(۲۶۶۰) سوال: هنگامی که از آیه‌‌ای که سجده دارد می‌‌گذریم، آیا این سجده فرض است یا سنت؟ تعداد سجده‌‌ها در قرآن چقدر است؟ و سجده کننده در شروع سجده چه می‌‌گوید؟

جواب:

بنابر قول صحیح سجده‌‌ی تلاوت واجب نیست و دلیل آن حدیث زید بن ارقم رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ است: «أنه قرأ علی النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سورة النجم فلم یسجد فیها»[۱](بر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سوره‌‌ی نجم خوانده شد ولی در آن سجده نکرد) همچنین عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ به صحت رسیده که بر روی منبر سجده‌‌ای که در سوره‌‌ی نحل است را خواند، سپس پایین آمد و سجده کرد و آن را در جمعه‌‌ی بعدی خواند و سجده نکرد، سپس گفت: «إن الله لم یفرض علینا السجود إلا أن نشاء»[۲](الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سجده را بر ما فرض نکرده مگر اینکه خود بخواهیم).

اما تعداد سجده‌‌های قرآن کریم، واضح و آشکار است، به طور کلی پانزده سجده در قرآن است که دو سجده در سوره‌‌ی حج است.

اما کسی که سجده می‌‌کند، چه می‌‌گوید: اگر از آیه‌‌ی سجده در حال نماز گذشت، هنگام سجده تکبیر می‌‌گوید و هنگامی که بلند می‌‌شود نیز تکبیر می‌‌گوید و در سجده می‌‌گوید: «سبحان ربی الأعلی»[۳] و می‌‌گوید: «اللهم لک سجدت، و بک آمنت، و علیک توکلت، سجد وجهی لله الذی خلقه و صوره، و شق سمعه و بصره، فتبارک الله أحسن الخالقین، اللهم اکتب لی بها أجرا، و حط عنی بها وزرا، واجعلها لی عندک ذخرا، و تقبلها منی کما تقبلتها من عبدک داود»[۴](بارالها! برای تو سجده کردم، به تو ایمان آوردم و بر تو توکل نمودم؛ چهره‌‌ام برای آن ذاتی که آن را آفریده و صورت بخشید و عضو شنوایی و بینایی در آن قرار داد، سجده نمود، با برکت است الهی که بهترین آفریدگار است، بارالها برایم به سبب آن پاداش بنویس و از گناهم کم کن و آن را نزد خود ذخیره‌‌ای قرار ده و از من همان‌‌طور که از بنده‌‌ات داود قبول نمود، قبول کن).

و اگر در غیر نماز بود، هنگام سجده تکبیر می‌‌گوید و دعایی را که ذکر نمودم در سجده می‌‌خواند، سپس از سجده بدون تکبیر و سلام بلند می‌‌شود.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] تخریج آن گذشت.

[۴] تخریج آن گذشت.