(۲۰۴۰) سوال: شیخ بزرگوار اگر انسانی در وسط شب نشسته و منظور قبل از نماز فجر است و بخواهد نماز بخواند آیا جایز است که بگوید: نیت کردم که نماز بخوانم برای شکر الله عزوجل و نماز را بخواند؟

جواب:

به سوال‌کننده و شنوندگان می‌گوییم که تلفظ به نیت به صورت آهسته و بلند از بدعت‌ها می‌باشد زیرا که از رسول الله و از صحابه وارد نشده است و رب از آنچه در قلب تو می‌باشد آگاه است بدون این که از آن باخبر سازی و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَـٰنَ وَنَعۡلَمُ مَا تُوَسۡوِسُ بِهِۦ نَفۡسُهُۥۖ وَنَحۡنُ أَقۡرَبُ إِلَیۡهِ مِنۡ حَبۡلِ ٱلۡوَرِیدِ* إِذۡ یَتَلَقَّى ٱلۡمُتَلَقِّیَانِ عَنِ ٱلۡیَمِینِ وَعَنِ ٱلشِّمَالِ قَعِیدࣱ} [سوره ق: ۱۶-۱۷] (به راستی ما انسان را آفریده‌ایم و چیزی را که نفسش به او وسوسه می‌کند می‌دانیم، و ما از (شاه) رگ گردن به او نزدیکتریم* هنگامیکه دو (فرشتۀ) فراگیرنده بر جانب راست و چپ نشسته‌اند، (و اعمالش را) فرا میگیرند) پس نیازی نیست که بگوید: نیت کردم که برای شکر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نماز بخوانم و اینکه بگوید: نیت کردم که نماز بخوانم، فقط رو به قبله کند و تکبیر بگوید.

و برای همین وقتی که: «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ الْمَسْجِدَ، فَدَخَلَ رَجُلٌ فَصَلَّى، ثُمَّ جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَرَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ السَّلَامَ. قَالَ: ” ارْجِعْ، فَصَلِّ، فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ “. فَرَجَعَ الرَّجُلُ، فَصَلَّى كَمَا كَانَ صَلَّى، ثُمَّ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَسَلَّمَ عَلَيْهِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: ” وَعَلَيْكَ السَّلَامُ “، ثُمَّ قَالَ: ” ارْجِعْ، فَصَلِّ، فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ “، حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، فَقَالَ الرَّجُلُ: وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ، مَا أُحْسِنُ غَيْرَ هَذَا، عَلِّمْنِي. قَالَ: ” إِذَا قُمْتَ إِلَى الصَّلَاةِ، فَكَبِّرْ، ثُمَّ اقْرَأْ مَا تَيَسَّرَ مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ»[۱] (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد مسجد شد، مردی هم به مسجد درآمد و نماز خواند، سپس آمد و به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سلام کرد. رسول الله سلام او را جواب داد و فرمود: «بر گرد و نماز بخوان؛ چون نماز نخواندی»، آن مرد برگشت و نماز خواند همان گونه که پیشتر خوانده بود بعد از آن آمد و به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سلام کرد، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «برگرد و نماز بخوان؛ چون نماز نخواندی» تا سه بار این حالت تکرار شد بعد از آن، مرد گفت: سوگند به کسی که تو را به حق برانگیخت بهتر از این نمی‌دانم، مرا بیاموز. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «هرگاه به نماز ایستادی، تکبیر (الله اکبر) بگو سپس آنچه از قرآن برایت ممکن است، بخوان) و نگفت رو به قبله کن و بگو: بار الهی نیت کردم برای شکرگذاری تو نماز بخوانم.

و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم معلمی است که واجب است از او تبعیت شود پس نیت محل آن قلب است و تلفظ به آن بدعت است تفاوتی نیز نمی‌کند که آهسته یا بلند بگوید و در مورد نماز یا غیر نماز باشد، در مورد فرض یا غیر فرض باشد.

[۱] رواه البخاری (۷۵۷) و مسلم (۳۹۷).