(۲۴۱۱) سوال: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَـٰۤىِٕكَتَهُۥ یُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِیِّۚ یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ صَلُّوا۟ عَلَیۡهِ وَسَلِّمُوا۟ تَسۡلِیمًا} [سوره اﻷحزاب: ۵۶] : (بی‌گمان الله و ملائکه‌ی او بر پیامبر درود می‌فرستند؛ کسانی‌که ایمان آورده‌اید! بر او درود فرستید، و سلام بگویید، سلامی نیکو): و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «مَنْ صَلَّى عَلَيَّ صَلَاةً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ بِهَا عَشْرًا»: (کسی که بر من یک‌بار صلوات بفرستد، الله ده بار بر او صلوات می‌فرستد): حال سوال این است: صلوات الله و ملائکه بر رسول الله چگونه است؟ و صلوات الله بر بنده چگونه است؟ و هنگامی که این آیه را در نماز خواندم آیا بر من واجب است که بر رسول الله صلوات بفرستم یا ساکت بمانم؟

جواب:

صلوات الله و ملائکه بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یعنی ثنای بر او، ابو العالیه رَحِمَهُ‌الله می‌فرماید: “صلوات الله بر رسولش یعنی ثنای او در عالم بالا” [۱]بنابراین معنی این قول الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ که می‌‌فرماید: {إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَـٰۤىِٕكَتَهُۥ یُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِیِّۚ یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ صَلُّوا۟ عَلَیۡهِ وَسَلِّمُوا۟ تَسۡلِیمًا} [سوره اﻷحزاب: ۵۶] : (بی‌گمان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و ملائکه‌ی او بر پیامبر درود می‌فرستند؛ ای کسانی‌که ایمان آورده‌اید! بر او درود فرستید، و سلام بگویید، سلامی نیکو): یعنی او را در عالم بالا ثنای می‌گویند.

اما صلوات ما بر ایشان هنگامی که می‌گوییم: اللهم صل علی محمد یعنی از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خواهیم که او را در عالم بالا ثنای گوید و هنگامی که از این آیه در نماز گذشت: {یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ صَلُّوا۟ عَلَیۡهِ وَسَلِّمُوا۟ تَسۡلِیمًا} [سوره اﻷحزاب: ۵۶] : (ای کسانی‌که ایمان آورده‌اید! بر او درود فرستید، و سلام بگویید، سلامی نیکو): اگر بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستی اشکالی ندارد و صلوات نفرستی نیز اشکالی ندارد اما اولا: زیرا تو مأمور به گوش دادن قرائت امام هستی و دوما: این امکان برایت فراهم است که در قبلت نیت کنی در جایگاه‌ صلوات بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر ایشان صلوات می‌فرستی.

نتیجه: پس اگر در نماز بر تو گذشت اگر خواستی بر ایشان صلوات بفرست و نخواستی صلوات نفرست.

[۱] رواه البخاری تعلیقا: کتاب تفسیر القرآن، باب قوله: {إِن تُبۡدُوا۟ شَیۡـًٔا أَوۡ تُخۡفُوهُ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَیۡءٍ عَلِیمࣰا} [سوره اﻷحزاب: ۵۴].