(۱۱۸۹) سوال: حدیثی شنیدم بدین مضمون: «شهدا پنج نوع هستند» و یکی از آنان را «مبطون»^[۱] ذکر کرد. اگر حدیث صحیح باشد، بقیه چه کسانی هستند؟ همچنین، معنای مبطون چیست؟

جواب:

این حدیث صحیح است و بخاری و مسلم و دیگران آن را روایت کرده‌اند. بقیه‌ی انواع شهدا، اینها هستند: «کسی که با طاعون بمیرد و کسی که غرق شود و کسی که زیر آوار بمیرد و کسی که در راه الله شهید شود». ولی این آخری – یعنی شهید فی سبیل الله – احکامش در دنیا با بقیه فرق می‌کند. شهید فی سبیل الله را غسل نمی‌دهند و کفن هم نمی‌شود و نماز هم بر او نمی‌خوانند. بلکه با همان لباسی که در آن شهید شده، دفن می‌شود. اما بقیه‌ی انواع شهید واجب است که غسل شوند و آنها را کفن کنند و بر آنها نماز بخوانند.

مبطون چه کسی است؟ کسی است که به خاطر درد شکم از دنیا برود. یعنی اسهال بگیرد یا دردی در شکم داشته باشد، یا به خاطر ترکیدن آپاندیس یا دیگر مریضی‌های شکم، از دنیا برود. همه‌ی اینها درد شکم هستند و هر کدام که باعث مرگ شوند، شامل فرموده‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در این حدیث یعنی: «مبطون» می‌شوند. خصوصا آن نمونه از دردهای شکمی که مرگ در آنها حتمی و سریع است.

***

[۱] صحیح بخاری: کتاب الجماعة و الإمامة، باب فضل التهجیر إلی الظهر، حدیث شماره (۶۲۴). صحیح مسلم: کتاب الإمارة، باب بیان الشهداء، حدیث شماره (۱۹۱۴). از ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «الشُّهَدَاءُ خَمْسَةٌ: الْمَطْعُونُ، وَالْمَبْطُونُ، وَالْغَرِقُ، وَصَاحِبُ الْهَدْمِ، وَالشَّهِيدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ».