(۲۲۵۲) سوال: حکم پایین آمدن مو در موضع سجود بر پیشانی چیست؟

جواب:

گویا سوال کننده قصدش این است که اگر موی طویلی دارد و بر روی پیشانی‌اش آمده است و بر روی آن سجده کرده است که اگر چنین است من در این حالت مانعی نمی‌بینم زیرا که این مو به او وصل است و از اصل خلقتش می‌باشد ولی چیزی که جایز نیست این است که بعضی از جهال انجام می‌دهند و بر دو دست خود سجده می‌کنند یعنی دو کف دست خود را بر زمین می‌گذارند سپس پیشانی خود را بر پشت دو کفشان می‌گذارند و این جایز نیست و اهل علم تصریح کرده‌اند که این برای انسان در سجده‌اش جایز نیست پس واجب است که از آن تحذیر داد.

و بعضی از اهل علم سجده کردن بر حائل را بر سه قسمت تقسیم کرده‌اند: قسمی که جایز نیست با آن سجده کرد و آن حائلی است که از اعضای انسان باشد مثل این که بر دو کف دستش سجده کند یا با گذاشتن دو کف دستش بر زانوهایش سجده کند پس این سجده جایز نیست و معلوم است که اگر سجده کخ رکنی از ارکان نماز اسا باطل شد نماز باطل می‌شود.

و قسم دوم: سجده کردن با آن مکروه، ولی جایز است و آن این که با چیزی که به او متصل است مانند لباس و غتره سجده کند و این مکروه است مگر این که نیاز باشد و دلیل آن حدیث انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ است که می‌گوید: «كُنَّا نُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ، فَإِذَا لَمْ يَسْتَطِعْ أَحَدُنَا أَنْ يُمَكِّنَ وَجْهَهُ مِنَ الْأَرْضِ بَسَطَ ثَوْبَهُ فَسَجَدَ عَلَيْهِ» [۱](با پیامبر یک در گرمای سخت نماز می‌گزاردیم و هرگاه یکی از ما نمی‌توانست روی خویش را بر زمین بگزارد جامه‌اش را می‌گسترد و بر آن سجده می‌کرد)

و قسم سوم: مباح است و مشکلی ندارد و آن این که با چیزی منفصل از او سجده کند مانند این که مندیلی را بیاندازد و پیشانی و دستش را بر آن بگزارد و سجده کند و مانند آن که مشکلی ندارد زیرا از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که بر سجاده‌ای که از برگ خرما بافته شده است نماز خوانده است و ممکن است که انسان فقط با صورت و دو کف دستانش بر آن سجده کند.

[۱] رواه البخاری (۱۲۰۸) و مسلم (۶۲۰).