(۲۳۶۴) سوال: نماز‌گزار هنگامی که به سجده می‌رود مقدای از موی سرش بر روی پیشانی‌اش قرار دارد بنابراین حکم آن چیست؟ یا این که عمامه دور سر و پیشانی‌اش پیچیده باشد حکمش چیست؟

جواب:

نمازش صحیح است ولی قرار دادن عمامه بین او و زمین شایسته نیست مگر برای حاجتی بنابراین اگر زمین سفت باشد یا در آن سنگ‌ریزه باشد یا خاردار باشد که باید حائلی با زمین قرار دهد در این حالت مشکلی ندارد مشکلی ندارد زیرا انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ می‌فرماید: «كُنَّا نُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ، فَإِذَا لَمْ يَسْتَطِعْ أَحَدُنَا أَنْ يُمَكِّنَ وَجْهَهُ مِنَ الْأَرْضِ بَسَطَ ثَوْبَهُ فَسَجَدَ عَلَيْهِ»[۱] (با پیامبر یک در گرمای سخت نماز می‌گزاردیم و هرگاه یکی از ما نمی‌توانست روی خویش را بر زمین بگزارد جامه‌اش را می‌گسترد و بر آن سجده می‌کرد) لذا گذاشتن پیشانی بدون حائل بر موضع سجود اولی است و اگر نیازی باشد مشکلی ندارد که عمامه یا پارچه‌ای که به او متصل است را حائل قرار دهد مثل این که زمین گرم یا سرد یا سفت باشد ولی توجه داشته باشد که بینی باید بر زمین گذاشته شود زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ می‌گوید: «أُمِرْنا أَنْ نسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْظُمٍ: عَلَى الْجَبْهَةِ – وَأَشَارَ بِيَدِهِ عَلَى أَنْفِهِ – وَالْيَدَيْنِ، وَالرُّكْبَتَيْنِ، وَأَطْرَافِ الْقَدَمَيْنِ»[۲] (مأمور شدیم که بر هفت استخوان سجده کنیم: بر پیشانی (و با دست به بینی خویش اشاره کرد تاحد پیشانی را نشان دهد) و بر دو دست و بر دو زانو و سر انگشتان دو پا).

[۱] رواه البخاری (۱۲۰۸) و مسلم (۶۲۰).

[۲] تخریج آن گذشت.