(۲۹۵۷) سوال: آیا قصر نمودن نماز ظهر و عصر و دو رکعت خواندن آن‌‌ها در سفر جایز است؟

جواب:

هرگاه انسان در مسافرت باشد از او طلب با تأکید می‌‌شود که نمازهای چهار رکعتی را قصر نماید لذا نماز ظهر، عصر و عشاء را دو رکعت می‌‌خواند اما نماز مغرب قصر نمی‌‌شود زیرا وتر روز است و نماز صبح که در اصل دو رکعت است.

اما اگر در شهری باشد و صدای اذان را بشنود باید در مسجد حاضر شود به دلیل عموم فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «هل تسمع النداء»؟ قال: نعم. قال: «فأجب»[۱](آیا صدای اذان را می‌‌شنوی؟ گفت: بله، فرمود: پس اجابت کن) همچنین فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «من سمع النداء فلم یجب فلا صلاة له، إلا من عذر»[۲](هر کس صدای اذان را بشنود و اجابت نکند نماز او قبول نمی‌‌شود مگر این که عذر داشته باشد) و سفر عذر نیست به همین دلیل الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم امر نموده که در حالت جنگ برای مردم به صورت جماعت نماز بخواند، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِّنْهُم مَّعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِن وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَىٰ لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ ۗ }[نساء: ۱۰۲]( و چون (وقت خوف) در میان آن‌‌ها باشی و برای آن‌‌ها نماز بر پا کردی باید دسته‌‌ای از آن‌‌ها با تو(به نماز) بایستند و باید سلاح‌‌هایشان را با خود برگیرند و چون سجده کردند(و نماز را تمام نمودند) باید (دسته‌‌ی دوم) پشت سرتان باشند و باید آن دسته‌‌ای که نماز نخوانده‌‌اند بیایند و با تو نماز بخوانند و باید آن‌‌ها احتیاط کنند و سلاح‌‌هایشان را(در نماز) با خود بگیرند) لذا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نماز جماعت را در حالت جنگ واجب کرد بنابراین در حالت امنیت از باب اولی واجب است.

برخی گمان نموده که نماز جماعت بر مسافر واجب نیست لذا هنگامی که از او عبور می‌‌کنی و می‌‌گویی: به مسجد برو نماز بخوان می‌‌گوید: مسافر است. این عذر نیست بله اگر جمع خوانده بود و به شهر آمد و اذان گفت در این حالت می‌‌گوییم: نماز از او ساقط می‌‌شود و نیازی نیست آن را دوباره بخواند.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.