(۳۰۵۱) سوال: در روستایی که تعداد اهالی آن از مردان بالغ وعاقل مقیم بیست و یک نفر است زندگی می‌‌کنم اما در آن نماز جمعه را برگزار نمی‌‌کنند و تلاش نمودم که نماز جمعه را برگزار کنیم و من آماده‌‌ی خواندن خطبه و نماز برای آن‌‌ها هستم و تلاوتم از همه بهتر است اما آن‌‌ها این پیشنهاد را رد می‌‌کنند به حجت اینکه برای وجوب نماز جمعه لازم است در روستا چهل نفر از اهالی آن وجود داشته باشند حکم این مسأله در این حالت چیست؟ آیا آن‌‌ها بر حق هستند یا اینکه باید نماز جمعه را برپا می‌‌کنیم؟ لطفا پاسخ دهید بارک الله فیکم.

جواب:

جواب این سؤال مبنی بر اختلاف اقوال اهل علم است از این جهت که علما رَحِمَهُمُ‌الله اختلاف نموده که آیا برای نماز جمعه تعداد چهل نفر شرط است یا شرط نیست؟

برخی از اهل علم می‌‌گویند: نماز جمعه درست نیست مگر اینکه چهل نفر از اهل وجوب آن وجود داشته باشند و شهروند مکانی باشند در آن اقامت دارند واین مشهور در مذهب امام احمد رَحِمَهُ‌الله است.

برخی از اهل علم می‌‌گویند: نماز جمعه در صورتی واجب است که در آن جا دوازده نفر مرد شهروند وجود داشته باشند.

برخی از اهل علم می‌‌گویند: نماز جمعه در صورتی واجب است که سه نفر یا بیشتر شهروند در آن مکان یافت شوند.

قول راجح در این مسأله این است که نماز جمعه هنگامی که سه نفر یا بیشتر شهروند وجود داشته باشند برگزار می‌‌گردد زیرا ادله‌‌ی کسانی که دوازده نفر یا چهل نفر را شرط می‌_‌‌‌کنند ادله‌‌ی واضحی نیستند و اصل بر واجب بودن نماز جمعه است لذا تغییر نمی‌‌کند مگر اینکه دلیل آشکاری وجود داشته باشد.

لذا کسانی که دوازده نفر را شرط می‌‌کنند استدلال نموده که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در روز جمعه خطبه می‌‌خواندند کاروانی از شام آمد مردم به سوی آن‌‌ها رفته و پراکنده شدند و همراه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فقط دوازده نفر باقی ماندند.

کسانی که چهل نفر را شرط می‌‌کنند استدلال نموده به اینکه اولین نماز جمعه‌‌ای که در مدینه برگزار شد عدد مقیمین آن چهل نفر بود.

معلوم است که تعداد افراد در اولی و دومی اتفاقی بوده است بدین معنا که نماز جمعه برپا شده و تعداد آن‌‌ها به طور اتفاقی چهل نفر بوده است همچنین کسانی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را رها کردند به صورت اتفاقی دوازده نفر مرد باقی ماندند و به چنین چیزی نمی‌‌توان به آن استدلال نمود که شرط است زیرا ممکن است که گفته شود: اگر نماز جمعه اقامه شد و تعداد کمتر از چهل نفر بود نزد ما دلیل صحیحی وجود ندارد که درست نیست و اگر آن‌‌ها پراکنده می‌‌شدند و جز ده نفر باقی نمانده بود نزد ما دلیل صحیحی وجود ندارد که نماز جمعه درست نیست همان‌‌طور در صورتی که بیش از دوازده نفر باقی مانده بودند یا هنگام اقامه‌‌ی نماز جمعه بیش از چهل نفر بودند نمی‌‌توانیم بگوییم: شرط است که بیش از دوازده نفر یا چهل نفر باشند.

بنابراین به کمترین‌‌ جمع ممکن بر می‌‌گردیم و آن به نسبت جمعه سه نفر است زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِن يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَىٰ ذِكْرِ اللَّهِ}[جمعه: ۹](ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که در روز جمعه برای نماز اذان گفته شد به سوی (نماز و) ذکر الله بشتابید) و معلوم است که مؤذن برای حاضر شدن خطیب اذان می‌‌گوید لذا مؤذن، خطیب و کسی که به آمدن به نماز جمعه امر شده بلند می‌‌شوند و کمترین تعداد آن سه نفر است و این ترجیح شیخ الاسلام ابن تیمیه رَحِمَهُ‌الله و قول راجح است.

اما به نسبت قضیه‌‌ی شما در این روستا که در یمن است نظرم این است که به مسؤولین امور مساجد جمهوری یمن مراجعه نموده سپس آن چه را به شما می‌‌گویند انجام دهید.