(۲۴۰۸) سوال: خوانده‌ام که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آیه‌ای نمی‌گذشت مگر این که می‌ایستاد و تسبیح یا دعا یا از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه می‌خواست، لطفا این را با مثال توضیح دهید و آیا این در همه‌ی نمازها جایز است یا فقط در نماز نافله یا فرض؟

جواب:

چیزی که در این باره از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است آنچه حذیفة بن الیمان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت می‌کند که در شبی با رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نماز می‌خواند: «فكان لا يَمُرُّ بآية رحمةٍ إلا سأل، و لا بآية وعيد إلا تعوذ»[۱]: (و از آیه‌ای که در آن رحمت بود نمی‌گذشت مگر این که آن را از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بخواهد و از آیه‌ای که در آن وعید بود نمی‌گذشت مگر این که از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه می‌جست): و مثل این در نافله سنت است مخصوصا در قیام اللیل؛ هنگامی که از آیه‌ی رحمت گذشتی از فضلش آن را بخواه و هنگامی که از آیه‌ی وعید گذشتی از آن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببر و مثال آن، هنگامی که این قول الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را خواندی: {إِنَّ ٱلَّذِینَ كَفَرُوا۟ مِنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَـٰبِ وَٱلۡمُشۡرِكِینَ فِی نَارِ جَهَنَّمَ خَـٰلِدِینَ فِیهَاۤۚ أُو۟لَـٰۤىِٕكَ هُمۡ شَرُّ ٱلۡبَرِیَّةِ} [سوره البينة: ۶] : (بی‌گمان کسانی‌که کافر شدند از اهل کتاب و مشرکان، در آتش جهنم‌اند که در آن جاودانه خواهند ماند، آنان بدترین آفریدگان هستند): بگو: أعوذ بالله من ذلك؛ سپس: {إِنَّ ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ أُو۟لَـٰۤىِٕكَ هُمۡ خَیۡرُ ٱلۡبَرِیَّةِ* جَزَاۤؤُهُمۡ عِندَ رَبِّهِمۡ جَنَّـٰتُ عَدۡنࣲ تَجۡرِی مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَـٰرُ خَـٰلِدِینَ فِیهَاۤ أَبَدࣰاۖ رَّضِیَ ٱللَّهُ عَنۡهُمۡ وَرَضُوا۟ عَنۡهُۚ ذَ ٰ⁠لِكَ لِمَنۡ خَشِیَ رَبَّهُ} [سوره البينة: ۷-۸] : (همانا کسانی‌که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند، آن‌ها بهترین آفریدگان هستند* پاداش آن‌ها نزد پروردگار‌شان باغ‌های (بهشت) جاویدان است که نهر‌ها از زیر (درختان) آن جاری است، همیشه در آن خواهند ماند، الله از آن‌ها خشنود است، و آن‌ها (نیز) از او خشنودند، و این (مقام و پاداش) برای کسی است که از پروردگارش بترسد): می‌گویی: أسال الله من فضله أن يجعلني منهم و یا مانند آن و این در نافله‌، مخصوصا در قیام اللیل سنت است زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را انجام داده است اما در نماز فرض مباح می‌باشد اگر انسان را انجام داد و یا ترک کرد گناهی ندارد.

[۱] رواه مسلم (۷۷۲).