پنج‌شنبه 30 صفر 1448
۲۲ مرداد ۱۴۰۵
13 آگوست 2026

(۲۹۸۹) مدت جواز قصر نماز برای مسافر در اقامت‌های میان‌مدت

(۲۹۸۹) سوال: اگر انسانی به شهری غیر از شهری که در اقامت دارد سفر کند و مدتی در آنجا بماند مثلا یک ماه یا نصف ماه در آنجا بماند آیا جایز است نماز را قصر کند؟ مدتی که نماز در آن قصر می‌‌شود چقدر است؟ چه چیزی بهتر است؟

جواب:

هرگاه انسان به شهری برای رفع نیازش مسافرت نمود سپس به شهرش بازگشت بر او واجب است که همراه جماعت نماز بخواند چون نماز جماعت از مسافر ساقط نمی‌شود به دلیل اینکه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم امر نمود که در حال جنگ برای اصحاب نماز بخواند و جنگ غالبا در سفر رخ می‌‌دهد بلکه تا الان سراغ ندارم که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در غیر از حالت سفر، جنگی داشته باشند لذا نماز جماعت بر مسافر، مقیم و هر کسی که در شهری برای رفع نیازش اقامت دارد سپس به شهرش باز می‌‌گردد واجب است. اما اگر نماز از او فوت شد اشکالی ندارد نماز را مادامی که مسافر است قصر کند زیرا دلیلی وجود ندارد که دلالت دهد مدت نماز قصر به روزهایی معین محدود می‌‌شود بلکه مادامی که انسان در شهری برای رفع حاجتش اقامت دارد و هرگاه برطرف شد باز می‌‌گردد مسافر است چه زمان را مشخص کند و چه مشخص نکند این چیزی است که از ادله‌‌ی شرعی برایم آشکار گشت.

برخی از علما نظرشان این است که اگر قصد ماندن بیش از چهار روز داشته باشد حکم سفر در حق او قطع می‌‌شود برخی می‌‌گویند: اگر می‌‌خواهد نوزده روز بماند و برخی می‌‌گویند: در صورتی که می‌‌خواهد پانزده روز بماند. اختلاف در این مسأله زیاد است تا جایی که اهل علم بیش از بیست قول ذکر کرده‌‌اند اما نص صریح و صحیحی برای تعیین مدت به عدد خاصی وجود ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا سافر الإنسان إلى مدينة غير المدينة التي يقيم فيها، ومكث فيها فترة من الزمن، كأن يمكث فيها شهرًا أو نصف الشهر، هل يجوز له أن يقصر الصلاة؟ وكم المدة التي يقصر الصلاة فيها؟ وما هو الأفضل؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: الواجب على الإنسان إذا سافر إلى بلد، ونزل فيها لقضاء حاجته ثم يرجع إلى بلده الواجب أن يصلي مع الجماعة؛ لأن الجماعة لا تسقط عن المسافر، بدليل أن الله -عز وجل- أمر نبيه صلى الله عليه وسلم أن يصلي بأصحابه جماعة في حال القتال، وهذا يكون في السفر غالبا، بل إنني لا أعلم حتى الآن أن النبي قاتل في الحضر، فصلاة الجماعة واجبة على المسافرين وعلى المقيمين، وعلى من أقام في بلد لقضاء حاجته ثم يرجع إلى بلده، ولكن إذا فاتته الصلاة فلا حرج عليه أن يقصر الصلاة ما دام مسافرا؛ لأنه ليس هناك دليل يدل على أن مدة القصر تنقطع بأيام معدودة معلومة، بل ما دام الإنسان قد مكث بهذا البلد لقضاء حاجته ومتى انتهت رجع ، فإنه مسافر سواء حدد المدة أم لم يحددها. هذا هو الذي ظهر لي من الأدلة الشرعية.

وبعض العلماء يرى أنه إذا نوى إقامة أكثر من أربعة أيام انقطع حكم السفر في حقه، ووجب عليه الإتمام وبعضهم يرى إذا أقام تسعة عشر يوما، وبعضهم يرى إذا أقام خمسة عشر يوما، والخلاف في هذا كثير، حتى إنه تجاوز عشرين قولا لأهل العلم، ولكن ليس هناك نص صريح صحيح في تحديد المدة بأي عدد كان.

مطالب مرتبط:

(۲۹۵۷) آیا قصر نمودن نماز ظهر و عصر و دو رکعت خواندن آن‌‌ها در سفر جایز است؟

هرگاه انسان در مسافرت باشد از او طلب با تأکید می‌‌شود که نمازهای چهار رکعتی را قصر نماید لذا نماز ظهر، عصر و عشاء را دو رکعت می‌‌خواند اما نماز مغرب قصر نمی‌‌شود زیرا وتر روز است و نماز صبح که در اصل دو رکعت است....

ادامه مطلب …

(۳۰۰۲) حکم جمع تقدیم نماز برای کارگران روزانه با بازگشت پیش از وقت عصر

از نظر من درست نیست زیرا این‌‌ها از لحاظ عرف مسافر نیستند  لذا بر آن‌‌ها جایز نیست که قصر و جمع بخوانند مگر اینکه در صورت ترک نمودن جمع دچار مشقت شوند در این صورت می‌‌توانند به ‌‌خاطر مشقت و نه به خاطر سفر جمع ببندند ...

ادامه مطلب …

(۳۰۰۷) حکم قصر نماز در سفر تفریحی با مسافتی کمتر از حد ترخص

اکثر اهل علم نظرشان بر مشخص نمودن مسافت است و مقدار آن هشتاد و یک کیلومتر و سیصد و ده و اندی متر است لذا هر کسی این مسافت را بپیماید هر چند که در نصف روز باشد برای او جایز است که نماز را قصر کند و در رمضان افطار کند.....

ادامه مطلب …

(۲۹۹۳) تا کی می‌توانم در سفر، نماز را شکسته بخوانم؟

در صورتی قصد مدت مشخصی را نداشته باشد می‌‌تواند نماز را قصر بخواند و از رخصت‌‌‌‌های سفر هر چند که مدت طولانی شود استفاده کند مادامی که منتظر چیزی است که به خا طر آن سفر نموده است....

ادامه مطلب …

(۲۹۹۲) حکم قصر نماز برای دانشجویان مقیم در کشوری دیگر

نظر ما در این مسأله این است که انسان مادامی که شهروند جایی نشده یا قصد اقامت دائمی در جایی ندارد مسافر است هر چند که مدت آن زیاد باشد زیرا آن جا را وطن خود قرار نداده است و قصد اقامت همیشگی در آن جا را ندارد...

ادامه مطلب …

(۳۰۰۹) آیا نماز در کشتی قصر می‌‌شود؟

بله، مسافرت حدودی ندارد که با آن رخصت‌‌های آن پایان یابد لذا مادامی که انسان مسافر است رخصت‌‌های سفر در حق او ثابت است چه در ماشین، در هواپیما و یا در کشتی باشد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه