پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۱۸۷۳) حکم اختلافات موذنین در بیان طلوع فجر ماه رمضان

(۱۸۷۳) سوال: در ماه رمضان بین امامان مساجد در بیان طلوع فجر اختلاف است با وجود این که در این مساجد تقویم اذان که از علمای فلکیین و معتمدین وزارت اوقاف و ارشاد تنظیم شده است ولی برخی امامان از این تقویم پیروی نمی‌کنند و فقط در مورد نماز فجر اینگونه است و ۱۵ دقیقه از تقویم دیرتر اذان می‌گویند برای این طلوع فجر را به خاطر اسباب زیر مشاهده نمی‌کنند: نور چراغ‌ها، نصیحت شما برای اینها چیست؟ و نظر شما در مورد علمای فلکیین چیست؟ جزاکم الله خیرا

جواب:

بدون شک علمای فلک در علم فلک علم دارند ولی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {لَكُمۡۚ وَكُلُوا۟ وَٱشۡرَبُوا۟ حَتَّىٰ یَتَبَیَّنَ لَكُمُ ٱلۡخَیۡطُ ٱلۡأَبۡیَضُ مِنَ ٱلۡخَیۡطِ ٱلۡأَسۡوَدِ مِنَ ٱلۡفَجۡرِۖ} [سوره البقرة: ۱۸۷] (و بخورید و بیاشامید، تا رشتۀ سپید صبح از رشتۀ سیاه (شب) برای شما آشکار شود) مادامی که فجر آشکار نشده است انسان می‌تواند بخورد و بیاشامد ولی الان مشکل این است که در شهرها و روستاها برق وجود دارد و امکان درک طلوع فجر در ابتدای آن وجود ندارد برای این که نور وجود دارد پس احتیاط آن است که انسان از خوردن و نوشیدن بر اساس تقویم دست بکشد و اما برای نماز احتیاط می‌شود و عجله نمی‌شود و الحمد لله انتظار برای نماز تا دخول وقت محقق گردد تأخیر از اول وقت محسوب نمی‌شود.

پس احتیاط برای روزه این است براساس تقویم دست از خوردن کشید و برای نماز احتیاط این است که تأخیر شود تا فجر آشکار گردد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: في شهر رمضان يتم الاختلاف بين أئمة المساجد في بيان طلوع الفجر، مع العلم بأنه يوجد بهذه المساجد تقويم للأذان من قبل علماء فلكيين ومعتمدين من قبل وزارة الأوقاف والإرشاد، ولكن بعض الأئمة لا يتبعون هذا التقويم، وخاصة في صلاة الفجر فقط، حيث يؤخرون الأذان بمعدل ما يزيد على ربع ساعة عن وقت التقويم، مع العلم بأنه لا يشاهد طلوع الفجر للأسباب التالية، وهي أنوار الكهرباء، فما نصيحتكم لمثل هؤلاء؟ وما هي وجهة نظركم في علماء الفلك مأجورين؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا شك أن علماء الفلك عندهم علم في الفلك، ولكن الله عز وجل قال: ﴿ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ﴾ [البقرة: ۱۸۷] فما دام الفجر لم يتبين فإن للإنسان أن يأكل ويشرب، ولكن المشكلة الآن أن من كان في المدن أو القرى التي فيها الكهرباء لا يمكن أن يدرك طلوع الفجر من أول ما يطلع، لوجود الأضواء، فالاحتياط أن يمتنع الإنسان عن الأكل والشرب إذا حل وقت الفجر حسب التوقيت، أما الصلاة فيحتاط لها، بمعنى أنه لا يبادر بالصلاة، ينتظر، والحمد الله فانتظاره للصلاة من أجل أن يتحقق دخول الوقت لا يُعَدُّ تأخيرًا للصلاة عن أول وقتها.

فيكون الاحتياط من جهة الصوم أن تُمسك حسب التقويم، ومن جهة الصلاة الاحتياط أن تُؤَخِّر حتى يتبين لك الفجر.

مطالب مرتبط:

(۱۸۵۹) حکم خواندن نماز در مسجد بدون اذان

اگر در آن بلد مؤذنینی وجود دارند که صدا را به همه جا می‌رسانند پس اذان فرض کفایه است و این فرض با اذان دیگران بجا آمده است و اگر امام نماز را بدون اذان اقامه کرد اشکالی ندارد....

ادامه مطلب …

(۱۸۹۳) حکم صلوات بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قبل و بعد اذان

صلوات قبل از اذان بر رسول الله مشروع نیست ولی تبعیت از مؤذن در هر وقت مشروع است و صلوات بر رسول الله بعد اذان مستحب است...

ادامه مطلب …

(۱۸۷۷) حکم اذان دادن موذن بدون اجازه امام

مؤذن اذان را در اختیار دارد ولی اقامه زیر نظر امام است و مؤذن اقامه نمی‌کند مگر به حضور امام و اجازه‌ی او.....

ادامه مطلب …

(۱۸۸۶) حکم گفتن “أقامها و أدامها” بعد از “قد قامت الصلاة” در اقامه

در این قول نظر وجود دارد زیرا که بر حدیث ضعیف بنا شده است و همانطور که در نزد اهل علم معلوم است ضعیف، برای اثبات حکم شرعی به آن احتجاج نمی‌شود....

ادامه مطلب …

(۱۸۸۹) حکم قول: “لااله الا الله” مأمومین یا نمازگزاران بعد از اقامه‌ی نماز

بعضی از اهل علم گفته‌اند که اقامه نیز مانند اذان جواب داده می‌شود....

ادامه مطلب …

(۱۸۶۴) حکم تثویب در اذان

تثویب فقط برای اذان نماز فجر است و معلوم است که اذان برای نماز فجر بعد از دخول وقت است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه