روی سنگ ریزه بدون کفش راه می‌‌رود وضویش باطل می‌‌شود؟

(۳۱۰۶) سوال: در حدیثی که به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نسبت داده شده آمده که می‌‌فرماید: «من مس الحصی فقد لغا، و من لغا فلا جمعة له»: (کسی که به سنگ ریزه دست بزند (و با آن بازی کند) دچار لغو شده است  کسی که دچار لغو شود فضیلت جمعه را از دست می‌‌دهد) منظور از (مس) در این حدیث چیست؟ آیا کسی که بر روی سنگ ریزه بدون کفش راه می‌‌رود وضویش باطل می‌‌شود؟ لغو چند نوع است؟

جواب:

در فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «من مس الحصی فقد لغا» منظور این است که هنگام خطبه‌‌ی جمعه سنگ ریزه را لمس کند و منظور از (الحصی) سنگ ریزه‌‌ای است که به عنوان فرش مسجد است زیرا مسجد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم با سنگ ریزه فرش شده بود لذا اگر با این سنگ ریزه‌‌ها بازی کند لغو انجام داده است زیرا این کار بیهوده‌‌ای است که او را از گوش دادن به خطبه محروم می‌‌کند در حالی که گوش دادن به خطبه واجب است  و این مانند فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است:  «إذا قلت لصاحبك يوم الجمعة: أنصت، و الإمام يخطب فقد لغوت»[۱]: (هرگاه در روز جمعه به دوستت گفتی: ساکت شو در حالی که امام خطبه می‌‌خواند دچار لغو شده‌‌ای) لذا هر آن چه از گوش دادن به خطبه‌‌ی جمعه باز می‌‌دارد لغو است.

منظور از لغو چیست؟ منظور از لغو چیزی است که فایده‌‌ای ندارد این در اصل است ولی منظور از لغو در حدیث کسی است که از پاداش جمعه محروم می‌‌شود است چون نماز جمعه بهتر از دیگر نمازها و اجر بیشتری دارد لذا هرگاه انسان با کلام کار بی فایده‌‌ای انجام می‌‌داد در حالی که امام خطبه می‌‌خواند یا سنگ ریزه را لمس می‌کرد در حالی که امام خطبه می‌‌خواند پاداش نماز جمعه که بیش از سایر نمازها است را از دست می‌‌دهد.

اما گفتار سؤال کننده: آیا انسان اگر بر روی سنگ ریزه با پای برهنه راه برود وضویش باطل می‌‌شود؟ جواب: وضویش باطل نمی‌‌شود و بین وضو و با پای برهنه راه رفتن بر روی سنگ ریزه ارتباطی وجود ندارد بلکه حتی اگر کسی با صحبت کردن یا… لغو انجام دهد در حالی که امام خطبه می‌‌خواند وضویش باطل نمی‌‌شود بلکه وضیش باقی است اما همان‌‌طور که گفتم از پاداش نماز جمعه که در میان سایر نمازها خاص است محروم می‌‌شود.


[۱] تخریج  آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: جاء في حديث نُسِبَ إلى الرسول الكريم صلى الله عليه وسلم أنه قال: «من مَسَّ الْحَصَى فقد لَغَا، ومن لغا فلا جمعة له»، ما المقصود بالمس في هذا الحديث؟ وهل الذي يمشى على الحصى بدون حذاء ينتقض وضوؤه؟ وما هي أنواع اللغو؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أولا قوله صلى الله عليه وسلم: «من مس الحصى فقد لغا» يعني في ذلك: مَسَّ الحصى والإمام يخطب يوم الجمعة، والمراد بالحصى: الحصباء التي فُرِشَتْ على المسجد؛ لأن مسجد الرسول-عليه الصلاة والسلام- كان قد فُرِشَ بالحصباء، فإذا مس هذا الحصى الذي هو الحصباء عبنا فقد لغا؛ لأن هذا العبث يُلْهِيهِ عن استماع الخطبة، واستماع الخطبة واجب، وهذا كقوله : «إذا قلت لصاحبك يوم الجمعة أنصِتُ، والإمام يخطب فقد لغوت»، فَكُلُّ ما يُشْغِلُ عن استماع الخطبة يوم الجمعة فإنه لغو.

ما المراد باللغو؟ المراد باللغو ما لا فائدة فيه، ولكن هذا في الأصل، ولكن المراد باللغو في الحديث من حُرم أجر الجمعة، وذلك لأن صلاة الجمعة أفضل من غيرها وأعظم أجرًا، فإذا لغا الإنسان بالكلام والإمام يخطب، أو بِمَس الحصى والإمام يخطب فَقَدْ فَقَدَ ثواب الجمعة الذي تزيد به على غيرها.

وأما قول السائل: هل الإنسان إذا مشى على الحصى حافيًا ينتقض وضوؤه؟ فالجواب: أنه لا ينتقض وضوؤه، ولا علاقة للوضوء بالمشي حافيا على الحصى، بل حتى من لغا والإمام يخطب بكلام أو غيره فإنه لا ينتقض وضوؤه، بل وضوؤه باق، لكن كما قلت يُخرَم ثواب الجمعة الذي اختصت به من بين سائر الصلوات.

مطالب مرتبط:

(۳۰۵۶) حکم دو اذان در نماز جمعه و سنت خلیفه راشد عثمان رضی‌الله‌عنه

اذان اولی نماز جمعه در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مشهور نبوده است بلکه اذان در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، ابوبکر و عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا یک اذان بوده است اما در زمان عثمان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ اذان اولی اضافه شد لذا نماز جمعه دارای دو اذان شد...

ادامه مطلب …

(۳۰۸۴) هرگاه امام بین دو خطبه بنشیند آیا دعایی وجود دارد که مأموم بگوید؟

دعای مشخصی وجود ندارد اما شایسته است این فرصت را غنیمت شمرده و در این وقت دعا کند زیرا نزدیک‌‌ترین  وقت به اجابت دعا در روز جمعه از لحظه‌‌ی دخول امام به مسجد تا پایان نماز است....

ادامه مطلب …

(۳۰۵۳) آیا حضور در نماز جمعه در حالی که تا اقامه فقط پنج دقیقه مانده جایز است؟

حتی اگر امام شروع به نماز کرده باشد جایز است اما...

ادامه مطلب …

(۳۰۴۱) حکم تکلیف به کار رسمی در روز جمعه و تأثیر آن بر وجوب نماز جمعه

اگر مشغول به امر یا شغلی شود که قبل از جمعه پایان می‌‌یابد سپس وقت را درک کند و برای او ممکن نیست از آن رها یابد مگر اینکه ضرر می‌‌کند در این صورت اشکالی ندارد که به آن مشغول شود هر چند که نماز جمعه از او فوت شود زیرا در این حالت معذور است....

ادامه مطلب …

(۳۱۳۴) برخی از مردم بعد از نماز جمعه نماز ظهر می‌‌خوانند؛ حکم این عمل چیست؟

خواندن نماز ظهر بعد از نماز جمعه بدعت منکری است و نه در قرآن، سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و سنت خلفای راشدین بعد از او مشروع نیست....

ادامه مطلب …

(۳۰۶۵) آیا جایز است قبل از اینکه امام روی منبر بایستد بلند شده و دو رکعت سنت بخوانم؟

اگر دارای سبب باشد مانند کسی که کمی قبل از آمدن امام وارد مسجد شده است این شخص نمی‌‌نشیند تا اینکه دو  رکعت نماز بخواند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه