جمعه 18 شعبان 1447
۱۷ بهمن ۱۴۰۴
6 فوریه 2026

(۳۰۸۷) آیا طولانی نمودن دعا برای خطیب در روز جمعه در اثنای خطبه از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است؟

(۳۰۸۷) سوال: آیا طولانی نمودن دعا برای خطیب در روز جمعه در اثنای خطبه از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است؟ چه چیزی در این قضیه درست است؟

جواب:

از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده که برای مردان و زنان مؤمن در هر جمعه طلب بخشش می‌‌نمود و این اصل در جایز بودن دعا در خطبه‌‌ی روز جمعه است.

اما طولانی نمودن دعا بر حسب حال است برخی اوقات اقتضای حال این است که انسان دعا را طولانی کند مانند زمانی که بر مسلمانان  حادثه‌‌ای از جمله جنگ، فتنه‌‌ها و… واقع شود دعا را طولانی کند زیرا مردم بدان نیاز دارند.

اگر نیازی نباشد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «إن طول صلاة الرجل و قصر خطبته مئنة من فقهه»[۱]: (همانا طولانی نمودن نماز فرد و کوتاه نمودن خطبه دلیل بر فقه و فهم شخص است).

انسان عاقل و با حکمت آن چه مقتضای حکمت و حال از طولانی نمودن یا اختصار است را جست و جو می‌‌کند.

به عنوان مثال در شدت گرما و سرما بهتر است خطبه برای مردم کوتاه شود و در روزهای معتدل مانند روزهای بهار و پاییز حالت متغیر است.

مهم این که برای خطیب شایسته است چنین اموری را رعایت کند تا این که خطبه‌‌اش مورد قبول واقع شده و مردم در حالی خارج شوند که به خاطر آن خسته نشوند.


[۱] مسلم: كتاب الجمعة، باب تخفيف الصلاة و الخطبة، شماره­ى (۸۶۹).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إطالة الدعاء من الخطيب يوم الجمعة في أثناء الخطبة هل هو وارد عن الرسول ؟ وما الصواب في ذلك؟

فأجاب رحمه الله تعالى: ورد عن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أنه كان يستغفر للمؤمنين والمؤمنات في كل جمعة، وهذا أصل في جواز الدعاء في الخطبة يوم الجمعة.

وأما إطالة الدعاء فهذا على حسب الحال، قد تقتضي الحال أن يطيل الإنسان الدعاء، كما لو نزلت بالمسلمين نازلة من حروب وفتن وغير ذلك، فليطل الدعاء؛ لأن الناس محتاجون إلى هذا.

وأما إذا لم يكن هناك حاجة فقد قال النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «إن طول صلاة الرجل وقصر خطبته مَئِنَّةٌ من فقهه»، أي: علامة ودليل على فقهه.

إن الإنسان العاقل الحكيم يتوخى ما تقتضيه الحكمة من إطالة أو اختصار، وما تقتضيه الحال من إطالة أو اختصار.

فالناس مثلا في شدة الحر والغَمِّ يكون أرفق : بهم تقصير الخطبة، وفي حال البرد المزعج كذلك يكون الأرفق تقصير الخطبة، وفي الأيام المعتدلة كأيام الربيع والخريف تتغير الحال.

المهم أنه ينبغي للخطيب أن يراعي مثل هذه الأمور، حتى تكون خطبته مقبولة، وحتى يخرج الناس وهم لم يملوا منها.

مطالب مرتبط:

(۳۰۴۹) آیا نماز جمعه در مکانی شبیه صحرا جایز است؟

اگر این افراد در این مکان تابستان و زمستان اقامت دارند و به منزله‌‌ی روستا یا شهر تلقی می‌‌شود بر آن‌‌ها واجب است نمازها را به صورت جماعت در آن جا اقامه کنند همچنین مادامی که در آن جا اقامت دارند و در آن جا بنابر عرف خانه‌‌هایی دارند نماز جمعه را اقامه کنند....

ادامه مطلب …

(۳۰۷۱) آیا نماز جمعه یک خطبه دارد؟

نماز جمعه باید دو خطبه داشته باشد زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای نماز جمعه دو خطبه می‌‌خواندند...

ادامه مطلب …

(۳۱۱۷) حکم جواب دادن خطیب در روز جمعه در صورتی که در آیه یا حدیثی اشتباه کند

در صورتی که امام در خواندن آیه‌‌‌‌ای اشتباه کرد جواب او داده می‌‌شود و اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۳۱۴۷) آیا گوش دادن به خطبه به نسبت زنان از طریق رادیو معادل پاداش کسانی است که در مسجد حضور دارند؟

گوش دادن زن به خطبه در حالی که در خانه‌‌اش است بهتر از حضور او در مسجد است زیرا نماز او در خانه‌‌اش بهتر است...

ادامه مطلب …

(۳۰۹۵) اگر خطیب نتواند خطبه را به پایان برساند؛ تکلیف نمازگزاران چیست؟

اگر آن چه در خطبه‌‌ی اولی کفایت می‌‌کند را نگفته باشد یکی از حضار بلند شده و خطبه را از ابتدا شروع نموده و دو خطبه و نماز بخواند....

ادامه مطلب …

(۳۱۳۸) حکم شریعت در تعدد مساجد جمعه در یک محله که چیست؟

نظر ما این است که اقامه‌‌ی نماز جمعه در بیش از یک مسجد مگر در صورت نیاز مانند دوری مسیر، تنگی مسجد، ترس از فتنه و... جایز نیست....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه