(۲۳۶۲) حکم خواندن نماز با عمامه

(۲۳۶۲) سوال: حکم کسی بر پیشانی‌اش، لباس یا عمامه یا دستمال سر یا مانند آن از لباس باشد و نماز بخواند چیست؟ و این لباس موضع سجده را می‌پوشاند؛ آیا در این حالت نماز صحیح است؟

جواب:

در صحیحین از حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ ثابت است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «أُمِرْنا أَنْ نسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْظُمٍ: عَلَى الْجَبْهَةِ – وَأَشَارَ بِيَدِهِ عَلَى أَنْفِهِ – وَالْيَدَيْنِ، وَالرُّكْبَتَيْنِ، وَأَطْرَافِ الْقَدَمَيْنِ»[۱] (مأمور شدیم که بر هفت استخوان سجده کنیم: بر پیشانی (و با دست به بینی خویش اشاره کرد تاحد پیشانی را نشان دهد) و بر دو دست و بر دو زانو و سر انگشتان دو پا) و سجده کردن بر این مواضع هفتگانه رکن است و نماز بدون آن صحیح نیست ولی مشخص است که بعضی از این اعضا در هر حال پوشیده است: مثل زانوها که در نماز پوشیده است و خیلی نادر است که نماز‌گزار زانوهایش نمایان باشد و صورت و دو کف دست غالبا بدون حائل به موضع سجود مباشرت دارد اما پاها گاهی در جوراب یا خف یا دمپایی قرار دارد و در این صورت انگشتان پا با مستقیم با موضع سجود برخورد نمی‌کند و گاهی که با پای برهنه نماز می‌خواند مستقیم با موضع سجود برخورد می‌کند پس صورت باقی می‌ماند و صورت همانطور که معلوم است مخصوصا به نسبت مردان دائما یا غالبا نمایان است و برای نماز‌گزار این امکان وجود دارد که پیشانی‌اش را به موضعش بگذارد ولی اگر نیازی باشد که حائلی بین آن قرار بگیرد مشکلی ندارد و انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ می‌فرماید: «كُنَّا نُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ، فَإِذَا لَمْ يَسْتَطِعْ أَحَدُنَا أَنْ يُمَكِّنَ وَجْهَهُ مِنَ الْأَرْضِ بَسَطَ ثَوْبَهُ فَسَجَدَ عَلَيْهِ»[۲] (با پیامبر یک در گرمای سخت نماز می‌گزاردیم و هرگاه یکی از ما نمی‌توانست روی خویش را بر زمین بگزارد جامه‌اش را می‌گسترد و بر آن سجده می‌کرد) لذا اگر نماز‌گزار با گذاشتن پیشانی‌اش بر روی زمین مشقتی برایش به وجود می‌آید با قرار دادن چیزی بر روی زمین یا بر پیشانی‌اش قرار دهد مشکلی ندارد یا بر قسمتی از لباسش یا عمامه‌اش یا دستمال سرش سجده کند ولی هنگامی که بر قسمتی از عمامه‌اش سجده می‌کند توجه داشته باشد هنگامی که با عمامه که بین پیشانی‌اش و موضع سجده قرار دارد مانع رسیدن بینی به موضع سجده نشود.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] رواه البخاری (۱۲۰۸) و مسلم (۶۲۰).

تعداد بازدید: 61

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم من صلى وعلى جبهته شيء من الثياب، سواء كانت عمامة، أو غُترة، أو ما شابه ذلك من الثياب؟ وتكون هذه الثياب مغطية لموضع السجود، فهل الصلاة صحيحة في مثل هذه الحالة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: ثبت في الصحيحين من حديث ابن عباس رضي الله عنها أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «أمرنا أن نسجد على سبعة أعظم: على الجبهة – وأشار بيده إلى أنفه- والكفين والركبتين وأطراف القدمين»، والسجود على هذه الأعضاء السبعة ركن لا تصح الصلاة إلا به، ولكن المعلوم أن هذه الأعضاء منها ما يكون مستورًا بكل حال كالركبتين مثلا، فإن المصلي يكون ساترا لركبتيه، ويندر جدا أن يصلي أحد وركبتاه باديتان، وأما الوجه والكفان فالغالب فيهما أن يباشر المصلي بهما موضع سجوده، وأما القدمان فأحيانا وأحيانًا، أحيانًا يصلي الإنسان في جوارب، أو في خفين، أو في نعلين، وحينئذ لا تباشر أطراف القدمين ما يصلي عليه، وأحيانًا يصلي حافيا فتباشر أطراف قدميه ما صلى عليه ويبقى الوجه، فالوجه كما هو معلوم يكون – ولاسيما بالنسبة للرجال – مكشوفا دائما أو غالبًا، ويمكن المصلي جبهته بالمكان الذي يصلي عليه، ولكن إذا دعت الحاجة إلى أن يضع حائلا بينه وبين ما يصلي عليه فلا حرج عليه، قال أنس بن مالك رضي الله عنه: «كنا نُصلى مع النبي صلى الله عليه وسلم في شدة الحر، فإذا لم يستطع أحدنا أن يمكن جبهته من الأرض بسط ثوبه فسجد عليه، فإذا كان المصلي يَشُقُ عليه أن تباشر جبهته الأرض، إما لشيء في الأرض أو لشيء في جبهته، فحينئذ لا بأس أن يَبْسُطُ شيئًا من ثوبه ليسجد عليه، أو شيئًا من غترته، أو شيئًا من عمامته ليسجد عليه، لكن إذا سجد على شيء من العمامة فلينتبه للأنف؛ لأنه ربما يرتفع عن الأرض إذا حالت العمامة بين الجبهة وما يصلى عليه، فلينتبه لأنفه حتى يباشر الموضع الذي كان يصلي عليه.