جمعه 10 جمادی‌الثانی 1448
۲۹ آبان ۱۴۰۵
20 نوامبر 2026

(۱۴۷۳) آیا مسح بر جوراب حتی اگر نازک یا دارای پارگی اندکی باشد نیز جایز است؟

(۱۴۷۳) سوال: آیا مسح بر جوراب حتی اگر نازک یا دارای پارگی اندکی باشد نیز جایز است؟

جواب:

بله، مسح بر جوراب حتی اگر نازک باشد یا پارگی داشته باشد، جایز است؛ زیرا از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده که شرط کند جوراب ضخیم باشد یا پارگی نداشته باشد بلکه هر چیزی که جوراب یا خُفّ نامیده شود، به هر شکل یا حالتی که باشد، مسح بر آن جایز است؛ اما باید دانسته شود که مسح شروطی دارد:

شرط اول: جوراب یا خف را با وضو پوشیده باشد؛ زیرا در حدیث مغيرة بن شعبة رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ آمده است که وقتی خواست خف رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را برای وضو بیرون بیاورد، ایشان فرمود: «دَعْهُمَا، فَإنّی أدْخَلْتُهُما طَاهِرَتَینِ»[۱] : (آن‌ دو را رها کن زیرا در حالی پوشیدم که پاکیزه بودند). یعنی در حالی خف پوشیده که طهارت و وضو داشته است.

شرط دوم: مسح بر خف یا جوراب برای وضو (حدث اصغر) باشد، نه برای غسل جنابت و…؛ به دلیل حدیث صفوان بن عسال رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ که گفت: «کان رسولُ الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم يأمرنا إذا کُنّا سَفرَا أن لا نَنزِعَ خِفَافَنَا ثَلاثَةَ أيّام وَلَيَالِيَهُنَّ، إلا مِن جَنَابَة، وَلکِن مِن غَائط وَبَول وَنَوم»[۲] : (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ما فرمان داد که هرگاه در سفر بودم، خُفّ‌های خود را تا سه شبانه‌روز به خاطر (باطل شدن وضو با) ادرار، مدفوع و خواب، بیرون نیاوریم؛ مگر به خاطر جنابت).

شرط سوم: مسح بر خف یا جوراب در زمان تعیین شده انجام شود؛ این زمان یک شبانه ‌روز برای مقیم و سه شبانه‌ روز برای مسافر است. آغاز این زمان، از اولین مسحی که بعد از بی‌وضو شدن انجام ‌شود شروع می‌شود و پایانش نیز از آن چه بیان کردیم آشکار شد که همان بیست و چهار ساعت برای مقیم و هفتاد و دو ساعت برای مسافر است. در این مدت، فرد می‌تواند برای وضو بر جوراب یا خُفّ را مسح نماید اما چنان که گفتیم این مسح فقط برای حدث اصغر است و برای حدث اکبر نمی‌توان مسح کرد زیرا در این حالت غسل و شستن بدن به طور کامل شرط است که پاها را نیز شامل می‌شود.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز المسح على الشراب ولو كان رقيقا أو به قطع بسيط؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم يجوز المسح على الشراب وإن كان خفيفا وإن كان به خروق؛ لأنه لم يرد عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه يشترط أن يكون صفيقا، وألا يكون فيه خروق، بل كل ما سُمِّيَ جوربًا أو خُفَّا جاز المسح عليه، على أي صفة كان، وعلى أي حالة كان. لكن ليُعلم أن المسح على ذلك لا بد فيه من شروط:

الشرط الأول: أن يلبسه على طهارة، ودليل ذلك حديث المغيرة بن شعبة، أنه أهوى لينزع خفي الرسول – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- فقال: دَعْهُمَا فَإِنِّي أَدْخَلْتُهُمَا طَاهِرَتَيْنِ». يعني: أنه أدخلهما على طهارة.

الشرط الثاني: أن يكون ذلك في الحدث الأصغر، لا في الجنابة ونحوها؛ لحديث صفوان بن عسال رضي الله عنه قال: «كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَنْ لَا تَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ، إِلَّا مِنْ جَنَابَةِ، وَلَكِنْ مِنْ غَائِطِ وَبَوْلٍ

وَنَوْمِ».

الشرط الثالث: أن يكون المسح في المدة المحددة، وهي: يوم وليلة للمقيم، وثلاثة أيام بلياليها للمسافر، وابتداء المدة من أول مرة مسح بعد الحدث، وانتهاؤها معلوم مما ذكرنا فهي – أي: المدة أربع وعشرون ساعة للمقيم، واثنتان وسبعون ساعة للمسافر، ففي هذه المدة يمسح الإنسان، لكن -كما قلنا- في الحدث الأصغر دون الأكبر؛ لأن الأكبر لا بد فيه من غسل البدن، ومنه القدمان.

مطالب مرتبط:

(۱۴۶۸) حکم کسی ‌که وضو می‌گیرد و بر جورابی که پوشیده مسح می‌نماید چیست؟

کسی‌ که جوراب یا خف پوشیده و هنگام وضو بر آن‌ مسح می‌نماید، وضو و نمازش صحیح است؛ اما به شرطی که جوراب یا خُفّ را با وضو پوشیده باشد...

ادامه مطلب …

(۱۴۶۱) پس از پایان زمان مسح آیا باید همه وضو را تکرار کنم؟

هرگاه وقت مسح بر خف تمام شد، واجب است هنگام وضو گرفتن خف یا جوراب را در آورده و برای نماز وضوی کامل بگیرد. این که فقط پاها را بشوید و دوباره جوراب بپوشد کافی نیست...

ادامه مطلب …

(۱۴۶۶) دلیل مسح بر جوراب (نه مسح بر خف) چیست؟

در مورد مسح بر جوراب، حديثی از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده است و از چند تن از صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم نقل شده که بر جوراب مسح نموده‌اند....

ادامه مطلب …

(۱۴۶۰) حکم نماز خوانده‌شده پس از پایان مدت مسح بر جوراب

بله، باید نمازش را دوباره بخواند؛ زیرا هرگاه فرصت مسح تمام شد سپس وضوی فرد باطل گردید،...

ادامه مطلب …

(۱۴۷۰) آیا جایز است که نمازگزار در هنگام وضو گرفتن، پاهایش را نشوید و بر دمپایی‌اش مسح کند؟

مسح کردن بر دمپایی، جایز نیست؛ بلکه شخص باید دمپایی را بیرون آورده و پاهایش را بشوید اما مسح بر خُفّ (که پا را می‌پوشاند) جایز است و تفاوتی ندارد که خف از جنس پوست، پنبه، پشم یا هر چیز دیگری باشد...

ادامه مطلب …

(۱۴۵۸) مدت زمان مسح بر خف برای شخص مقیم، چقدر است؟

مدت زمان مسح بر خف برای شخص مقیم، یک‌ شبانه روز یعنی بیست و چهار ساعت است که از نخستین مسح تا روز بعد در همان زمان، فرصت دارد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه