سه‌شنبه 18 ذیقعده 1447
۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
5 می 2026

(۲۷۷۴) حکم ترک جماعت به سبب بدعت یا دعاهای ناصحیح نمازگزاران در مسجد

(۲۷۷۴) سوال: آیا ترک نمودن نماز در مسجد به دلیل آنچه برخی از نمازگزاران از اعمالی که خلاف دین است و دعا برای کسانی که مستحق دعا نیستند انجام می‌‌دهند، جایز است؟ آیا این به عنوان سببی که باعث مباح شدن خواندن نماز در خانه و جدا شدن از جماعت در مسجد شود، به شمار می‌‌آید؟

جواب:

چنین چیزی سبب جواز ترک نماز جماعت نیست بلکه بر شخص واجب است که در نماز جماعت حاضر شود و کسانی را که با شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در عمل مخالفت نموده نصیحت کند و فرقی ندارد که مربوط به نماز و یا غیر نماز باشد زیرا: «المؤمن للمؤمن کالبنیان یشد بعضه بعضا»[۱](شخص مؤمن به نسبت مؤمن دیگر مانند یک ساختمان است که یکدیگر را تقویت می‌‌کنند) و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ ۗ }[آل عمران: ۱۱۰](شما بهترین امتی هستید که برای مردم پدیدار شده‌اید: امر به معروف و نهی از منکر می‌‌کنید و به الله ایمان دارید).

در تخلف نمودن از نماز جماعت بنابر این دلیل دو چیز ممنوع وجود دارد:

اول: حضور نماز جماعت که بر وی واجب است را ترک نموده است. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «لقد هممت أن آمر بالصلاة فتقام، ثم آمر رجلا فیؤم الناس، ثم أنطلق معی برجال معهم حزم من حطب إلی قوم لا یشهدون الصلاة، فأحرّق علیهم بیوتهم بالنار»[۲](به تأکید خواستم دستور دهم که نماز برپا شود، سپس به شخصی دستور دهم که امام شود، بعد از آن همراه مردانی که همراه آن‌‌ها بسته‌‌هایی از هیزم است، به سوی اقوامی بروم که برای نماز جماعت حاضر نمی‌‌شوند، تا خانه‌‌های آن‌‌ها را با آتش بسوزانم) و از آنجایی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قصد این کار بزرگ را نموده، دلالت می‌‌دهد بر اینکه نماز جماعت واجب و تخلف از آن حرام است.

دوم: عدم نهی از منکر، در حالی که نهی از منکر بر هر کسی که توانایی دارد به عنوان واجبی از واجبات است. لذا بر این فرد ممکن است که همراه با مردم نماز بخواند و هرگاه از آن‌‌ها منکری دید آن‌‌ها را نهی کند تا آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر او از نهی از منکر و اصلاح نمودن برادران مسلمانش واجب نموده را انجام داده باشد.

در هر صورت بر انسان واجب است که همراه جماعت نماز بخواند و از منکری که آن را مشاهده می‌‌کند یا می‌‌شنود نهی کند.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز ترك الصلاة في المسجد بسبب ما يفعله المصلون في المسجد من بعض الأعمال المخالفة للدين، ومن الدعاء لأناس لا يستحقون الدعاء لهم، وهل يُعَدُّ هذا سببًا يبيح الصلاة في البيت ومفارقة الجماعة في المسجد؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا لا يُعد سببا لجواز ترك الصلاة مع الجماعة، بل الواجب على المرء أن يحضر صلاة الجماعة، وأن ينصح من خالف شرع الله تعالى في عمله، سواء كان يتعلق بالصلاة أو بغير الصلاة؛ لأن المؤمن للمؤمن كالبنيان يشد بعضه بعضا ) ، وقد قال الله تعالى: ﴿ كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ ۗ ﴾ [آل عمران: ١١٠].

وفي تخلف الإنسان عن صلاة الجماعة لأجل هذا السبب محذوران:

المحذور الأول: أنه ترك ما يجب عليه من حضور الجماعة، وحضور الجماعة واجب، حتى قال النبي عليه الصلاة والسلام: «لقد هَمَمَتُ أن آمر بالصلاة فتقام، ثم آمر رجلًا فيصلي بالناس، ثم أنطلق برجال معهم حزم من حطب إلى قوم لا يشهدون الصلاة، فَأُحَرِّقَ عليهم بيوتهم بالنار»، وإذا هَمَّ النبي – عليه الصلاة والسلام- بهذا الأمر العظيم دل ذلك على وجوب الصلاة مع الجماعة، فالتخلف عنها محرم.

أما المحذور الثاني: عدم النهي عن المنكر والنهي عن المنكر فرض من الفروض، واجب على كل من يستطيع، وبإمكان هذا الرجل أن يصلي مع الناس، وإذا شاهد منهم منكرًا نهاهم عنه حتى يكون في ذلك قيام بما فرض الله عليه من النهي عن المنكر، وإصلاح لإخوانه المسلمين.

والحاصل أنه يجب على الإنسان أن يصلي مع الجماعة، وأن ينهى عن المنكر الذي يشاهده أو يسمعه.

مطالب مرتبط:

(۲۷۶۱) حکم نماز در خانه هنگام نبود مسجد در روستا و وجود خطر در مسیر

اگر نمی‌‌تواند به مسجد برود به خاطر اینکه مریض یا لنگ است یا اینکه نمی‌‌تواند به مسجد برود مگر با سختی زیاد، نماز جماعت از وی ساقط شده و به خاطر عذرش در خانه نماز می‌‌خواند...

ادامه مطلب …

(۲۷۴۶) حکم ترک نماز جماعت به‌سبب اشتغال در نانوایی با وجود نزدیکی مسجد

بر تو واجب است که همراه جماعت در مساجد نماز بخوانی و جایز نیست که از آمدن به مسجد تخلف نموده مگر اینکه عذر شرعی داشته باشی و عذرهای شرعی نزد اهل علم مشخص است...

ادامه مطلب …

(۲۷۳۵) آیا برای مرد جایز است که امام زنان از محارمش همانند مادر، همسر و خواهرش شود؟

بله! جایز است که امام این زنان شود، اما برایش جایز نیست به خاطر نماز خواندن برای آن‌‌ها از جماعت تخلف کند...

ادامه مطلب …

(۲۷۶۰) حکم اذان و اقامه برای نماز در مکان دور از شهر بدون شنیدن صدای اذان مسجد

اگر می‌‌خواهد به شنیدن اذان از رادیو اکتفا کند، خود دارای حکمی است و اگر می‌‌خواهد هرگاه که اذان را از رادیو شنید، بلند شده و اذان بگوید، خود دارای حکمی است....

ادامه مطلب …

(۲۷۵۱) حکم ترک جماعت در مسجد به‌علت اشتغال و دوری مکان از مسجد با وجود شنیدن اذان

بر انسان واجب است که در نماز همراه با جماعت مسلمانان حضور داشته باشد، اما اگر در محل کار است همان‌‌طور که سؤال کننده گفت و نمی‌‌تواند برای نماز به مسجد برد؛ در محل کارش همراه با دوستان و همکارانش نماز جماعت می‌‌خواند...

ادامه مطلب …

(۲۷۴۱) حکم نماز در خارج از مسجد هنگام گرما مثل نماز مغرب، چیست؟

اگر منظور این است که در خانه­اش نماز بخواند، جایز نیست و کسی که به آن­ها فتوا داده که جایز است که در خانه­اش نماز بخواند، در فتوایش تجدید نظر کند؛ زیرا گرما عام و همه جا است، چه انسان در خانه­اش نماز بخواند و چه اینکه در مسجد نماز بخواند، نهایت آنچه هست این است که اگر در خانه­اش نماز بخواند و کلر در خانه­اش باشد از گرمای شدید مسیر در امان ماند؛ ..

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه