(۲۰۰۴) سوال: آیا نماز در مسجدی که در آن مقامات صحابه وجود دارد جایز است؟

جواب:

اصل این است که کل زمین مکانی برای نماز است زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «جعلت لي الأرض مسجدا و طهورا»[۱] (زمین برای من مسجد و پاک گردانیده شده است) مگر آن چیزی که در شرع دلالتی است برای منع از آن مثل قول رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حدیث أبي مرثد الغنوي رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ : «لا تصلوا إلي القبور»[۲] (به سمت قبور نماز نخوانید) و آنچه در ترمذی آمده است: «الأرض کلها مسجد إلا المقبرة و الحمام»[۳] (کل زمین مسجد است مگر قبرستان و حمام)

و برای همین در این مساجدی که مقامات صحابه وجود دارد نیاز به تحریر دو امر دارد:

اول: آیا صحیح است که در این مسجد مقام این صحابی است؟ این نیاز به دلیل دارد که این را ثابت کند.

دوم: این مقام چیست؟ آیا قبر است؟ یا صحابی یک دفعه آن‌جا نماز خوانده است؟ و اگر معنای آن است که صحابی یک دفعه در آن جا نماز خوانده است موجب بطلان نماز در این مسجد نمی‌باشد و موجب از بین بردن این مسجد هم نیست. و اگر مراد از آن این است که قبر یکی از اصحاب در آن است واجب است که آن مسجد تخریب شود زیرا که بنا کردن مسجد بر قبور جایز نیست برای این که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «لا تتخذوا القبور مساجد»[۴] (قبور را مساجد قرار ندهید) و فرمود: «لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْيَهُودِ، وَالنَّصَارَى ؛ اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَ»[۵] (لعنت الله بر یهود و نصارا که قبرهای انبیائشان را مساجد قرار داده‌اند) پس اگر صحیح است که قبر یکی از مردم در آن قرار دارد پس واجب است که آن مسجد خراب شود و نماز در مسجد دیگر که در آن قبر نیست اقامه شود فرقی نمی‌کند که اطراف این باشد یا از آن دور باشد مهم این است که در آن قبر نباشد.

[۱] رواه البخاری (۳۳۵) و مسلم (۵۲۱).

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] رواه ترمذی (۳۱۷) و ابن ماجة (۷۴۵).

[۴] تخریج آن گذشت.

[۵] رواه البخاری (۴۳۵) و مسلم (۵۲۹).