(۱۰۶۳) سوال: معنی این حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا چیست که می‌گوید: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «پروردگارم در زیباترین شکل نزد من آمد. راوی گوید: به گمانم فرمود: در خواب. گفت: ای محمد: آیا می‌دانی که فرشتگان در آسمان‌ها به چه خاطر باهم جر و بحث می‌کنند؟».[۱] آیا این حدیث دلالت دارد که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پروردگار را دیده است؟ آیا با این فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تناقض ندارد: {وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا} [شوری: ۵۱]: (هیچ انسانی شایستگی این را ندارد که الله با او سخن بگوید مگر از طریق وحی یا از پس پرده‌ای و یا اینکه رسولی بفرستد)؟
جواب:
بله، این حدیث دلالت دارد که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پروردگارش را در خواب دیده است و هیچ منافاتی با این آیه ندارد. زیرا منظور آیه، دیدن در بیداریست و حدیث، حالت خواب را بیان می‌کند. بنا بر این هیچ تناقضی بین حدیث و آیه وجود ندارد.
***
[۱] مسند أحمد: (ج۱، ص۳۶۸، حدیث شماره ۳۴۸۴)، و جامع ترمذی: کتاب تفسیر القرآن، باب سورة ص، حدیث شماره: (۳۲۳۵) و گفته: حدیث، حسن است. از معاذ بن جبل رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «أتاني رَبِّی في أحسَنِ صورةٍ، قالَ أحسبُهُ قال في المَنامِ فقالَ: يا محمَّدُ هل تدري فيمَ يختصمُ الملأُ الأعلى؟»