(۲۱۳۱) سوال: از امام احمد رَحِمَهُ‌الله از گذاشتن دست راست بر دست چپ بعد از رکوع سوال شد، و ایشان جواب دادند: اگر می‌خواهی آن را رها ساز و اگر می‌خواهی آن دو را بگیر. لطفا برای ما از سنت واضح سازید که گرفتن دست است یا رها کردن آن؟ وفقکم الله.

جواب:

می‌گوییم: ظاهر سنت این است که نمازگزار بعد از بالا آمدن از رکوع دست راستش را بر دست چپش بگذارد و این آنچیزی است که سهل بن سعد رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت می‌کند: «كَانَ النَّاسُ يُؤْمَرُونَ أَنْ يَضَعَ الرَّجُلُ الْيَدَ الْيُمْنَى عَلَى ذِرَاعِهِ الْيُسْرَى فِي الصَّلَاةِ»[۱] (به مردم امر می‌شد که مردان در نماز دست راست خود را بر ساق دست چپشان بگذارند) و قول او که می‌فرماید: «فی الصلاة» عام است و برای تمام احوال نماز می‌باشد مگر آن دلیل دلالت دهد که برای صفت خاصی است.

پس می‌گوییم: گذاشتن دست راست بر دست چپ قبل از رکوع امری است که اشکالی ندارد اما در خود رکوع طوری دیگری است دو دست را بر دو زانوها می‌گذارد و در سجود نیز امکان ندارد که دست راست بر دست چپ گذاشته شود زیرا که بر روی زمین گذاشته شده است و همچنین در نشستن بین دو سجده و تشهد اول و دوم دو دست بر ران‌ها گذاشته می‌شود.

و فقط بعد از رکوع باقی می‌ماند که سنتی خاصی در آن نیست ولی عموم قول سهل که می‌فرماید: «فی الصلاة» شامل این موضع هم می‌شود و برای همین ظاهر سنت این است که بعد از رکوع نیز دست راست بر دست چپ گذاشته می‌شود.

و اما اختیار دادن امام احمد رَحِمَهُ‌الله :  شاید به احادیثی اطلاع داشته که دلالت بر جواز رها کردن می‌داده است ولی ما آن را نمی‌دانیم زیرا ظاهر این است که امام احمد رَحِمَهُ‌الله بین دو چیز اختیار نمی‌دهد مگر این که سنت برای آن دو وارد شده باشد و اختیار دادن او به خاطر عدم علمش به آن نبوده است زیرا موقف نداشتن علم به چیزی توقف در آن است نه این که به آن حکم کند والله أعلم.

[۱] رواه البخاری (۷۴۰).