(۱۸۶۸) سوال: هنگامی اذان را از رادیو بشنوم پس کلمات اذان را مثل آن تکرار کنم؟ و آیا فرقی بین پخش به صورت مستقیم و صدای ضبط شده می‌باشد؟

جواب:

می‌گوییم که پخش اذان با صدایی که ضبط شده است اذان شرعی نیست و جایز نمی‌باشد برای این که اذان شرعی که ذکر و ثنای بر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌باشد باید عمل باشد و ضبط عمل نیست و هنگامی شنیدن اذان از ضبط به آن معنی نیست که ضبط دارد عبادت می‌کند و به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با آن نزدیک می‌شود و چه بسا آن شخص مرده باشد پس این اذان سرعی نیست و اذان شرعی باید شخص مکلف آن را انجام دهد و تکبیر بگوید و به وحدانیت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسالت نبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم شهادت دهد و به سوی نماز و فلاح دعوت دهد، باید اینگونه باشد.

و هنگامی که گفتیم آن چیزی که ضبط شده اذان مشروع نیست و جواب دادن آن شرعی نیست یعنی برای انسان تکرار الفاظ اذان با آن مشروع نیست به خاطر این قول رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که می‌فرماید: «إِذَا سَمِعْتُمُ النِّدَاءَ، فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ الْمُؤَذِّنُ»^[۱] (هنگامی که اذان را شنیدید پس مثل آنچه مؤذن می‌گوید، بگویید) و در واقع ما اذان را نشنیده‌ایم بلکه صوتی که قبلا ضبط شده را شنیده‌ایم.

و اما قول سوال کننده که چه فرقی بین پخش مستقیم و صدای ضبط شده وجود دارد؟ فرق آن ظاهر است زیرا که پخش به صورت مستقیم صوت مؤذنی است که دارد اذان شرعی را بجا می‌آورد پس جواب داده می‌شود و بعد از آن دعای آن که در سنت آمده را می‌خواند ولی اذانی که ضبط شده در واقع اذان نیست همانطور که به آن اشاره کردیم.

[۱] تخریج آن گذشت.