شنبه 11 جمادی‌الثانی 1448
۳۰ آبان ۱۴۰۵
21 نوامبر 2026

(۲۹۵۷) آیا قصر نمودن نماز ظهر و عصر و دو رکعت خواندن آن‌‌ها در سفر جایز است؟

(۲۹۵۷) سوال: آیا قصر نمودن نماز ظهر و عصر و دو رکعت خواندن آن‌‌ها در سفر جایز است؟

جواب:

هرگاه انسان در مسافرت باشد از او طلب با تأکید می‌‌شود که نمازهای چهار رکعتی را قصر نماید لذا نماز ظهر، عصر و عشاء را دو رکعت می‌‌خواند اما نماز مغرب قصر نمی‌‌شود زیرا وتر روز است و نماز صبح که در اصل دو رکعت است.

اما اگر در شهری باشد و صدای اذان را بشنود باید در مسجد حاضر شود به دلیل عموم فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «هل تسمع النداء»؟ قال: نعم. قال: «فأجب»[۱](آیا صدای اذان را می‌‌شنوی؟ گفت: بله، فرمود: پس اجابت کن) همچنین فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «من سمع النداء فلم یجب فلا صلاة له، إلا من عذر»[۲](هر کس صدای اذان را بشنود و اجابت نکند نماز او قبول نمی‌‌شود مگر این که عذر داشته باشد) و سفر عذر نیست به همین دلیل الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم امر نموده که در حالت جنگ برای مردم به صورت جماعت نماز بخواند، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِّنْهُم مَّعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِن وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَىٰ لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ ۗ }[نساء: ۱۰۲]( و چون (وقت خوف) در میان آن‌‌ها باشی و برای آن‌‌ها نماز بر پا کردی باید دسته‌‌ای از آن‌‌ها با تو(به نماز) بایستند و باید سلاح‌‌هایشان را با خود برگیرند و چون سجده کردند(و نماز را تمام نمودند) باید (دسته‌‌ی دوم) پشت سرتان باشند و باید آن دسته‌‌ای که نماز نخوانده‌‌اند بیایند و با تو نماز بخوانند و باید آن‌‌ها احتیاط کنند و سلاح‌‌هایشان را(در نماز) با خود بگیرند) لذا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نماز جماعت را در حالت جنگ واجب کرد بنابراین در حالت امنیت از باب اولی واجب است.

برخی گمان نموده که نماز جماعت بر مسافر واجب نیست لذا هنگامی که از او عبور می‌‌کنی و می‌‌گویی: به مسجد برو نماز بخوان می‌‌گوید: مسافر است. این عذر نیست بله اگر جمع خوانده بود و به شهر آمد و اذان گفت در این حالت می‌‌گوییم: نماز از او ساقط می‌‌شود و نیازی نیست آن را دوباره بخواند.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز قصر صلاة الظهر والعصر إلى ركعتين في السفر؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: إذا كان الإنسان في سَفَرٍ فإنه يطلب منه طلبًا حثيثا أن يقصر الصلاة الرباعية فيصلي الظهر ركعتين، والعصر ركعتين، والعشاء ركعتين، أما المغرب فلا تَقْصُرْ؛ لأنها وتر النهار، وأما الفجر فلأنها ركعتان في الأصل. ولكن إذا كان في بلد وسمع الأذان فإنه لا بد وأن يحضر إلى المسجد؛ لعموم قول النبي صلى الله عليه وسلم: «هل تسمع النداء»؟ قال: نعم. قال: «فأجب»، وقوله صلى الله عليه وسلم: «من سَمِعَ النداء فلم يجب فلا صلاة له، إلا من عذر»، والسفر ليس بعذر، ولهذا أمر الله عز وجل نبيه صلى الله عليه وسلم أن يصلي بالناس جماعة في حال الحرب، فقال تعالى: ﴿ وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِّنْهُم مَّعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِن وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَىٰ لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ ﴾ [النساء: ١٠٢]، فأوجب الله تعالى صلاة الجماعة في حال الحرب، ففي حال الأمن والرخاء من باب أولى.

وقد ظن بعض الناس أن المسافر لا يجب عليه صلاة الجماعة، فتجده إذا مررت به وقلت اذهب للمسجد صل، يقول: إنه مسافر، وهذا ليس بعذر، نعم لو كان قد جمع وقدم إلى المدينة ،وأذن ففي هذه الحال نقول: إنها سقطت عنه الصلاة، فلا يلزمه إعادتها مرة أخرى.

مطالب مرتبط:

(۳۰۰۹) آیا نماز در کشتی قصر می‌‌شود؟

بله، مسافرت حدودی ندارد که با آن رخصت‌‌های آن پایان یابد لذا مادامی که انسان مسافر است رخصت‌‌های سفر در حق او ثابت است چه در ماشین، در هواپیما و یا در کشتی باشد....

ادامه مطلب …

(۲۹۶۵) چه موقع نماز قصر و چه موقع جمع خوانده می‌‌شود؟

جمع یک سبب دارد و آن هم مشقت است اما حالات متفاوتی دارد ولی قصر فقط در سفر است....

ادامه مطلب …

(۲۹۷۷) حکم قصر و جمع نماز برای راننده در مسافت‌های طولانی

راننده‌‌ای که بین شهرها در حال تردد است مسافر است و می‌‌تواند نمازهایش را قصر کند بلکه قصر نمودن در حق او سنت است ...

ادامه مطلب …

(۲۹۷۶) حکم استمرار قصر نماز برای شاغلانِ دائم‌السفر

مادامی که مسافر هستی -هر چند که مدت سفر و منتقل شدنت بین شهرها طولانی باشد- جایز است نمازها را قصر کنی بلکه در حق تو مشروع است یا واجب  یا سنت بنابر اختلافی که در این زمینه بین اهل علم وجود دارد...

ادامه مطلب …

(۳۰۰۷) حکم قصر نماز در سفر تفریحی با مسافتی کمتر از حد ترخص

اکثر اهل علم نظرشان بر مشخص نمودن مسافت است و مقدار آن هشتاد و یک کیلومتر و سیصد و ده و اندی متر است لذا هر کسی این مسافت را بپیماید هر چند که در نصف روز باشد برای او جایز است که نماز را قصر کند و در رمضان افطار کند.....

ادامه مطلب …

(۲۹۸۹) مدت جواز قصر نماز برای مسافر در اقامت‌های میان‌مدت

اختلاف در این مسأله زیاد است تا جایی که اهل علم بیش از بیست قول ذکر کرده‌‌اند اما نص صریح و صحیحی برای تعیین مدت به عدد خاصی وجود ندارد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه