چهارشنبه 24 جمادی‌الاول 1448
۱۲ آبان ۱۴۰۵
4 نوامبر 2026

(۲۴۵۲) حکم تکمیل رکعت فوت‌شده و سجده‌ی سهو پس از سلام در نماز جماعت

(۲۴۵۲) سوال: شیخ بزرگوار در رکعت دوم نماز ظهر به امام رسیده‌ام ولی همراه امام سلام دادم که یادم آمد یک رکعت از من فوت شده است سپس بلند شدم و یک رکعت را خواندم و سجده‌ی سهو را قبل از سلام به جا آوردم، آیا این عمل من صحیح بوده است؟

جواب:

نماز شما صحیح است اما افضل این بود که سجده‌ی سهو را بعد از سلام قرار می‌دادی چون در صحیحین و غیر آن در حدیث ابو هریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ ثابت است: «أن النبی صلى إحدى صلاتي العشي -إما الظهر أو العصر- و سلّم من ركعتين»[۱]: (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یکی از نمازهای ظهر یا عصر را دو رکعت خواند سپس به یاد آورد و نماز را تمام کرد و سلام داد سپس دو سجده را بعد از سلام بجا آورد و سلام داد): پس ایشان را متوجه آن ساختند، «فتقدم صلی الله علیه و سلم و صلی الرکعتین الباقیتین ثم سلّم، ثم سجد سجدتین ثم سلّم»: (پس پیش رفت و دو رکعت باقی مانده را خواند و سلام داد سپس دو سجده را به جا آورد و سلام داد): پس این دلالت می‌دهد کسی که قبل از اتمام نمازش سلام دهد و آن را در فاصله‌ی نزدیکی به یاد آورد و نمازش را تمام کند سجده‌ی سهو بر او واجب می‌شود و محل سجده‌ی سهو او  بعد از سلام قرار دارد.

اما اگر این فاصله طولانی شد و آن را به یاد نیاورد مگر بعد از مدت طولانی، بر او واجب می‌شود که نماز را از اول بخواند و سجده‌ی سهو ندارد.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: فضيلة الشيخ أدركت الإمام في الركعة الثانية من صلاة الظهر، وبعد سلام الإمام، وبدلا من أن أقوم وآتي بالركعة الأولى التي فاتتني سهوت وسلمت مع الإمام، ولكن حالا تذكرت بأن علي ركعة ويجب الإتيان بها، وقمت وأتيت بالركعة وجلست للتشهد، ثم سجدت سجدتين للسهو ثم سلمت. السؤال: هل عملي هذا صحيح؟

فأجاب رحمه الله تعالى: أما الصلاة ،فصحيحة، وأما العمل فالأفضل أن يكون سجود السهو بعد السلام؛ لأنه ثبت في الصحيحين وغيرهما من حديث أبي هريرة رضي الله عنه «أن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- صلى في أصحابه إحدى صلاتي العشي – إما الظهر وإما العصر، وسَلَّمَ من ركعتين»، فنبه على ذلك، «فتقدم صلى الله عليه وسلم وصلى الركعتين الباقيتين ثم سلّم، ثم سجد سجدتين ثم سلَّم»، فدل هذا على أن من سلَّمَ قبل تمام صلاته، ثم ذكر عن قرب وأتمها، فإنه يجب عليه سجود السهو، وأن محله يكون بعد السلام.

أما لو طال الفصل، ولم يتذكر إلا بعد طول فصل، فإنه يجب عليه أن يعيد الصلاة من أولها، ولا يسجد للسهو.

 

مطالب مرتبط:

(۲۴۴۱) حکم شک در اجزای نماز و نحوه برخورد با آن

اگر شک کرد که فاتحه را خوانده است یا نه؟ به او می‌گوییم: راجح نزدت چیست؟ اگر گفت: راجح نزدم این است که خوانده‌ام، به او می‌گوییم: بر آن چیزی که ترجیح داده‌ای بنا کن و سجده‌ی سهو را بعد از سلام قرار بده....

ادامه مطلب …

(۲۴۶۸) حکم مأموم وقتی در نماز رکن یا واجبی را فراموش کند

اگر رکنی را ترک کند بر او واجب است که بعد از سلام امام بلند شود و یک رکعت را به جای آن رکعتی که در آن شک کرده بخواند....

ادامه مطلب …

(۲۴۷۳) حکم نماز در صورت فراموشی تعداد رکعات

اگر نماز گزار شک کند که چند رکعت خوانده است از دو حالت خارج نیست:...

ادامه مطلب …

(۲۴۴۰) حکم نماز در صورت ترک یک رکعت به دلیل جهل یا فراموشی

(۲۴۴۰) سوال: اگر کسی یک رکعت از نماز را از روی جهل یا فراموشی نخواند و بلافاصله بعد از سلام از مسجد خارج شود اما وقتی زیادی نمی‌گذرد که برمی‌گردد، آیا الان یک رکعت بخواند و سجده‌ی سهو بکند یا نماز را از اول بخواند؟ جواب: اگر وقت زیادی نگذشته است و زمانی که به […]

ادامه مطلب …

(۲۴۳۵) حکم سلام پس از سجده‌ی سهو در صورت اضافه شدن رکعت در نماز

هنگامی که سجده‌ی سهو کرد دوباره سلام می‌دهد و طبق قول راجح نیازی به دوباره تشهد خواندن نیست ...

ادامه مطلب …

(۲۴۳۹) حکم سجده‌ی سهو در صورت اشتباه سهوی در قرائت قرآن در نماز

هنگامی که در ترتیب آیات اشتباه کرد سجده‌ی سهو ندارد اما این خطا در ترتیب سوره‌ی فاتحه باشد واجب است که آن دوباره به طریق صحیح بخواند زیرا فاتحه رکنی از ارکان نماز است ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه