چهارشنبه 6 شوال 1447
۵ فروردین ۱۴۰۵
25 مارس 2026

(۳۰۸۷) آیا طولانی نمودن دعا برای خطیب در روز جمعه در اثنای خطبه از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است؟

(۳۰۸۷) سوال: آیا طولانی نمودن دعا برای خطیب در روز جمعه در اثنای خطبه از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است؟ چه چیزی در این قضیه درست است؟

جواب:

از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده که برای مردان و زنان مؤمن در هر جمعه طلب بخشش می‌‌نمود و این اصل در جایز بودن دعا در خطبه‌‌ی روز جمعه است.

اما طولانی نمودن دعا بر حسب حال است برخی اوقات اقتضای حال این است که انسان دعا را طولانی کند مانند زمانی که بر مسلمانان  حادثه‌‌ای از جمله جنگ، فتنه‌‌ها و… واقع شود دعا را طولانی کند زیرا مردم بدان نیاز دارند.

اگر نیازی نباشد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «إن طول صلاة الرجل و قصر خطبته مئنة من فقهه»[۱]: (همانا طولانی نمودن نماز فرد و کوتاه نمودن خطبه دلیل بر فقه و فهم شخص است).

انسان عاقل و با حکمت آن چه مقتضای حکمت و حال از طولانی نمودن یا اختصار است را جست و جو می‌‌کند.

به عنوان مثال در شدت گرما و سرما بهتر است خطبه برای مردم کوتاه شود و در روزهای معتدل مانند روزهای بهار و پاییز حالت متغیر است.

مهم این که برای خطیب شایسته است چنین اموری را رعایت کند تا این که خطبه‌‌اش مورد قبول واقع شده و مردم در حالی خارج شوند که به خاطر آن خسته نشوند.


[۱] مسلم: كتاب الجمعة، باب تخفيف الصلاة و الخطبة، شماره­ى (۸۶۹).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إطالة الدعاء من الخطيب يوم الجمعة في أثناء الخطبة هل هو وارد عن الرسول ؟ وما الصواب في ذلك؟

فأجاب رحمه الله تعالى: ورد عن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أنه كان يستغفر للمؤمنين والمؤمنات في كل جمعة، وهذا أصل في جواز الدعاء في الخطبة يوم الجمعة.

وأما إطالة الدعاء فهذا على حسب الحال، قد تقتضي الحال أن يطيل الإنسان الدعاء، كما لو نزلت بالمسلمين نازلة من حروب وفتن وغير ذلك، فليطل الدعاء؛ لأن الناس محتاجون إلى هذا.

وأما إذا لم يكن هناك حاجة فقد قال النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «إن طول صلاة الرجل وقصر خطبته مَئِنَّةٌ من فقهه»، أي: علامة ودليل على فقهه.

إن الإنسان العاقل الحكيم يتوخى ما تقتضيه الحكمة من إطالة أو اختصار، وما تقتضيه الحال من إطالة أو اختصار.

فالناس مثلا في شدة الحر والغَمِّ يكون أرفق : بهم تقصير الخطبة، وفي حال البرد المزعج كذلك يكون الأرفق تقصير الخطبة، وفي الأيام المعتدلة كأيام الربيع والخريف تتغير الحال.

المهم أنه ينبغي للخطيب أن يراعي مثل هذه الأمور، حتى تكون خطبته مقبولة، وحتى يخرج الناس وهم لم يملوا منها.

مطالب مرتبط:

(۳۰۳۸) حکم ترک نماز جمعه به‌ سبب اشتغال مداوم و عدم امکان ترک کار

در ترک نمودن نماز جمعه معذور است و گناهکار نمی‌‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۰۹۷) حکم اسلام در مورد حضور نماز جمعه پشت سر خطیبی که در خطبه‌‌اش خودستایی می‌‌کند چیست؟

این خطیب با خودستایی جز به خواری و ذلتش نزد مردم اضافه نمی‌‌کند و واجب است که از این کار دست بکشد و خطبه‌‌‌‌اش، خطبه‌‌ی هدایت و راهنمایی مردم به آن چه خیر آن‌‌ها در آن است باشد...

ادامه مطلب …

(۳۱۱۵) هرگاه خطیب در روز جمعه ایستاد و گفت: السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، آیا جواب سلام او را بدهیم؟

(۳۱۱۵) سوال: هرگاه خطیب در روز جمعه ایستاد و گفت: السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، آیا جواب سلام او را بدهیم؟ جواب: بله، هرگاه خطیب سلام کرد بر جماعت سلام می‌‌کند و کسی که بر جماعتی سلام می‌‌کند بر آن‌‌ها واجب است جواب او را بدهند اما جواب دادن فرض کفایه است لذا […]

ادامه مطلب …

(۳۰۴۴) حکم استماع خطبه‌‌ی جمعه از تلویزیون و ترک حضور در نماز جمعه

اگر در مکانی هستند که جمعه در آن برگزار نمی‌‌شود مثلا: در تفریح هستند و به خطبه گوش می‌‌دهند سپس بلند شده و نماز ظهر را می‌‌خوانند اشکالی ندارد و لازم نیست به این خطبه حتما گوش دهند...

ادامه مطلب …

(۳۰۶۸) شروطی که برای خطیب در خطبه‌‌ی جمعه واجب است چیست؟

جواب بر این سؤال این است که دانسته شود خطبه‌‌ی جمعه خطبه‌‌ی بسیار مهمی است...

ادامه مطلب …

(۳۰۴۰) حکم ترک نماز جمعه به‌ سبب اشتغال کاری و عدم اجازه کارفرما

گر مکان تو از مسجد دور است همانند اینکه در مزرعه‌‌هایی که در خارج از شهر باشند باشی و صدای اذان را نشنوی در این حالت نماز جمعه بر تو واجب نیست و فقط نماز ظهر می‌‌خوانی....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه