(۳۰۱۳) سوال: آیا جمع بین نمازها بدون عذر جایز است؟

جواب:

جمع نمودن بین نمازها بدون عذر جایز نیست به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {فَإِذَا اطْمَأْنَنتُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ ۚ إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَّوْقُوتًا}[نساء: ۱۰۳](هرگاه آرامش یافتید (و خوف زایل شد) نماز را (تمام و کامل) بر پا دارید که همانا نماز (فریضه‌‌ای است که) در اوقات معینی بر مؤمنان واجب (و نوشته) شده است) همچنین چون پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اوقات نماز را مشخص کرده است و برای هر نمازی وقتی را قرار داده است لذا مقدم کردن نماز از وقت آن یا به تأخیر انداختن آن از وقتش بدون عذر شرعی سرکشی از حدود الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ}[بقرة: ۲۲۹](و هر کس از حدود خدا تجاوز کند، پس اینانند که ستمگرند) همچنین می‌‌فرماید: {وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ }[طلاق: ۱](و هرکس از حدود الله تجاوز کند پس مسلماً به خود ستم کرده است) لذا بر شخص واجب است که هر نماز را در وقتش بخواند.

اما اگر نیاز بود و بر انسان سخت بود که هر نماز را در وقتش بخواند اشکالی ندارد که در این صورت جمع ببندد بنابراین بین ظهر و عصر و بین مغرب و عشاء یا جمع تقدیم و یا جمع تأخیر بنابر آنچه برایش آسان‌‌تر است می‌‌بندد به دلیل قول ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا : «جمع النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بین الظهر والعصر، و بین المغرب و العشاء فی المدینة، من غیر خوف ولا مطر» فقالوا: ما أراد إلی ذلک؟ قال: «أراد ألا یحرج أمته»[۱](پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بین ظهر و عصر و بین مغرب و عشاء در مدینه بدون وجود ترس و باران جمع بستند لذا گفتند: از این کار چه قصدی داشتند؟ گفت: خواست که امتش را در حرج نیندازد) یعنی در ترک نمودن جمع خواندن دچار حرج نشوند و این اشاره‌‌ای از ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا است که جمع خواندن جایز نیست مگر زمانی که در ترک نمود آن مشقت و سختی باشد و مطلوب این است بنابراین اگر انسان بین دو نماز بدون عذر شرعی جمع ببندد نماز که جمع بسته شده با نماز اولی نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قبول نمی‌‌شود زیرا عملی است که فرمان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسولش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر آن نیست و از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که می‌‌فرماید: «من عمل عملا لیس علیه أمرنا فهو رد»[۲](کسی که عملی را انجام دهد که دین ما بر آن نیست عملش مردود است).

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.