جمعه 18 شعبان 1447
۱۷ بهمن ۱۴۰۴
6 فوریه 2026

(۱۶۳۲) حکم تیمم در سفرهای تفریحی به بیابان با وجود امکان تهیه آب

(۱۶۳۲) سوال: برخی افراد مثلا برای تعطیلات بهار با خودرو‌هایشان به صحراهای خارج شهر می‌روند. آیا برای این افراد جایز است که به خاطر کمبود آب یا هوای سرد، تیمم نمایند در حالی ‌که خودرو دارند و می‌دانند که برای چند روز در صحرا و خارج از شهر خواهند ماند؟

جواب:

اگر آب نداشته باشند، جایز است که به جای غسل جنابت یا وضو، تیمم کنند. در صورتی که از سرما هراس داشتند و می‌توانستند آب را گرم کنند، واجب است که این کار را انجام دهند و با آن آب گرم، وضو یا غسل نمایند اما اگر تهیه‌ی آب گرم برایشان امکان پذیر نبود، تیمم کردن برایشان جایز است؛ در هر دو حالت، هرگاه بعد از آن، به آب دسترسی پیدا کردند، واجب است که اگر به جای غسل جنابت تیمم کرده‌اند، غسل نمایند و اگر به جای وضو تیمم کرده‌اند، وضو بگیرند.

شیخ بزرگوار! چگونه است که این افراد با خودرو به خارج شهر می‌روند اما آب کافی به همراه نمی‌برند؟

جواب: گاهی امکان حمل آب در ماشین وجود ندارد یا سخت و دشوار است و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیز می‌فرماید: {وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْ الْغَائِطِ أَوْ لامَسْتُمْ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا} [المائدة: ۶] : (اگر بيمار يا در سفر بوديد يا قضاى حاجت نمودید يا با زنان همبستر شديد سپس آبى نيافتيد، تيمم كنيد). حمل آب برای وضو گرفتن با آن، واجب نیست زیرا چه بسا بر انسان سخت و دشوار باشد.

شیخ بزرگوار! مگر شخص نباید آب را خریداری کند؟

جواب: هرگاه وقت نماز فرا رسید، آب را خریداری کند اما قبل از آن، نیاز نیست. هرگاه وقت نماز فرا رسید، واجب است که وضو بگیرد.

شیخ بزرگوار! آیا نباید حمل آب را متحمل شود؟

جواب: نیاز نیست خود را برای حمل آب به سختی بیاندازد.

شيخ بزرگوار! این در صورتی است که شرایط، بسیار سخت و دشوار باشد اما اگر وسیله‌ی نقلیه داشته باشد چطور است؟

جواب: چنان که برای من آشکار است حتی اگر وسیله‌ی نقلیه برای بردن آب داشته باشد نیز حمل آب برای وضو واجب نیست زیرا شخص هرگاه وقت نماز فرا رسید، دستور دارد که وضو بگیرد لذا هرگاه وقت نماز فرا رسید، اگر آب در دسترس داشت، وضو می‌گیرد و در غیر این‌صورت، وضو نمی‌گیرد (تیمم می‌کند).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز لمن يخرجون للبرية في عطلة الربيع -مثلا- أن يتيمموا لقلة الماء أو لشدة البرد، وعندهم سيارات يذهبون بها إلى خارج المدينة، ويعرفون أنهم سيقيمون كذا يوما في البرية؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: إذا لم يكن عندهم ماء فإنه يجوز لهم أن يتيمموا عن الجنابة، وعن الحدث الأصغر، وأما إذا كانوا يخافون البرد، وكان عندهم ما يُسخّنون به الماء، وجب عليهم تسخينه واستعماله، وإن لم يكن عندهم ما يسخنون به الماء فإنه يجوز لهم أن يتيمموا. وفي كلتا الحالين إذا وجدوا الماء بعد ذلك وجب عليهم الغُسل إن كان تيممهم عن جنابة، والوضوء إن كان تيممهم عن حدث أصغر.

لكن مثل هؤلاء كيف يخرجون من المدينة ومعهم السيارات، ولا يأخذون ماء؟

فأجاب -رحمه الله تعالى – : قد تكون سيارات غير قابلة لحمل الماء فيها، أو فيها مشقة في حمل الماء، والله -سبحانه وتعالى – يقول: ﴿ وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْ الْغَائِطِ أَوْ لامَسْتُمْ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا ﴾ [النساء: ٤٣]. وحمل الماء من أجل الوضوء به ليس بواجب؛ لأنه قد يشق على الإنسان.

لكن أليس على الإنسان أن يشتري الماء؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: يشتريه إذا حضر وقت الصلاة، أما قبل ذلك فلا، إذا حضر وقت الصلاة وجب عليه أن يتوضأ .

لكن ألا يُكلف نفسه بحمله؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا يُكلف نفسه بحمله.

فضيلة الشيخ: هذا إذا كان فيه كلفة شديدة، لكن إذا كان عنده وسائل نقل؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: حتى إذا كان عنده وسائل نقل فلا يظهر لي وجوب حمله عليه من أجل الوضوء؛ لأنه مأمور بالوضوء إذا حضرت الصلاة، فإذا حضرت الصلاة إن وجد الماء توضأ به وإلا فلا.

مطالب مرتبط:

(۱۶۳۶) حکم تیمم در حال کار چوپانی با محدودیت استفاده از آب برای وضو

اگر در اطرافتان آبی برای وضو یا غسل نداشته باشید، در این حالت می‌توانید تیمم کنید ...

ادامه مطلب …

(۱۶۳۹) جواز تیمم برای درک نماز جماعت در غیاب آب

جایز نیست که کسی برای رسیدن به نماز جماعت، تیمم کند زیرا نماز بدون جماعت هم صحیح است...

ادامه مطلب …

(۱۶۳۱) حکم تیمم در صورت وجود آب برای غیر نیازهای انسانی

در صورت وجود آب و کافی بودن آن، تیمم باطل است و نماز خواندن با آن، جایز نیست. بنابراین این افرادی که تیمم می‌کنند و تانکر آب به همراه دارند، جایز نیست که با این تیمم، نماز بخوانند...

ادامه مطلب …

(۱۶۱۶) آیا در صورتی که بعضی از اعضای وضو، مجروح و زخمی باشد، ترتیب بین وضو و تیمم شرط است؟

بنا بر دیدگاه راجح و برگزیده، ترتیب میان وضو و تیمم، شرط نیست؛ لذا اگر مثلا دست شخص، زخمی باشد و امکان شستن یا مسح کردن آن با آب نباشد، ابتدا وضو می‌گیرد و بعد از پایان وضو، به جای آن زخم، تیمم می‌کند...

ادامه مطلب …

(۱۶۱۸) آیا تفاوتی بین تیممی که به جای وضو گرفته می‌شود و تیممی که به جای غسل گرفته می‌شود، وجود دارد؟

خیر، تفاوتی ندارد...

ادامه مطلب …

(۱۶۱۲) اختلاف در صیغۀ تیمم و حد مشروع آن

درست‌ترین روش همان است که برادر سؤال کننده انجام داده است؛ وی دو دستش را یک بار بر زمین زده و صورت و دو دستش تا مچ را مسح نموده است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه