یکشنبه 17 شوال 1447
۱۶ فروردین ۱۴۰۵
5 آوریل 2026

(۲۵۱۸) معنای قنوت و سجود در بعضی احادیث نبوی

(۲۵۱۸) سوال: حدیث: «أفضل الصلاة طول القنوت»[۱](برترین نماز، نمازی است که دعا در آن طولانی باشد). لطفا معنای قنوت را توضیح دهید. همچنین رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «أعنی علی نفسک بکثرة السجود»[۲](مرا بر خودت با زیاد سجده نمودن یاری نما) آیا منظور از سجده نماز است؟ لطفا به طور مفصل به سوالم پاسخ دهید.

جواب:

اما جمله‌‌ی اول: «أفضل الصلاة طول القنوت» (برترین نماز، نمازی است که دعا در آن طولانی باشد). معنای آن طولانی نمودن دعا در نماز است، زیرا قنوت دعا است و اگر دعا طولانی گشت، لازمه‌‌ی آن طولانی نمودن بقیه‌‌ی ارکان است، زیرا مشروع است که ارکان نماز با یک‌دیگر متناسب باشد، اگر قراءت را طولانی نمود، رکوع را طولانی نماید و اگر رکوع را طولانی نمود، سجود را نیز طولانی نماید و اگر سجود را طولانی نمود، نشستن بین دو سجده را نیز طولانی نماید و هرگاه نشستن بین دو سجده را طولانی نمود، ایستادن بین رکوع و سجده را نیز طولانی نماید.

اما: «أعنی علی نفسک بکثرة السجود» (مرا بر خودت با زیاد سجده نمودن یاری نما) منظور کثرت نماز است و سجده بر نماز اطلاق می‌‌شود، زیرا رکنی از آن است و هر آنچه رکنی از عبادتی باشد، صحیح است از آن عبادت با آن رکن، تعبیر شود و به همین دلیل الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ}[البقرة: ۴۳] نماز را بر پا دارید و زکات را بپردازید، و با نمازگزاران نماز بخوانید. ) همچنین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {يَا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ}[آل عمران: ۴۳] (ای مریم! فرمانبر پروردگار خود باش و سجده کن و با رکوع کنندگان رکوع کن) مراد از آن کل نماز است.


[۱] مسلم: کتاب صلاة المسافرین و قصرها، باب أفضل الصلاة طول القنوت، حدیث شماره­ی (۷۵۶).

[۲] مسلم: کتاب صلاة المسافرین و قصرها، باب فضل السجود و الحث علیه، حدیث شماره­ی (۴۸۹).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: حديث: «أفضل الصلاة طول القنوت»، أرجو توضيح معنى القنوت. وقال صلى الله عليه وسلم: «أَعِنِّي على نفسك بكثرة السجود»، هل يقصد بالسجود الصلاة؟ أرجو التفصيل في سؤالي؟

فأجاب – رحمه الله تعالى :أما الجملة الأولى: «أفضل الصلاة طول القنوت»، فالمعنى: طول الدعاء في الصلاة؛ لأن القنوت هو الدعاء، وإذا طال الدعاء لزم من ذلك طول بقية الأركان؛ لأن المشروع في الصلاة أن تكون متناسبة، إذا أطال قراءتها أطال ركوعها، وإذا أطال ركوعها أطال سجودها، وإذا أطال سجودها أطال الجلوس بين السجدتين، وإذا أطال الجلوس بين السجدتين أطال القيام بين الركوع والسجدة.

وأما: «أَعِنِّي على نفسك بكثرة السجود»، فالمراد به كثرة الصلاة، والسجود يطلق على الصلاة؛ لأنه ركن فيها، وما كان ركنا في العبادة صح أن يعبر به عنها، ولهذا قال الله تعالى: ﴿ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ ﴾ [البقرة: ٤٣] وقال تعالى: ﴿ يَا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ ﴾ [آل عمران: ٤٣]، والمراد بذلك كل الصلاة.

مطالب مرتبط:

(۲۵۱۵) آیا در رکعت آخر از نماز وتر فقط سوره‌‌ی اخلاص خوانده می‌‌‌‌شود؟

اگر بر خواندن سوره‌‌ی اخلاص اکتفا کند، کافی است و اگر برخی اوقات سوره‌‌ی فلق و ناس را نیز همراه آن بخواند، اشکالی ندارد....

ادامه مطلب …

(۲۴۸۱) خواندن نماز وتر در مسجد بهتر است یا در خانه؟

بهتر است همه­­ی نوافل درخانه خوانده شود مگر آنچه خواندنش در مسجد تشریع شده است....

ادامه مطلب …

(۲۴۹۸) دعایی که در قنوت وتر وارد شده چیست؟

«اللهم اهدنی فیمن هدیت، و عافنی فیمن عافیت، و تولنی فیمن تولیت، و بارک لی فیما أعطیت، و قنی شر ما قضیت، فإنک تقضی و لا یقضی علیک، إنه لا یذل من والیت و لا یعز من عادیت، تبارکت ربنا و تعالیت»...

ادامه مطلب …

(۲۵۳۱) حکم بلند گریستن در دعای قنوت نماز وتر

بر انسان لازم است صدایش را زمانی که همراه او گروهی باشند، پایین بیاورد تا ایجاد تشویش نکند....

ادامه مطلب …

(۲۴۸۵) آیا یک رکعت بعد از نماز عشا وتر محسوب می‌شود؟

بله جایز است بعد از نماز عشا و سنت بعدیه­ی آن، یک رکعت وتر خوانده شود یا سه رکعت وتر با یک تشهد در آخر...

ادامه مطلب …

(۲۵۲۳) حکم قنوت در نماز صبح و پیروی مأموم از امام در آن

این که آمین بگوید و از امام پیروی نماید و مخالفت امام را موثر نداند، بهتر است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه