جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۱۷۹۲) توضیحاتی درباره قضای نمازهای فوت شده

(۱۷۹۲) سوال: حدود ده سال پیش من بر نمازم مواظبت نمی‌کردم و گاهی می‌خواندم و گاهی آن را ترک می‌کردم و در آن سهل‌انگاری می‌کردم و نمی‌دانم که چه تعداد اوقات نماز را و یا چند روز نماز نخوانده‌ام. پس در مورد آن باید چکار کنم؟

جواب:

از ظاهر این سوال بر می‌آید که این مرد الان نمازش را درست می‌خواند و این کافی است و نیازی به اعاده‌ی نمازش نیست بلکه اعمال صالح و نوافل زیاد انجام دهد و خوبی‌ها، بدی‌ها را از بین می‌برد.

و آن قول راجح از اقوال اهل علم بود و بعضی علما گفته‌اند کسی که نماز را ترک کند باید قضای آن را بجای آورد هرچند که عامدانه بوده است اما قول راجح آن بود که برای آن قضایی نیست و اگر قضا کند برای او فایده‌ای ندارد برای این قول رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که می‌فرماید:{من عمل عملاً لیس علیه أمرنا فهو رد} (هر عملی که امر ما بر آن نیست مردود است) و اگر نماز را ترک کرده است که با آن کافر گشته است و برای کافر همانطور که معلوم است که قضا نمی‌شود به خاطر این که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {قُل لِّلَّذِینَ كَفَرُوۤا۟ إِن یَنتَهُوا۟ یُغۡفَرۡ لَهُم مَّا قَدۡ سَلَفَ} [سوره اﻷنفال: ۳۸] ((ای پیامبر!) به کسانی‌که کافر شدند بگو: «اگر (از کفر و دشمنی) دست بر دارند، گذشته‌هایشان آمرزیده می‌شود، و اگر (به همان اعمال خود) بازگردند) و اگر بر وجه ترک کرده است که کافر نشده باشد مثلا گاهی می‌خوانده و گاهی نمی‌خوانده است پس تمام عبادت‌هایی که وقت مشخصی دارد وقتی بدون عذر از وقتش خارج شد دیگر قضایی ندارد و اگر قضا کند هم قضایی ندارد.

و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خوانیم که برادر سوال کننده‌ی مان را ثابت قدم بدارد و نعمت دین و اسلام برای ما مداوم بگرداند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: قبل عشر سنوات أو أقل من ذلك كنت لا أواظب على الصلاة، حيث إنني أصلى يومًا وأقطع آخر، وذلك تهاونًا مني في ذلك، ولا أعلم عدد الأوقات التي لم أصلها، أو عدد الأيام التي لم أصل بها، فما العمل في ذلك؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الظاهر من سؤاله أن الرجل استقام وصار يصلي، وهذا كافٍ، ولا يحتاج أن يعيد صلاته الماضية، بل يصلح العمل ويكثر من النوافل، والحسنات يذهبن السيئات.

وإنما قلت ذلك لأن هذا هو القول الراجح من أقوال العلماء، ومن العلماء من يقول: إذا ترك الصلاة مدة وجب عليه قضاؤها ولو كان عامدًا، لكن القول الراجح أنه لا يشرع قضاؤها، وأنه لو قضاها لم تنفعه، لقول النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «من عمل عملا ليس عليه أمرنا فهو رده»، وهذا الذي ترك الصلاة إذا تركها تركا يكفر به فالكافر لا يقضي كما هو معلوم، لقول الله تعالى: ﴿ قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا إِن يَنتَهُوا يُغْفَرْ لَهُم مَّا قَدْ سَلَفَ ﴾ [الأنفال: ۳۸]، وإذا تركها على وجه لا يكفر به، كما لو كان يصلي ويخلي، فإن كل عبادة مؤقتة إذا أخرجها الإنسان عن وقتها بدون عذر شرعي فإنه لا يقضيها، لأنه لو قضاها لم تقبل منه.

نسأل الله أن يثبت أخانا السائل وأن يُدِيمُ علينا وعليه نعمة الدين والإسلام.

مطالب مرتبط:

(۱۸۰۲) آیا قضای نمازهای فوت شده لازم است؟

قضای نماز و روزه‌ای که به صورت عمدی آن را ترک کرده‌ای برای تو مشروع نمی‌باشد زیرا که برای تو فایده‌ای ندارد و هر عبادتی که وقت معینی دارد و اگر انسان بدون عذر آن را از وقتش خارج کند از او قبول نمی‌شود ...

ادامه مطلب …

(۱۷۶۷) حکم حج و روزه‌ شخص بی‌نماز

کسی که نماز را رها کرده هر آنچه از روزه، صدقه و حج انجام دهد از او قبول نمی‌باشد زیرا که شرط قبولی اعمال صالح این که شخص مسلمان باشد...

ادامه مطلب …

(۱۷۴۵) حکم نماز در حالت بیهوشی و کما یا اختلال فکری

هنگامی که شخصی مریض یا اینکه با حادثه‌ای در بیهوشی و کما یا اختلال فکری فرو رفت پس بر او قضایی نیست چه مدت آن کوتاه یا طولانی باشد...

ادامه مطلب …

(۱۸۳۸) حکم کتک زدن فرزندی که نماز نمی‌خواند

فرزندان در سن ده سالگی اگر نماز نخوانند چه دختر و چه پسر زده می‌شوند و وقتی که به بلوغ رسید و نماز نخوانند این شدت می‌یابد و این در هنگام هر نمازی است و برای سرپرست آن از پدر و مادر، پند دادن کافی نیست...

ادامه مطلب …

(۱۷۵۲) حکم تارک نماز

تارک نماز طبق قول راجح کافر است و از ملت اسلام خارج می‌باشد....

ادامه مطلب …

(۱۷۵۱) استقامت در نصیحت جوانانی که نماز نمی‌خوانند

در نصیحت فرزندان و جوانانتان استقامت کنید و اگر دست کشیدند و آنچه برایشان واجب بود را انجام دادند پس آنچه برای شما و آنان هست همین است.....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه