شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۲۴۶۰) حکم نماز افرادی که دو رکعت آخر را نرسیده‌اند و سجده‌ی سهو را پس از نماز انجام نمی‌دهند

(۲۴۶۰) سوال: امام به خاطر زیادت در نماز بعد از سلام سجده‌ی سهو می‌کند و دونفر از نماز‌گزاران دو رکعت آخر را نرسیده‌اند پس برای کامل کردن نمازشان بلند می‌شوند و همراه امام و همچنین بعد از تمام کردن نمازشان سجده‌ی سهو نمی‌کنند، حکم نماز این دو چیست؟

جواب:

بلند شدن این دو مرد بدون این که همراه امام سجده‌ی سهو کنند نزد برخی از اهل علم مشروع است و نزد برخی دیگر واجب است که همراه امام بعد از سلام سجده کنند اگر بلند نشده‌اند اما اگر بلند شده باشند برنمی‌گردند و نمازشان را تکمیل می‌کنند و سجده‌ی سهو را همانطور که امام به جا آورد، به جا می‌آورند.

و برای همین می‌گوییم: حکم نماز این دو صحیح است و نمازشان باطل نیست نزد کسی که می‌گوید: اتباع از امام در سجده‌ی سهو بعد از سلام لازم است و همچنین نزد کسانی که می‌گویند: لازم نیست، نمازشان باطل نیست زیرا که آن دو جاهل بوده و جاهل نیز از ترک آنچه بر او واجب است معذور می‌باشد ولی اگر این عملی که ترک کرده است از واجبی باشد که امکان تلافی کردن قضای آن در وقتش باشد پس در وقتش قضا می‌کند اما اگر وقت آن فوت شد دیگر قضا نمی‌کند و این در اموری می‌باشد که زمان برای آن مشخص می‌باشد مانند نماز اما اموری زمان برای آن محدود نیست هر زمانی که به جهل خودش در مورد آن واجب پی برد انجام آن برایش واجب می‌شود.

سوال کننده: شیخ بزرگوار اگر فرض بگیریم که سهو در دو رکعت اولی که ایشان با امام نبوده‌اند رخ داده باشد، آیا همچنین با امام سجده می‌کنند؟

جواب: بله طبق قول کسانی که می‌گویند سجده می‌کنند اگرچه سهو را درک نکرده باشند برای آین‌که به متابعت از امام ملزم هستند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: سجد إمام بعد السلام عن سهو بزيادة في الصلاة، ومن المصلين رجلان لم يدركا الركعتين الأخيرتين، فقاما لإكمال صلاتهما، ولم يسجدا مع الإمام ولا بعد إكمال صلاتها، فما حكم صلاتهما تلك؟

فأجاب رحمه الله تعالى: قيام الرجلين دون السجود مع الإمام هو المشروع عند بعض أهل العلم، وعند الآخرين يجب عليهما، أن يسجدا مع الإمام بعد السلام ما لم يقوما، فإذا قاما فإنهما لا يرجعان، ويكملان الصلاة ويسجدان للسهو كما سجد الإمام.

وعلى هذا فنقول: حكم صلاة هذين الرجلين صحيحة، لا تبطل لا عند من يقول: إنه يلزم اتباع الإمام في السجدتين بعد السلام، ولا عند من يقول: إنه لا يلزم؛ لأنهما كانا جاهلين، والجاهل معذور بترك ما يجب عليه. ولكنه إذا كان هذا المتروك الذي تركه مما يجب عليه يمكن تلافيه بقضائه في وقته، فإنه يقضى في وقته، وأما إذا فات الوقت فإنه لا يقضي، هذا في الأمور الموقتة كالصلاة، أما غير الموقتة فإنه متى جهل الواجب ثم تبين له وجب عليه القيام به.

فضيلة الشيخ: لو فرضنا أن السَهْو حصل في الركعتين الأوليين اللتين لم يكونا مع الإمام فيهما، هل يسجدان أيضا مع الإمام؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نعم على قول من يقولون بذلك يسجدان معه وإن لم يدركا السهو، ذلك لأنهما ملزمان بمتابعة الإمام.

مطالب مرتبط:

(۲۴۴۹) آیا جایز است که مأموم اگر سهوی انجام داد بعد از سلام امام سجده‌ی سهو کند؟

مأموم از اول نماز با امام بوده است و اگر اینگونه می‌باشد بر او سجده‌ی سهو نمی‌باشد و امام آن متحمل می‌شود ....

ادامه مطلب …

(۲۴۴۳) حکم افزودن رکعت سوم در نماز صبح به صورت سهوی

واجب است که برگردد و بشیند و سلام دهد سپس دو سجده را بعد از سلام به جا آورد.....

ادامه مطلب …

(۲۴۵۶) حکم سجده‌ی سهو مأمومین در صورت تأخیر و فوت برخی رکعات نماز

امام را بعد از سلام در سجود تبیعت نمی‌کنند چون معذور می‌باشند و در متابعت امام باید قبل از سجود همراه او سلام اول را نیز بدهند....

ادامه مطلب …

(۲۴۳۸) حکم کسی که فاتحه از روی فراموشی ترک کند

کسی که فاتحه را در رکعتی ترک کند رکنی از نماز را ترک کرده است چون قرائت فاتحه رکنی از ارکان نماز است و نماز بدون آن صحیح نیست....

ادامه مطلب …

(۲۴۵۹) حکم شک امام در تشهد اول و عدم گفتن تسبیح توسط مأمومین

اگر امام در ترک تشهد اول شک کرده است یعنی شک کرده که واجبی را ترک کرده یا نه؟ اهل علم در این مسئله اختلاف کرده‌اند....

ادامه مطلب …

(۲۴۷۱) حکم نماز مأموم در صورت اضافه شدن رکعت توسط امام و فوت یک رکعت از مأموم

قول راجح این است آن رکعت زائد برای او حساب می‌شود و هنگامی به امام در رکعت دوم رسیده و امام نیز یک رکعت به نماز خود افزوده است پس همراه امام سلام می‌دهد و نمازش تمام شده است.....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه