(۲۶۵۹) سوال: اگر انسان هنگام گذشتن از آیه‌‌ای که سجده دارد سجده نکند، گناه‌‌کار می‌‌شود؟

جواب:

صحیح این است که گناه‌‌کار نمی‌‌شود، زیرا سجده‌‌ی تلاوت سنت است و اگر انسان آن را انجام دهد ثواب می‌‌برد و اگر آن را ترک کند چیزی بر او نیست، زیرا در صحیح بخاری ثابت شده که امیر مؤمنان عمر بن خطاب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ برای مردم خطبه نمود و از آیه‌‌ی سجده گذشت و از منبر پایین آمد و سجده نمود، سپس در جمعه‌‌ی بعدی خطبه کرد و از آیه‌‌ی سجده گذشت ولی سجده نکرد، سپس گفت: «إن الله لم یفرض علینا السجود إلا أن نشاء»[۱](الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سجده را بر ما فرض نکرده مگر اینکه خود بخواهیم) و این در جمع زیادی از صحابه بود.

و قول صحیح از اقوال اهل علم این است که سجده‌‌ی تلاوت واجب نیست و اگر انسان سجده کرد ثواب دارد و اگر سجده نکرد چیزی بر وی نیست.

همچنین زید بن ارقم رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ می‌‌گوید: «أنه قرأ علی النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سورة النجم فلم یسجد فیها»[۲](بر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سوره‌‌ی نجم خوانده شد ولی در آن سجده نکرد) زیرا زید بن ثابت قاری بود و هنگامی که سجد نکرد، کسی که می‌‌شنود سجده نکرد و اگر سجده‌‌ی تلاوت واجب بود، پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زید بن ثابت را بر ترکش تأیید نمی‌‌کرد.

[۱] بخاری: کتاب سجود القرآن، باب من رأی أن الله عزوجل لم یوجب السجود، شماره­ی (۱۰۷۷).

[۲] بخاری: کتاب سجود القرآن، باب من قرأ السجدة و لم یسجد، شماره­ی (۱۰۷۲)، و مسلم: کتاب المساجد و مواضع الصلاة، باب سجود التلاوة، شماره­ی (۵۷۷).