دوشنبه 3 ذیقعده 1447
۳۱ فروردین ۱۴۰۵
20 آوریل 2026

(۲۴۲۹) موقعیت سجده سهو در صورت نقص رکعات نماز

(۲۴۲۹) سوال: شنیده‌ام که در هنگام نقص در عدد رکعات سجده‌ی سهو قبل از سلام قرار دارد، آیا این صحیح است؟

جواب:

خیر، صحیح نیست چون نقص در عدد رکعات در واقع زیادت در نماز است لذا هنگامی که قبل از تمام شدن سلامی دادی واجب است که آن رکعتی که ناقص بوده را بخوانی و زمانی که آن را خواندی در نتیجه در نماز زیادت قولی رخ داده است و آن سلام دادن در اثنای نماز بوده در محلش نبوده است  لذا در این صورت سجده‌ی سهو برای نقص در رکعت نماز بعد از سلام قرار دارد چون باید آن رکعت ناقص را بخواند اما سجده برای نقص در نماز قبل از سلام است و این صحیح می‌باشد ولی این در نقص رکعت نمی‌باشد زیرا نقص در رکعت تصور نمی‌شود مگر این آن باید بخواند.

ولی سجده‌ی سهو در نقص زمانی که در ترک از واجبات نماز واقع شود مثل: کسی که تشهد اول را در نماز سه یا چهار رکعتی ترک کند و بلند شود و تشهد اول را نخواند؛ پس تشهد نمی‌خواند ولی دو سجده را به خاطر این نقص قبل از سلام به جا می‌آورد همانطور از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است: «أن النبي صلى بهم فقام من ركعتين و لم يجلس – يعني: لم يجلس في التشهد الأول- فلما قضى الصلاة و انتظر الناس تسليمه سجد سجدتين ثم سلم»[۱]: (رسول الله با ایشان نماز می‌خواند که از رکعت بلند شد و ننشست (یعنی برای تشهد اول ننشست) هنگامی که نماز را تمام کرد و مردم منتظر سلام نمازش بودند دو سجده کرد سپس سلام داد).

و همچنین نظر نیز موافق همین است: شایسته است که انسان نقض را قبل از خارج شدنش از نماز جبران کند و برای همین موضع آن قبل از نماز است.


[۱] تخریج آن گذشت.

جواب:

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: سمعت أنه عند . النَّقْص في عدد الركعات يكون سجود السهو قبل السلام، هل هذا صحيح أم لا؟

فأجاب رحمه الله تعالى: لا، هذا ليس بصحيح؛ لأن النقص في عدد الركعات زيادة في الحقيقة، فإنك إذا سلمت قبل تمام الصلاة وجب عليك أن تأتي بالركعة الناقصة، وإذا أتيت بالركعة الناقصة صارت النتيجة أنك زدت في الصلاة زيادة قولية، وهي السلام الذي سلمته في أثناء الصلاة في غير محله، فعلى هذا يكون السجود لنقص ركعة في الصلاة بعد السلام؛ لأنك لا بد أن تأتي بهذه الركعة الناقصة، ولكن السجود للنقص قبل السلام هذا صحيح لكن لا لنقص ركعة؛ لأن نقص الركعة لا يُتَصَوَّرُ ، إذ إن من نقص ركعةً لا بد أن يأتي بها.

لكن سجود السهو يكون في النقص إذا ترك واجبًا من واجبات الصلاة مثل: من ترك التشهد الأول، قام في الثلاثية أو الرباعية ولم يتشهد التشهد الأول، فإنه لا يأتي به، ولكن يسجد سجدتين قبل السلام من أجل هذا النقص، كما ثبت ذلك عن رسول الله صلى الله عليه وسلم أنه قام عن التشهد الأول، فلما قضى الصلاة وانتظر الناس تسليمه سجد سجدتين ثم سلم، فسجد قبل السلام.

والنظر أيضًا موافق لهذا فإن النقص نقص ينبغي أن يخبره الإنسان قبل أن يخرج من صلاته، ولهذا كان موضعه قبل السلام.

مطالب مرتبط:

(۲۴۶۸) حکم مأموم وقتی در نماز رکن یا واجبی را فراموش کند

اگر رکنی را ترک کند بر او واجب است که بعد از سلام امام بلند شود و یک رکعت را به جای آن رکعتی که در آن شک کرده بخواند....

ادامه مطلب …

(۲۴۴۲) حکم تکرار نماز به دلیل شک مداوم در رکعات

این شک‌های که بر تو و بر بسیاری از مردم وارد می‌شود وهم و وسوسه‌های شیطان است که به قلب کسی که الله را عبادت می‌کند می‌اندازد تا عبادتش را فاسد کند

ادامه مطلب …

(۲۴۲۰) سجده‌ی سهو چیست؟

سجده‌ی سهو دو سجده‌ای است که انسان برای ذلت و خواری شیطان هنگامی که نفی سببی که به خاطر آن سجده کرده دانست یا برای تکمیل نمازش می‌باشد...

ادامه مطلب …

(۲۴۵۲) حکم تکمیل رکعت فوت‌شده و سجده‌ی سهو پس از سلام در نماز جماعت

اگر این فاصله طولانی شد و آن را به یاد نیاورد مگر بعد از مدت طولانی، بر او واجب می‌شود که نماز را از اول بخواند و سجده‌ی سهو ندارد.....

ادامه مطلب …

(۲۴۷۲) حکم نماز در صورت شک در قرائت فاتحه و فراموشی سجده‌ی سهو

اگر این نماز‌گزار بسیار شک می‌کند یعنی دائما شک دارد این شک او اعتبار ندارد و آن را رها کند به طوری که اصلا بر قلب او وارد نشده است ....

ادامه مطلب …

(۲۴۵۳) حکم نماز در صورت سلام دادن سهوی پس از سه رکعت در نماز ظهر

اگر بعد از نماز بلافاصله یا با گذشت وقت کمی که نماز از هم جدا نشود به یاد آوردی، آن رکعتی که ترک کردی را بخوان سپس سلام بده و سجده‌ی سهو کن سپس سلام بده....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه