(۳۰۸۹) سوال: شیخ بزرگوار! آیا درست است که پایان دادن خطبه به این آیه: {وَأَقِمِ الصَّلَاةَ ۖ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ ۗ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ ۗ }[عنکبوت: ۴۵](و نماز را بر پا دار، یقیناً نماز (انسان را) از زشتیها و منکر باز می‌دارد، و البته یاد خدا بزرگتر است) بدعت همان‌‌طور که صاحب کتاب “السنن و المبتدعات” می‌‌گوید؟

جواب:

می‌‌گویم: بدعتی که از آن نهی و تحذیر داده شده بدعت در دین و عبادت است و بدعت یعنی عبادت نمودن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به وسیله‌‌ی چیزی که تشریع نکرده است یعنی بر خلاف آن چه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، خلفای راشدین و اصحابش رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم بر آن بودند و فرقی ندارد چه در عقیده، قول یا عمل باشد.

پایبندی به این آیه‌‌: {وَأَقِمِ الصَّلَاةَ ۖ} در آخر خطبه‌‌ی دوم روز جمعه بدعت است زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را انجام نداده است و آن چه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، خلفا و اصحابش رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم انجام نداده باشند پایبندی به آن بدعت است اما اگر انسان آن را در مناسبتی بگوید به صورتی که موضوع خطبه نزدیک به این معنا باشد و خطبه را با این آیه پایان دهد اشکالی ندارد و بدعت نیست.

شایسته است در این امر که بین چیزهایی که به صورت همیشگی یا برخی اوققات انجام می‌‌شود دقت شود چه بسا یک چیز در صورتی که همیشه انسان آن را انجام دهد بدعت باشد و اگر به صورت همیشه انجام ندهد بدعت نباشد.

برای این مثال نماز جماعت در نماز نافله می‌‌زنیم: اگر انسان نماز جماعت را به عنوان سنت همیشگی در نماز شب قرار دهد و فقط به صورت جماعت بخواند می‌‌گوییم: بدعت است و اگر برخی اوقات به صورت جماعت بخواند می‌‌گوییم: اشکالی ندارد و بدعت نیست زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برخی اوقات قیام اللیل را همراه اصحابش می‌‌خواند همان‌‌طور که عبدالله بن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ ، عبد الله بن مسعود رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ و خذیفة بن الیمان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ انجام می‌‌دادند.

بنابراین شایسته است که فرق بین این که یک چیز به عنوان دائمی قرار داده شود و بین چیزی که برخی اوقات انجام می‌‌شود و خلاف شریعت نیست دانسته شود.

مهم این که پایبندی خطیب به پایان دادن خطبه به این آیه بدعت است همان‌‌طور که صاحب کتاب “السنن و المبتدعات” می‌‌گوید.