(۱۱۱۵) سوال: چگونه می‌توان بین این دو حدیث جمع بست که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «همیشه گروهی از امت من به وسیله‌ی حق، پیروز هستند…. تا آخر حدیث»، و حدیث: «بدترین مردم کسانی هستند که قیامت بر آنها برپا می‌شود»؟

جواب:

قبل از اینکه جواب سوال را بدهم دوست دارم به این نکته اشاره کنم که امکان ندارد آیات قرآن با هم تناقض داشته باشند. نیز ممکن نیست احادیث صحیح با یکدیگر تناقض داشته باشند. همچنین هیچ تناقضی میان قرآن و سنت صحیح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم جود ندارد. نیزقرآن و حدیث با واقع تناقض ندارند. کما اینکه قرآن و سنت با عقل صریح نیز در تناقض نیستند. زیرا قرآن، کلام الله است و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا} [نساء: ۸۲]: (پس آیا در قرآن تدبر نمی‌کنند و در صورتی که از جانب کسی غیر از الله بود، در آن اختلاف بسیاری می‌یافتند).

نیز به خاطر این که کلام الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ حق است و هیچ تناقضی در حق وجود ندارد. همچنین سنت پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که صحت آن از ایشان ثابت شده، نیز حق است و حق با حق در تناقض نیست. حال بر اساس این قاعده به سراغ جواب این سوال می‌رویم: پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: «پیوسته گروهی از امت من به وسیله‌ی حق، پیروز خواهند بود و هیچ کس نمی‌تواند آنها را ذلیل و خوار کند، تا وقتی که فرمان الله فرا برسد، ایشان همچنان برحق خواهند بود»،[۱] که در روایت دیگری چنین آمده: «تا اینکه قیامت برپا شود»، و این حدیث: «قیامت برپا نمی‌شود مگر بر بدترین مردمان».[۲]

حدیث اول حمل بر این می‌شود که مقصود از قیامت، نزدیک شدن آن است و مقصود از امر الهی، امری است که با آن، مومنان و اولیای الله و انسان‌های با تقوا، خواهند مرد و وقتی انسان‌های مومن و با تقوا بمیرند، جز انسان‌های بد و شرور، کسی باقی نمی‌ماند و قیامت بر آنها برپا می‌شود.

***

^[۱]  صحیح بخاری: کتاب الإعتصام بالقرآن و السنة، باب قول النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم لا تزال طائفة من أمتی ظاهرین علی الحق و هم أهل العلم، حدیث شماره (۶۸۸۱). صحیح مسلم: کتاب الإمارة، باب قوله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم لا تزال طائفة من أمتی ظاهرین علی الحق لا یضرهم من خالفهم، حدیث شماره (۱۹۲۱). از مغیرة بن شعبة و جابر بن عبدالله رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم با این لفظ: «‌لا ‌تزال ‌طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ، حَتَّى يَأْتِيَهُمْ أَمْرُ الله وهم ظاهرون».

^[۲]  صحیح مسلم: کتاب الفتن و أشراط الساعة، باب قرب الساعة، حدیث شماره (۲۹۴۹). از عبدالله بن عمرو بن عاص رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا با این لفظ: «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ إِلَّا عَلَى ‌شِرَارِ ‌الْخَلْقِ».