جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۲۶۵۷) حکم سجده‌‌ی تلاوت که در رکعت اول نماز صبح هر جمعه وجود دارد چیست؟

(۲۶۵۷) سوال: حکم سجده‌‌ی تلاوت که در رکعت اول نماز صبح هر جمعه وجود دارد چیست؟ آیا چیزی پیرامون آن در سنت وجود دارد؟ حکم کسی که بر آن مداومت نموده و کسی که آن را ترک می‌‌کند، چیست؟ زیرا برخی از مساجد را می‌‌بینم که مرتب بر آن مواظبت دارند و برخی را می‌‌بینم که کلا آن را ترک نموده‌‌اند؟

جواب:

خواندن سوره‌‌ی سجده در رکعت اول نماز صبح روز جمعه و خواندن سوره‌‌ی انسان در رکعت دوم سنت است و این از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است. و از ایشان وارد شده که بر آن مداومت داشتند، لذا برای اما شایسته است که بر خواندن این دو سوره در نماز صبح روز جمعه محافظت نماید، زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا }[احزاب: ۲۱](یقیناً برای شما در زندگی رسول خدا سرمشق نیکویی است، برای آنان که به خدا و روز آخرت امید دارند، و خدا را بسیار یاد می‌کنند) و اگر برخی اوقات ترک نمود و نخواند، اشکالی ندارد، زیرا خواندن آن واجب نیست و آنچه خواندن آن در نماز واجب است سوره‌‌ی فاتحه است، اما غیر از آن در محل خود سنت است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم سجدة التلاوة في الركعة الأولى من صلاة الفجر في كل ليلة جمعة ؟ وهل ورد فيها شيء في السُّنَّة؟ وما حكم من يداوم عليها ومن يتركها؟ حيث إنني لاحظت بعض المساجد تواظب عليها بالترتيب، ومساجد تتركها بالكلية.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: قراءة سورة السجدة في الركعة الأولى في فجر يوم الجمعة، و ﴿ هَلْ أَتَى عَلَى الْإِنسَنِ ﴾ [الإنسان: ١] في الركعة الثانية سُنَّة، ثبت ذلك عن النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم، وورد عنه أنه كان يداوم عليها. فلهذا ينبغي للإمام أن يحافظ على قراءة هاتين السورتين في فجر يوم الجمعة؛ لقول الله تبارك وتعالى -: ﴿ لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا ﴾ [الأحزاب: ۲۱]، وإذا ترك قراءتها أحيانًا فلا بأس؛ لأن قراءتها ليست واجبة والواجب قراءته في الصلاة هو الفاتحة، وما عدا ذلك فإنه سُنّة في محله.

مطالب مرتبط:

(۲۶۶۰) احکام سجده‌های تلاوت

بنابر قول صحیح سجده‌‌ی تلاوت واجب نیست...

ادامه مطلب …

(۲۶۶۹) آیا سجده‌‌ی تلاوت سلام دارد؟

اگر سجده خارج از نماز باشد: نزدیکترین اقوال نزد من این است که هنگامی که به سجده می‌‌رود تکبیر می‌‌گوید، اما هنگام بالا آمدن تکبیر نمی‌‌گوید و سلام نمی‌‌دهد؛ زیرا از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده که هنگامی که بالا می‌‌آمد تکبیر می‌‌گفت و سلام می‌‌‌‌داد.....

ادامه مطلب …

(۲۶۷۳) آیا بر حاضرین واجب است که همراه با شخصی که به سجده‌‌ی تلاوت می‌‌رود، سجده بروند؟

سجده‌‌‌‌ی تلاوت نه بر قاری و نه بر شنونده واجب نیست...

ادامه مطلب …

(۲۶۷۱) کیفیت برخاستن از سجده تلاوت و قرار دادن دست بر ران پس از آن

سجده‌‌ی تلاوت فقط سجده است و قبل و بعد از آن قیام و نشستن ندارد، لذا هرگاه شخص آیه‌‌ی سجده را خواند و در حالت نشسته بود؛ سجده می‌‌کند و برخی از علما مستحب دانسته که بایستد، سپس سجده کند...

ادامه مطلب …

(۲۶۷۴) آیا در سجده‌‌‌‌ی تلاوت تکبیر و سلام وجود دارد؟

این سجده نیاز به سلام ندارد، بلکه دارای یک تکبیر فقط هنگام رفتن به سجده است و هنگامی که از سجده بالا آمد، تکبیر نمی‌‌گوید و سلام ندارد، مگر اینکه آیه‌‌ی سجده را در حال نماز بخواند که در این صورت واجب است که هنگام سجده و بالا آمدن از آن تکبیر بگوید....

ادامه مطلب …

(۲۶۵۹) اگر انسان هنگام گذشتن از آیه‌‌ای که سجده دارد سجده نکند، گناه‌‌کار می‌‌شود؟

صحیح این است که گناه‌‌کار نمی‌‌شود، زیرا سجده‌‌ی تلاوت سنت است و اگر انسان آن را انجام دهد ثواب می‌‌برد و اگر آن را ترک کند چیزی بر او نیست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه