(۲۶۵۶) سوال: حکم سجده‌‌ی تلاوت چیست؟ و آیا سجده‌‌ای که در سوره‌‌ی (ص) است، سجده‌‌ی تلاوت است یا خیر؟ زیرا شنیده‌‌ام که به عنوان سجده تلاوت نیست، به خاطر اینکه با لفظ رکوع آمده است؟

جواب:

سجده‌‌ی تلاوت سنت مؤکده است و شایسته نیست که انسان آن را ترک کند، اما واجب نیست و دلیل بر اینکه واجب نیست این است که امیر مؤمنان عمر بن خطاب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روز جمعه بر روی منبر آیه‌‌ای را خواندند که در آن سجده بود و از منبر پایین آمده و سجده نمودند، سپس آن را در جمعه‌‌ی بعدی خواندند ولی سجده نکردند و گفتند: «إن الله لم یفرض علینا السجود إلا أن نشاء»[۱](الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سجده را بر ما فرض نکرده مگر اینکه خود بخواهیم) و این را در حضور صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم گفتند و هیچ یک بر ایشان انکار نکردند، لذا دلالت می‌‌دهد که سجده‌‌ی تلاوت واجب نیست.

اما سجده در سوره‌‌ی (ص) قول درست این است که سجده‌‌ی مشروع است، زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در این سوره سجده نمودند، همان‌‌طور که از ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا ثابت است که گفتند: «(ص) لیست من عزائم السجود، و قدر رأیت النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یسجد فیها»[۲](سجده‌‌ی سوره‌‌ی (ص) از جمله سجده‌‌هایی نیست که واجب باشد؛ و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم   را دیدم که در این سوره سجده می‌‌کرد)

[۱] بخاری: کتاب سجود القرآن، باب من رأی أن الله عزوجل لم یوجب السجود، شماره­ی (۱۰۷۷).

[۲] بخاری: کتاب سجود القرآن باب سجدة ص، شماره­ی (۱۰۶۹).